|
Her sosyal bilim, sosyal
gerçekliğin yalnızca kendini ilgilendiren kısım ve alanlarlarını
inceler. Oysa sosyal gerçeklik bir bütündür.Bu bütünlüğü
açıklayabilmek için sosyal bilimler işbirliği yapmak zorundadır.
Hiçbir bilim toplumun tümünü kendi başına tam olarak açıklayamaz.
A. Sosyoloji ve Tarih:
Yer ve zamanı belli Tarih, toplumların ortaya çıkma, gelişme,
dağılma ve çözülme devrelerindeki somut sosyal olayları belgelere
dayanarak incelemeye çalışan bir bilimdir. Sosyoloji ise, bu sosyal
olayları açıklayarak, bir takım ortak ilkelere,kurallara,
genellemelere ve mümkünse yasalara ulaşmak ister.Tarih, diğer sosyal
bilimlerle uğraşanlara olayların geçmişi hakkındaki verileri
sunmaktadır. Sosyoloji tarih bu verilerinden yararlanarak, farklı
toplumlarda görülen sosyal olayların ortak özelliklerini inceler ve
genellemelere ulaşır.
B. Sosyoloji-Psikoloji:
Psikoloji, insan
davranışlarını konu edinen bir bilim dalıdır. Çoğu psikolojik
olayların temelinde toplumsal öğeler mevcuttur.Öğrenme, kişilik,
algı, davranışların şekillenmesinde sosyal öğeler mevcuttur. Bu
yönüyle psikoloji, sosyolojinin verilerinden yararlanmak zorundadır.
Diğer taraftanda fertlerin psikolojik durumlarını dikkate almadan,
grup ve toplum ilişkilerinin doyurucu bir açıklamaya kavuşması
güçtür.Sosyal psikoloji, insanın sosyal bir ortamdaki davranışlarını
konu alan sosyoloji - psikoloji arası bir alt bilim dalıdır. C.
Sosyoloji-Antropoloji: Antropoloji insanın yeryüzündeki toplumsal
gelişimi-ni inceler. İnsan fizyolojisi ve iskelet yapısı, dil,araç
yapımı ve teknolojisi, fen, eğitim, siyaset, örgütlenme türünden
konular antropolojinin çalışma alanlarındandır.
Fiziki Antropoloji:
İnsanın biyolojik yapısını, insan ve ırklar tarihini inceler.
Kültürel Antropoloji:
Yaşanan toplumların ya da kültürlerin sosyol ve kültür tarihi ile
uğraşır. Toplum türleri, yayılma, evrim, töreler,bunların kökeni ve
değişmesi gibi kanınları temel alır.Kültürel antropolojiye etnoloji
veya sosyal antropoloji adı da verilmektedir.Bu yönleriyle
sosyoloji, antropoloji ilişkisi mevcuttur.
D) Sosyoloji-Hukuk :
Hukuk, toplumda
insanlararası ilişkileri düzenleyen, uyulması zorunlu kurallar
bütünüdür. Hukuk toplum ile sıkı ilişkilidir. Bu kuralların uzun
ömürlü olması o toplumun sosyal yapısına uygun olmasına bağlıdır. Bu
yönüyle hukuk, sosyolojinin verilerinden yararlanır.
E. Sosyoloji-Ekonomi:
Ekonomi, insanların
ihtiyaç duydukları mal ve hizmetlerin üretimini,bölüşümünü ve
tüketimini konu alan bir sosyal bilimdir.Yasanın ekonomik
faaliyetleri bir anlamda toplumsal faaliyettir.Ekonomik faaliyetler
bulunduğu toplumdan etkilenir. Toplumsal olayların ekonomiye etkisi
ve ikisi arasındaki ilişkisi arasındaki ilişki ekonomik sosyoloji’yi
meydana getirmiştir.
F. Sosyoloji-Siyaset:
Siyaset bilimi, devletin
örgütlenmesi çeşitli yönetim şekillerinin karşılaştırılması, anayasa
hukuku (toplumun yönetim biçimi,hükümet iktidar) v.s. hem
sosyolojinin hem de siyasetin konusudur.ancak sosyoloji topluma
genel ve objektif yaklaşırken, siyaset değer yargılarında bulunur.
VII. SOSYOLOJİNİN ALT
BİLİM DALLARI
A) Eğitim Sosyolojisi:
Eğitim ile diğer sosyal kurumlar arası ilişkileri eğitimin işleyişi,
işlevleri, eğitim kurum ve örgütlerinin sosyal özelliklerini
inceler.Veya, kültürün kuşaklar arasında aktarılması olarak ele
alındığında,kişilerin tüm sosyalleşme evreleri eğitim sosyolojisinin
konusu içine girer.
B) Hukuk Sosyolojisi:
Hukukun toplum içindeki rolünü (sosyal düzenin sağlamasında) Hukuk
kurallarının toplumlarının gelişmelerine paralel olarak nasıl
değiştiklerini inceler.
C) Din Sosyolojisi:
Dinin kökenlerini, dinin toplum içindeki yeri, önemi, dini davranış
ve düşüncenin şartlarını,biçimlerini ve dinin geçirdiği aşama ve
değişmeleri ele alır.
D) Ekonomik Sosyoloji:
Sosyal hayatın ekonomik yönünü ve diğer sosyal kurumlarla ilişkisini
inceler. Diğer yandan da,ekonomik sistem-lerle diğer sosyal
sistemler arasındaki ilişkileri inceler.
E) Siyaset Sosyolojisi:
Siyasi kurum ve olayları, diğer sosyal kurum ve olaylarla ilişki
yönüyle ele alır.Siyasi kanunların doğuşu, işleyişi, işlevi, siyasi
eylem biçimleri. baskı grupları, siyasi davranış, oy verme,
ideoloji, kamuoyu,propaganda gibi konuları inceler.
F) Sanayi Sosyolojisi:
Sanayi devrimi sonrasında ortaya çıkan teknolojik gelişme ve
etkilerini araştırır.
6 - Aile Sosyolojisi:
Ailenin yapısı, toplum içindeki yeri,fonsiyonları, şekillerini
inceler.
7 - Köy Sosyolojisi: Köy
tipleri, coğrafyanın etkisi, köydeki değişmeleri konu alır.
8 - Kent Sosyolojisi:
Kentleşme, kent biçimlerini, sosyal yapısı ve göç olayı üzerinde
durur. |