|
|
Ülkemiz yaşlılarının sorunları çok yönlüdür. Bu bağlamda “Türkiye’de
Yaşlıların Durumu ve Yaşlanma Ulusal Eylem Planı” doğrultusunda saptanan
öncelikli eylemlerin ivedilikle yaşama geçirilmelidir.
“Esefsiz,
Güvenle emniyetle
gölgeli bir bahçeye girer gibi
girebilmek usulca ihtiyarlığa” Nazım Hikmet
Yaşlanma; evrensel ve doğasal bir olgu,
bireysel ve evrensel bir sorundur.
Her bireyin yaşlanma ve yaşam süresi farklı, her toplumda da yaşlıların
toplumsal statüsü değişiktir. Yaşlanan birey, sürecin getirisi değişimleri
kabullenmekte zorlanır.
Yaşlılara yönelik negatif ayrımcılık evrenseldir.
Azalan özgüven, göreli yoksulluk, kuşaklar arası gerilim, bağımlı yaşam,
yetersiz gelir, kategorize edilme, sosyal yoksunluk, aile üyeleri ve arkadaş
kayıpları, fiziksel ve entelektüel gerilemeleri olan yaşlı birey toplumdan
marjinalize edilir.
Toplumsal değerler, toplumun parçası olan bireyleri şekillendirdiğinden, o
toplumda yaşlanan bireyin durumu zorlaşır. Yaşlı ayrımcılığı(Ageizm),
yaşlılara yönelik sosyal politika ve stratejilerin yaşama geçirilmesini
engelleyerek, toplumsal dışlanmalarına yol açar.
Yaşlılar için örgütlenmiş sosyal refah ve sosyal hizmet programları
gereklidir.
Aile fonksiyonlarının toplum tarafından üstlenilerek bireylerin yaşam
standartlarını koruma ve yürütmeyi amaçlaysan sosyal refah hizmetleri ile
bireylerin iyilik durumunu geliştirerek onları güçlendirme ve özgürleştirme
amaçlı sosyal hizmet programları toplumsal yaşamın tehdidi altında
incinebilen yaşlılar için önemlidir.
20.Yüzyılda ülkelerin nüfus yapısındaki değişim ile 21.Yüzyıl nüfus yapısına
ilişkin varsayımlar yaşlı nüfusa yönelik özel önlemler alınmasını gündeme
getirdi.
Evrensel Yaşlı Hakları için harcanan çabalar yeterli değildir.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu(BMGK)’nca 1. Dünya Yaşlanma Asamblesi’nde
saptanan 1982: Yaşlılık İlkeleri ve 1999-Dünya Uluslar Arası Yaşlılar Yılı,
2.Dünya Yaşlılar Asamblesi’nde belirlenen “Yaşlanma-2002: Uluslar Arası
Eylem Planı tüm dünya ülkelerinin düşünce ve planlama sürecine yol gösterdi.
Yaşlı bakımında aile sosyal destek sistemleri kurulması, yaşlılar için
sağlık, ekonomik ve sosyal güvenlik sistemleri oluşturulması hedeflerinin
yaşama geçmesini sağladı.
“Ummaktır yaşamak
İbret al, ders al geceden
Çevir başını gökyüzüne
Yıldızlara bak
Güneşli sabahların umududur yıldızlar...” Suat Taşer
Ülkemiz yaş yapısındaki değişim devam ediyor.
Toplam nüfus içindeki 65 (+) yaş nüfusun 2005 yılında yüzde 5,6’ya
yükseldiği, 2050 yılında 16 milyon yaşlı nüfus olacağı ve 0-14 yaş nüfusu
ile oransal farkın kapanacağı öngörüsü, Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması(TNSA)-2003
bulguları nüfus yapısındaki değişimin somut göstergesidir.
Ülkemizde yaşlıların sosyal güvenliği sağlanmaktadır.
Belirli bir süre çalıştıktan sonra emeklilik aylığı almağa hak kazanmış
olanlara Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK)’nca verilen sosyal güvenlik hizmetleri,
2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz, Kimsesiz Türk Vatandaşına
Aylık Bağlanması Hakkındaki Kanun”(1977) dahilinde verilen hizmetler
ülkemizde yaşlılara yönelik en yaygın hizmet türüdür.
Ülkemizde yaşlılara sosyal yardım hizmetleri verilmektedir.
“Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu”(1986) dahilinde; fakrü
zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi
olmadığından aylık ve gelir almayan yaşlılara İl/ilçe Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakıflarınca ayni-nakdi yardım yapılmakta, Ödeme Gücü Olmayan
Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Devlet Tarafından Karşılanması ve Yeşil
Kart Uygulaması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre de sosyal güvencesi
bulunmayanlara ücretsiz sağlık hizmeti verilmektedir.
Yerel yönetimler yaşlılarına çeşitli hizmetler sunmaktadır.
Korunmaya muhtaç yaşlılara sahip çıkmakla yükümlü kılınan belediyeler ve
Büyükşehir Belediyeleri yaşlılar için huzurevi açmakta, ücretsiz poliklinik,
ilaç yardımı, ambulans ve ulaşım hizmeti vermekte, ayni ve nakdi yardım ile
aşevi hizmeti sunmakta ve bazı sosyal etkinlikler düzenlemektedir.
Yaşlılara sosyal hizmetler sunulmaktadır.
Sistemli ve programlı olarak ekonomik ve sosyal yoksunluk içindeki yaşlılar
dahil özel ihtiyaç gruplarının ihtiyaçlarının karşılanması ve hayat
standartlarının yükseltilmesi için yerel ve ulusal düzeyde planlama, yönetim
ve denetleme görevi olan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK)
Genel Müdürlüğü 7762 kapasiteli 78 kuruluşta yaşlılara yatılı bakım, 5 Yaşlı
Hizmet Merkezinde 914 yaşlıya gündüzlü hizmet vermekte, 8402 kapasiteli 153
Özel, 4546 kapasiteli 28 Kamu kurum ve kuruluşu huzurevinin de takibini
yapmaktadır.
Özel huzurevi ya da Yaşlı Hizmet Merkezleri bünyesinde yaşlılara gündüzlü
bakım hizmeti verilmesine ilişkin düzenlemeler hayata geçtiğinde evinde
yaşam sürdüren yaşlıların yaşam kalitelerini arttıracağı düşünülmektedir.
Ülkemiz yaşlılarına yönelik değişik düzenlemeler mevcuttur.
Özürlüler Kanunu çerçevesindeki hizmetlerden özürlü yaşlılar, Halk Eğitim
Merkezlerinin verdiği kurslardan bazı huzurevlerindeki bazı yaşlılar,
Ulaştırma Bakanlığınca verilen “eve maaş teslimi” hizmetinden isteyen
emekliler yararlanmakta, yurt içi yolcu taşımalarında yaşlılara indirim
yapılmakta, yurt içinde tren-tur kartıyla sınırsız seyahate çıkabilmekte,
uluslar arası yolculuklarda indirim uygulanmakta, üniversiteler yaşlılığa
ilişkin değişik bilimsel çalışmalar yapmakta, çeşitli gönüllü kuruluşlarca
araştırma, yayım ve toplantılar yapılmaktadır. Ayrıca işbirliğiyle Yaşlı
Bakım Elemanı yetiştirme amaçlı sertifika programları düzenlenmektedir.
Ülkemiz yaşlılarının sorunları çok yönlüdür.
Yaşlılar için sağlık tarama programları hazırlanarak uygulanması,
hastalıklara yol açan çevresel ve sosyo-ekonomik faktörlerle mücadele
edilmesi, temel sağlık, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine adil olarak
ulaşımlarının sağlanması, evde bakım hizmeti uygulamasına ivedilikle
geçilmesi, bakım hizmeti vereceklerin eğitim ve istihdamına ilişkin
düzenlemeler yapılması, geriatri merkez/ birim sayı ve kapasitesinin
arttırılması, bakım sigortasına geçilmesi, yaşlı aylığı miktarının
arttırılması, ayrımcı ve yasal engellerle karşılaşmalarının önlenmesi,
sosyal yaşama katılımlarının sağlanması, konut içi ve dışında fiziki
güvenliklerinin sağlanması, üretkenliklerini sürdüreceği ortamlar
yaratılması, demokratik katılımcılıklarının desteklenmesi, kent içi
ulaşılabilirliğin kolaylaştırılması, emekliliğe hazırlık programları
geliştirilmesi, kurumsal bakım hizmet kalitesinin yükseltilmesi yaşlılık
sorunlarının azaltılmasını sağlayacaktır.
Bu bağlamda “Türkiye’de Yaşlıların Durumu ve Yaşlanma Ulusal Eylem Planı”
doğrultusunda saptanan öncelikli eylemlerin ivedilikle yaşama
geçirilmelidir.
http://www.bianet.org/ sitesinde
yayındadır.
|
|
UYARI!
©Sitemize ait
yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep
etmekteyiz.Her hakkı saklıdır. |
|
