Ana Sayfa 

 



Yetiştirme Yurtlarında Yaşayan Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Düzeylerinin İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma-2
 
M. Engin Deniz* N. Feyzal Kesen** Ömer Üre***
 

Bağımlı Değişken

Annenin İşi

n

X

Ss

Varyans Kaynağı

KT

Sd

KO

F

Sürekli Öfke

Ev Hanımı

138

24,31

6,10

Gruplar Arasında

596,929

2

298,465

8,040***

Memur/İşçi/Serbest Meslek

28

28,53

6,04

Gruplar İçinde

7721,810

208

37,124

Bilmiyorum

45

27,28

6,07

Toplam

8318,739

210

Öfke-İçte

Ev Hanımı

138

17,40

4,64

Gruplar Arasında

188,052

2

94,026

4,415*

Memur/İşçi/Serbest Meslek

28

20,14

4,50

Gruplar İçinde

4429,948

208

21,298

Bilmiyorum

45

18,48

4,59

Toplam

4618,000

210

Öfke-Dışa

Ev Hanımı

138

18,85

5,56

Gruplar Arasında

369,353

2

184,677

6,335**

Memur/İşçi/Serbest Meslek

28

22,53

5,12

Gruplar İçinde

6063,310

208

29,151

Bilmiyorum

45

20,71

5,01

Toplam

6432,664

210

Öfke-Kontrol

Ev Hanımı

138

21,39

4,76

Gruplar Arasında

22,226

2

11,113

0,515

Memur/İşçi/Serbest Meslek

28

21,50

4,93

Gruplar İçinde

4484,447

208

21,560

Bilmiyorum

45

20,62

4,05

Toplam

4506,673

210

Tablo 5: Annenin Uğraştığı İş Değişkenine Göre Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Alt Boyutları Puanlarına İlişkin Varyans Analizi Sonuçları

*p<0.05 ** p<0.01 *** p<0.001

Annenin uğraştığı iş değişkenine göre ergenlerin sürekli öfke ve öfke tarzı alt boyutları puanları karşılaştırmadan önce, grupların homojenliklerinin denkliğini ortaya koymak amacıyla Levene testi (homojenlik) testi uygulanmıştır. Gruplar arasında anlamlı farklılık çıkmaması nedeniyle örneklemden elde edilen dağılımların benzer homojenliklerde olduğu ve normal dağılım varsayımlarını karşıladığı görülmüştür. Bu nedenle annenin uğraştığı iş değişkenine göre ergenlerin sürekli öfke ve öfke tarzı alt boyutları puanlarının karşılaştırılmasında Parametrik istatistiksel teknikler kullanılmıştır.

Varyans analizi sonucunda yetiştirme yurdunda yaşayan ergenlerin annesinin işi değişkenine göre sürekli öfke (F=8,040; p<.001), öfke-içte (F=4,415; p<.05) ve öfke-dışa (F=6,335; p<.01) alt boyutları puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunurken, öfke-kontrol (F=0,515; p>.05) alt boyutunda anlamlı düzeyde farklılaşmanın olmadığı görülmüştür. Farklılaşmanın kaynağını belirlemek amacıyla Tukey testi yapılmış ve anlamlı çıkan sonuçlar Tablo 6’da verilmiştir.

Tablo 6: Annenin Uğraştığı İş Değişkenine Göre Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Alt Boyutlarına Ait Tukey Testi Bulguları

