::.Sosyal Hizmet Uzmanı Web Sitesi.::

TIBBİ SOSYAL HİZMETTE ŞEKİLLENEN VE ŞEKİLLEYEN KİLİNİK DURUŞ ÖRÜNTÜLERİ

Shu.Güldane Kavgacı
Zeynep Kamil Hastanesi
Gulkav04@gmail.com

  Tıbbi sosyal hizmet,hastalığın gelişmesini etkileyen veya hastalığın tedavisinde ve rehabilitasyonunda önemli olabilecek psikolojik ve toplumsal etmenleri değerlendirmek;uygun olan bütün kaynakları ve kolaylıkları saptamak üzere hasta ve ailesine yardım etmek; hasta ve ailesinin hastalığa adaptasyonunu sağlamak;hasta ve ailesini hastanın gelişine hazırlamak gibi birbiri ile örtüşen iç içe geçmiş üç işlevi vardır.
Tıbbi sosyal hizmette hastalığın hasta,ailesi ve toplum üzerinde bıraktığı etkiler klinik belirleyicidir.

   Klinikte sosyal hizmet uzmanı çok çeşitli şekilde sosyal endikasyon vakası ile karşılaşabilir.İhmal veya istismar edilmiş çoçuk ve ergen,terk bebek ve çoçuklar,şiddet maduru kadınlar,çoçuk anneler,ailesi tarafından dışlanan yada terk edilen yaşlılar ve kadınlar,bimekan hastalar,diğer sosyal kurumlardan gelen (ceza evi,kadın sığınma evi,yetiştirme yurdu vb) bir şekilde sosyal işlevseliği bozulmuş hastalar,madde kullanan ergenler, engelli yetişkinler veçoçuklar,adult aileler,sakatlık ölüm kronik hastalık gibi yaşam olaylarından kaynaklanan aile krizleri,sığınmacılar,hastalneye tedaviye uyum sağlayamayan ve ilk bakışta belirlenemeyen örtülü ruhsal bozukluğu olan hastalar klinik sosyal hizmete görülen vakalardan bazılarıdır.

   İnsan insan ve insan doğa çelişkisi var olduğu sürece bütün toplumlarda şu veya bu şekilde bu sosyal endikasyonlar varlığını sürdürecektir.Vakaların içeriğine baktığımızda hastanın kendi kişisel kaynakları,kişiler arası ilişkileri ,toplumsal koşulları belırleyici parametre olarak görülmektedir.Klinik sosyal hizmet yaklaşımını ve müdahalelerini bu parametreler üzerinde yoğulaşarak yapar.Tıbbi sosyal hizmet yaklaşımını diğer profoyonellerin yaklaşımından ayıran en önemli fark hastayı ve ailesin(müracaatcıyı)kendi konteksi içinde bir bütün olarak ele alması ve bütün yaşamsal alanları üzerinde eş zamanlı olarak çalışmasıdır.İnsanı anlamak için fiziksel,duygusal,zihinsel,sosyal,kültürel,ve politik boyutlarını bir bütün olarak mercek altına almak gerekir.Yaşantılarımızı etkileyen bu boyutlardan birinin göz ardı edilmesi durumunda nasıl düşündüğümüzü ,nasıl hissetiğimizi ve nasıl harekete geçtiğimizi açıklamak sınırlanmış olur.Sosyal hizmet mesleği bütün dünyada kişinin heyönü ile ilgilenen tek meslek olma özelliğine ve ayrıcalığına sahiptir.

    Tıbbi sosyal hizmet uygulamasının diğer bir ayırıcı özelliği müracaatcının psikolojik, sosyal,toplumsal,ve yaşasamsal işlevselliğinin her birinin iç içe geçmiş bir şekilde bozulmuş olmasıdır.diğer kinisyelerin çalıştıkları vaka popülasyonunda bu kinik durum görülmez.Örneğin hastanın fiziksel rahatsızlığı vadır ancak duygusal işleselliği yerindedir yada hastanın ruhsal rahatsızlığı vardır ancak sosyal destek kaynaklarına sahiptir sosyal işlevselliği yerindedir.Klinisyen elini uzattığında tutabileceği bir yerler vardır.Kısacası müracaatcının fizilsel,duygusal,sosyal işlevselliğindeki eş zamanlı bozulmuşluk,kaymışlık çarpılmışlık vakanın sosyal endikasyon olarak isimlendirimesini belirler.Ancak bu yaşamsal alanladan hangisinin öncül olup diğerlerini etkilediği konusunda kesin bilgi yoktur.Bu konuda yapılacak olan araştırmaların klinik sosyal hizmet çalışmalarına çok katkı sağlayacağı kesindir.
Sosyal hizmet uzmanlarının vakaya yaklaşım metodu dadiğer klinisyenlerden farklıdır.Diğer profesyöneller hastane kökenli hiyerarşik bir sıra dahilinde tanı, ayırıcı tanı ve tedavi üzerinde yoğulaşırken sosyal hizmet uzmanları şevkat ilgi bakım gibi özellikler dahilinde eklektik,karışık disiplinli daha esnek yüz yüze bir metotla uzlaşmacı klinik duruş sergilerler.