Bağımlı Değişken

Anne İş

Anne İş

Ortalamalar Arası Fark

Standart Hata

P

Sürekli Öfke

Ev Hanımı

Memur/İşçi/Serbest Meslek

-4,2241

1,2629

0,002**

Bilmiyorum

-2,9773

1,0459

0,012*

Öfke-İçte

Ev Hanımı

Memur/İşçi/Serbest Meslek

-2,7371

,9565

0,012*

Öfke-Dışa

Ev Hanımı

Memur/İşçi/Serbest Meslek

-3,6806

1,1191

0,003**

*p<0.05 ** p<0.01

Tablo 6’da görüldüğü gibi, annesi çalışan (memur, işçi ve serbest meslek) ve annesinin ne iş yaptığını bilmeyen ergenlerin sürekli öfke düzeyi puan ortalamaları, annesi ev hanımı olan ergenlerin sürekli öfke düzeyi puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Öfke tarzı alt boyutlarından öfke-içte ve öfke dışa alt boyutlarında ise annesi çalışan (memur, işçi ve serbest meslek) ergenlerin puan ortalamaları annesi ev hanımı olan ergenlerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmektedir.

Tablo 7: Babanın Uğraştığı İş Değişkenine Göre Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Alt Boyutları Puanlarına İlişkin Varyans Analizi Sonuçları

Bağımlı Değişken

Babanın İşi

n

X

Ss

Varyans Kaynağı

KT

Sd

KO

F

Sürekli Öfke

Memur/İşçi/Serbest Meslek

113

24,80

5,39

Gruplar Arasında

194,995

2

97,497

2,496

İşsiz

33

27,54

6,91

Gruplar İçinde

8123,745

208

39,056

Bilmiyorum

65

25,69

7,21

Toplam

8318,739

210

Öfke-İçte

Memur/İşçi/Serbest Meslek

113

17,46

4,76

Gruplar Arasında

131,831

2

65,916

3,056*

İşsiz

33

17,48

3,20

Gruplar İçinde

4486,169

208

21,568

Bilmiyorum

65

19,18

5,03

Toplam

4618,000

210

Öfke-Dışa

Memur/İşçi/Serbest Meslek

113

19,28

5,26

Gruplar Arasında

69,349

2

34,674

1,133

İşsiz

33

20,87

5,04

Gruplar İçinde

6363,315

208

30,593

Bilmiyorum

65

19,95

6,18

Toplam

6432,664

210

Öfke-Kontrol

Memur/İşçi/Serbest Meslek

113

21,70

4,59

Gruplar Arasında

71,598

2

35,799

1,679

İşsiz

33

20,09

3,72

Gruplar İçinde

4435,075

208

21,322

Bilmiyorum

65

21,01

5,03

Toplam

4506,673

210

*p<0.05

Uygulanan varyans analizi sonucunda yetiştirme yurdunda yaşayan ergenlerin babasının uğraştığı işi değişkenine göre sürekli öfke (F=2,496; p>.05), öfke-dışa (F=1,133; p>.05) ve öfke-kontrol (F=1,679; p>.05) alt boyutları

Tablo 6: Annenin Uğraştığı İş Değişkenine Göre Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Alt Boyutlarına Ait Tukey Testi Bulguları

Bağımlı Değişken

Anne İş

Anne İş

Ortalamalar Arası Fark

Standart Hata

P

Sürekli Öfke

Ev Hanımı

Memur/İşçi/Serbest Meslek

-4,2241

1,2629

0,002**

Bilmiyorum

-2,9773

1,0459

0,012*

Öfke-İçte

Ev Hanımı

Memur/İşçi/Serbest Meslek

-2,7371

,9565

0,012*

Öfke-Dışa

Ev Hanımı

Memur/İşçi/Serbest Meslek

-3,6806

1,1191

0,003**

*p<0.05 ** p<0.01

Tablo 6’da görüldüğü gibi, annesi çalışan (memur, işçi ve serbest meslek) ve annesinin ne iş yaptığını bilmeyen ergenlerin sürekli öfke düzeyi puan ortalamaları, annesi ev hanımı olan ergenlerin sürekli öfke düzeyi puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Öfke tarzı alt boyutlarından öfke-içte ve öfke dışa alt boyutlarında ise annesi çalışan (memur, işçi ve serbest meslek) ergenlerin puan ortalamaları annesi ev hanımı olan ergenlerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmektedir.

Tablo 7: Babanın Uğraştığı İş Değişkenine Göre Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Alt Boyutları Puanlarına İlişkin Varyans Analizi Sonuçları

Bağımlı Değişken

Babanın İşi

n

X

Ss

Varyans Kaynağı

KT

Sd

KO

F

Sürekli Öfke

Memur/İşçi/Serbest Meslek

113

24,80

5,39

Gruplar Arasında

194,995

2

97,497

2,496

İşsiz

33

27,54

6,91

Gruplar İçinde

8123,745

208

39,056

Bilmiyorum

65

25,69

7,21

Toplam

8318,739

210

Öfke-İçte

Memur/İşçi/Serbest Meslek

113

17,46

4,76

Gruplar Arasında

131,831

2

65,916

3,056*

İşsiz

33

17,48

3,20

Gruplar İçinde

4486,169

208

21,568

Bilmiyorum

65

19,18

5,03

Toplam

4618,000

210

Öfke-Dışa

Memur/İşçi/Serbest Meslek

113

19,28

5,26

Gruplar Arasında

69,349

2

34,674

1,133

İşsiz

33

20,87

5,04

Gruplar İçinde

6363,315

208

30,593

Bilmiyorum

65

19,95

6,18

Toplam

6432,664

210

Öfke-Kontrol

Memur/İşçi/Serbest Meslek

113

21,70

4,59

Gruplar Arasında

71,598

2

35,799

1,679

İşsiz

33

20,09

3,72

Gruplar İçinde

4435,075

208

21,322

Bilmiyorum

65

21,01

5,03

Toplam

4506,673

210

*p<0.05

Uygulanan varyans analizi sonucunda yetiştirme yurdunda yaşayan ergenlerin babasının uğraştığı işi değişkenine göre sürekli öfke (F=2,496; p>.05), öfke-dışa (F=1,133; p>.05) ve öfke-kontrol (F=1,679; p>.05) alt boyutları

puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunmazken, öfke-içte (F=3,056; p<.05) alt boyutu puan ortalamaları arasında ise anlamlı düzeyde farklılaşma bulunmuştur. Öfke-İçte alt boyutunda ortaya çıkan farklılaşmanın kaynağını belirlemek amacıyla Tukey testi yapılmış ve anlamlı çıkan sonuç Tablo 8’de verilmiştir.

Tablo 8: Babanın Uğraştığı İş Değişkenine Göre Ergenlerin Öfke Tarzı Öfke-İçte Alt Boyutuna Ait Tukey Testi Bulguları

Bağımlı Değişken

Baba İş

Baba İş

Ortalamalar Arası Fark

Standart Hata

P

Öfke-İçte

Memur/İşçi/Serbest Meslek

Bilmiyorum

-1,7156

,7230

0,046*

*p<0.05

Babası bir işte çalışan (memur, işçi ve serbest meslek) yetiştirme yurdunda yaşayan ergenlerin öfke-içte puan ortalaması 17,46 iken, babasının ne iş yaptığını bilmeyen ergenlerin öfke-içte puan ortalaması ise 19,18 olarak hesaplanmış ve bu iki puan ortalaması arasında, babasının ne iş yaptığını bilmeyen ergenler lehine anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunmuştur. Yani babasının ne iş yaptığını bilmeyen yetiştirme yurdunda yaşayan ergenler, babası çalışan ergenlere göre öfke duygusunu daha çok bastırdıkları belirlenmiştir.

Tablo 9: Yetiştirme Yurdunda Kalma Süresi Değişkenine Göre Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Alt Boyutları Puanlarına İlişkin Varyans Analizi Sonuçları