   Tıbbi sosyal hizmette klinik çalışma benzetme yerinde ise enkaz yığınında dolaşmak gibidir.Siz çalışmanızda bu enkaz yığını içerisinde işe yarayan bir şey bulmaya çalışırsınız.Başlangıçta size lazım olan en önemli şey bir şeyler bulacağınız konusunda iyimser bir bakış açısıdır.Bir danışanımın dediği gibi 'en karanlık zamanlarda bile mutlaka bir ışık vardır'Böyle bir zeminde dolaşırken zor hareket edersiniz,sık sık ümitsizliğe kapılırsınız.. Her an düşebileceğiniz gibi sıklıkla yönünüzü kaybedersiniz.İyi tarafı ise kendinizi her zaman uyanık ve enerjik hissedersiniz Diğer bir iyi tarafı ise hiç kimsenin kimse ile ilgilenecek zamanı olmadığı insanın kendine ve insanın insana yabancılaştığı bu bilgi ve teknoloji cağında siz mesleki rolünüz gereği insanın ta kendisi yüreğindeki acı ile ilgilenirsiniz Bu da kendinizi ayırıcalıklı ve özel hissetmenizi sağlar.Klinik deneyim ilk yıllarda farkında olmasanız bile yıllar geçtikçe sizin insanın öz değerlerine ve en önemlisi de kendi öz değerlerinize yaklaşmanızı sağlar.Bu kavrayış size manevi haz ve ruhsal enerji verir.Mesleğin en büyük ödülü belki de budur.

   Bazen öyle vakalarla çalışırız ki hiç yol alamadığımızı düşünüp yılgınlığa kapılabiliriz.Bazen vakanın özelliği gereği pek yapılacak bir şey yok gibidir.Elimizi kolumuzu bağlanmış hissederiz.Böyle zamanlarda durumu olduğu gibi karşılamaktan ve durumun müracaatcıdaki duygusunu çalışmaktan başka bir yol olmayabilir.Ancak bizim müracaatçı ile kurduğumuz teröpatik ilşkinin .orada oluşumuzun başlı başına tedavi edici çok kıymetli bir etken olduğunu aklımızın bir köşesinde tutmalıyız.Arıca karmaşık olan vakalarda müracaatçının bütün yaşamsal alanlarına seslenemeyebiliriz.Fakat yinede müracaatçımızın yaşam kalitesi üzerinde olumlu etki bırakabilecek önenli değişimler sağlama potansiyelimiz her zaman vardır.Bu da başlı başına yeterince ödüllendiricidir .
Diğer bir durum öğrendiğimiz bilğilerin ne kadarını hasta ailesi,diğer profesyoneller yada toplumsal kurumlarla paylaşacağız? Ne kadarını kendimize saklayacağız?Tıbbi sosyal hizmette klinik çalışma büyük ölçüde kişiler arası ilişkilerin sevk ve idaresi hünerine bağlıdır Bu durum vaka yönetiminde merkezi rol oynar.Bazı vakalarla çalışırken diğer toplumsal kurumlara rapor yazmanız gerekebilir.İşin kötüsü bu tür durularda nasıl davranacağınız konusunda bir kriter de yoktur.Bu nedenle klinik çalışmalarımızda çok dikkatli ve sorumlu davranmak ve teknik bir dil ile ancak diğerlerinin bilmesi gerektiği kadar bilği vermek durumundayız Başka değişle aileler ve çocuklarla çalışırken elimizde büyük oranda güç bulundurduğumuzu;söyleyeceğimiz her bir sözün,sosyal inceleme raporlarında yazacağımız her kelime ve cümlenin aslında keskin bir müdahale olduğunu bilerek ve onların bundan on yıl,yirmi yıl sonraki yaşamlarında ve başarılı sosyal uyumlarında belirleyici olabileceğinin bilinci ile hareket etmeliyiz.

     Artık bütün dünyada sosyal sağlığın tanımında ilişkinin merkezi rol oynadığı keşfedilmiştir.sosyal sağlığın iyileşmesine giden yol kişiler arası ilişki sürecinden geçer Dünyanın neresinde ve kim olursa olsun. İnsan yaşamının kalitesi kişiler arası ilişkinin bir işlevidir.
Zaman geriye gitmez.Ben önümüzdeki uzun erimli zaman süreci içinde bilginin entekrasyonuna çok önem verilecegine dolayısı ile sosyal sağlığın somut görünüm alarak işlevselik kazanacağına;buna bağlı olarakta tıbi sosyal hizmetin gelişerek bu alandaki hizmet talebinin artacağına ve klinisyenlerin iyi yapılanmış ve standarize edilmiş daha iyi klinik koşullarda çalışacağına inanıyorum.

Kaynak Arkanaç Oğuz,Psikiyatri sözlüğü s.537 Nobel tıp kitapevi