Bağımlı Değişken

Süre

n

X

Ss

Varyans Kaynağı

KT

Sd

KO

F

Sürekli Öfke

1-3 Yıl

59

22,71

6,51

Gruplar Arasında

643,813

2

321,907

8,724***

4-6 Yıl

42

26,33

5,57

Gruplar İçinde

7674,926

208

36,899

7 Yıl ve Daha Fazla

110

26,69

6,01

Toplam

8318,739

210

Öfke-İçte

1-3 Yıl

59

17,76

5,41

Gruplar Arasında

44,612

2

22,306

1,014

4-6 Yıl

42

17,26

3,89

Gruplar İçinde

4573,388

208

21,987

7 Yıl ve Daha Fazla

110

18,40

4,54

Toplam

4618,000

210

Öfke-Dışa

1-3 Yıl

59

17,64

5,72

Gruplar Arasında

374,361

2

187,180

6,426**

4-6 Yıl

42

20,04

5,09

Gruplar İçinde

6058,303

208

29,126

7 Yıl ve Daha Fazla

110

20,74

5,32

Toplam

6432,664

210

Öfke-Kontrol

1-3 Yıl

59

22,03

4,44

Gruplar Arasında

52,678

2

26,339

1,230

4-6 Yıl

42

20,78

4,28

Gruplar İçinde

4453,995

208

21,413

7 Yıl ve Daha Fazla

110

20,99

4,84

Toplam

4506,673

210

** p<0.01 *** p<0.001

Tablo 9 incelendiğinde, yetiştirme yurdunda yaşayan ergenlerin sürekli öfke (F=8,724; p<.001) puan ortalamaları ve öfke tarzı öfke-dışa alt boyutu (F=6,426; p<.01) puan ortalamaları arasında yurtta kalma süresi değişkenine göre anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunmuştur. Diğer taraftan öfke-içte (F=1,014; p>.05) puan ortalamaları ve öfke-kontrol (F=1,230; p>.05) puan ortalamaları arasında yurtta kalma süresi değişkenine göre ergenler arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma görülmemiştir.

Farklılaşmanın gözlemlendiği sürekli öfke ve öfke-dışa alt boyutunda farklılaşmanın kaynağını belirlemek amacıyla Tukey testi yapılmış ve anlamlı çıkan sonuçlar Tablo 10’da verilmiştir.

Tablo 10: Yetiştirme Yurdunda Kalma Süresi Değişkenine Göre Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Öfke-Dışa Alt Boyutuna Ait Tukey Testi Bulguları

Bağımlı Değişken

Süre

Süre

Ortalamalar Arası Fark

Standart Hata

P

Sürekli Öfke

1-3 Yıl

4-6 Yıl

-3,6215

1,2264

0,009**

7 Yıl ve Daha Fazla

-3,9790

,9802

0,000***

Öfke-Dışa

1-3 Yıl

7 Yıl ve Daha Fazla

-3,1014

,8709

0,001**

** p<0.01 *** p<0.001

Tablo 10 incelendiğinde, 1-3 yıl süreyle yetiştirme yurdunda kalan ergenlerin sürekli öfke puan ortalamaları ile, 4-6 yıldır ve 7 yıl ve daha fazla yurtta yaşamakta olan ergenlerin sürekli öfke puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunmuştur. Öfke tarzı öfke-dışa alt boyutunda ise 1-3 yıl süreyle yurtlarda yaşayan ergenlerin puan ortalamaları ile 7 yıl ve daha fazla süreyle yurtlarda yaşayan ergenlerin puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde farklılaşma olduğu görülmüştür. Yetiştirme yurtlarında uzun süredir yaşamakta olan ergenlerin sürekli öfke düzeylerinin ve öfkenin kolayca ifade edilme tarzlarının arttığı söylenebilir.

Tablo 11: Aile ya da Akrabalarına İzinli Olarak Gitme Durumu Değişkenine Göre Ergenlerin Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Alt Boyutları t Testi Sonuçları

Bağımlı Değişken

İzinli

n

X

Ss

t değeri

Sürekli Öfke

Evet

132

24,96

6,04

-1,573

Hayır

79

26,40

6,62

Öfke-İçte

Evet

132

18,06

4,67

0,271

Hayır

79

17,88

4,74

Öfke-Dışa

Evet

132

18,83

5,09

-3,022**

Hayır

79

21,25

5,92

Öfke-Kontrol

Evet

132