|
|
|
 |
Sosyal Hizmetlerin Yeniden Yapılandırılması
Soner KOŞAN
sonercan66@hotmail.com
Sosyal Hizmet Uzmanı /Psikoterapist
Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi
|
Bu yazım, hem kendi düşüncelerim
ve yıllardan beri tecrübelerden geçen filtrelenmiş notlar, hem de birçok
kaynaktan derlediğim yazılardan oluşan bir araştırma yazısı. Umarım bu yazı
mesleki alanda bir kaynak olup kendimizi ve mesleğimizi geliştirmemizde bir
katkıda bulunur.
Almanya da Üniversiteyi okuduktan sonra sokak çocukları üzerine sosyolojik
bir araştırma yaptım bu aynı zamanda yüksek lisans tezimi de oluşturmakta
psikoterapi eğitimi aldım Almanya da çeşitli sosyal projelerde çalıştıktan
Sosyal hizmetlerin ülkemizde hak ettiği yere gelmesi için hep birlikte bu
meslek elemanların örgütsel olarak platform oluşturarak tartışma arenası
açmamız gerektiğine inanıyorum. Sosyal hizmet açığı olan bir ülkede sırf
açık kapansın diye alt yapısı olmadan bölümler açarsak belki nicelik olarak
sayı oranını düşürmüş olacağız ama nitelik bakımından mesleğimizi daha ara
sınıf ve herhangi bir sosyal bölüm mezunun yapacağı işlevden öteye gitmeyen
bir meslek haline geliştirmiş olacağız.
Sosyal hizmet uzmanlığın amacını ve rolünü iyi anlatmak muhakkak ki önemli
ama ondan önce sosyal hizmetler bölümünü yeniden yapılandırmak ve uzmanlığa
layık bir bölüm haline getirmemiz, hem bizim hem de gelecek nesiller için
ayrıcalıklı ve nitelikli olmasını sağlayarak, ana meslek unvanına
kavuşturmuş olacağız.
Sosyal hizmet uzmanların yalnız sosyal hizmetlerde değil nefes alıp verilen
yani insan faktörün yer aldığı her yerde gereksimin olduğunu bilmek ve bunun
önemini hissettirmek ile kalmayıp yaşamın içinde aktif rol almalı.
Hastanelerde, mahkemelerde, okullarda, özel ve kamu kuruluşlarında, sosyal
projelerde, mecliste, valiliklerde, belediyelerde, kısacası insan yaşamının
söz konusu olduğu her yerde bir eylemsellik vardır. Sosyal hizmet uzmanları
da bu eylemsellik içinde gereken aktif rolü almalı ki daha sosyal, eşit,
adaletli, sağlıklı, istismarsız, anlaşılabilir, sıcak, güvenilir, korumalı,
eşit hak dağıtımından bahsedilebilir bir yaşama hakkımız olabilsin.
Makro açıdan sosyal hizmet fakültelerinde verilen eğitimin yeterli olduğu
ama mikro açıdan uzman yetiştirmek için yetersiz olduğunu hem yeni açılan
sosyal hizmet bölümlerdeki akademik kadro boşluğu ve eğitimdeki
yetersizlikler mezun olan meslektaşlarımızın işe başlamadan veya
başladığındaki belirsizliğe yol açmaktadır.
Beş aylık dönem içinde hem yeni hem de eski mezunlarla görüşmelerim ve
araştırmalarım sonucunda;
• Eğitim alanında
• Branşlaşma alanında
• Çalışma alanında
Ve bireysel ve mesleki alanda,
• Kendini geliştirememe
• Kendini anlatamama
Hususunda çok büyük aksaklıkların olduğunu öğrenmiş oluyoruz.
Eğitim alanında: Son dönemde birçok yerde alt yapısı hazırlanmadan bölüm
başkanların ve birçok öğretmenlerin bile sosyal hizmet uzmanı olmadığı bir
eğitimden nasıl bir mesleğin başarısından bahsedilebilinir ki?!.
Branşlaşma: Sosyal hizmet uzmanların/sosyal çalışanların okul bitiminde ne
yapacağını nerde nasıl bir görev üstleneceğini bilmeden diplomaları ile iş
yaşamına atılmaları ve gittikleri yerlerde neyi temsil ettiklerini veya
hangi görevler alacağını bilmeden işe başlamaları deneyerek tecrübe ederek
işe başlamaları beraberinde mesleğe inancı ve mesleğin başarısını
sorgulamayı getirecektir.
Çalışma alanında: Bir sosyal hizmet uzmanı işe başladığında Üniversitede
aldığı eğitim ile ondan beklentiler ya çok aşağı ya da çok yukarı olduğundan
görev yetkilerini unvanını savunamayacak noktasına geliyor. Ara bir meslek
anlayışı daha da haklim oluyor. Masa başı işleri daha ağır basıp, mesleki
körelmeler kendini gösteriyor.
Kendini geliştirememe: Sosyal hizmet uzmanların akademik programda
gelişmeleri daha ağır aksak gittiğinden ve gelişmiş enstitü olmadığından
yurt dışı eğitim programları daha cazip hale gelip mesleğin yurt dışında
icrasına ve gidişine yol açmış oluyoruz.
Kendini anlatamama: Önümüzde ideal bir program olmadığından ve yukarıda
bahsettiğim olanaklar pratiğe dökülmediğinden mesleğini ve unvanını
anlatamama daha ağır basıyor.
Her insanın birbirinden farklı olarak birden fazla ihtiyacı vardır. Sosyal
Hizmetler, insanların psiko-sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını giderebilmek
amacıyla başta bu ihtiyaçları yeterince gideremeyenlere hizmet etmek ve
yardımcı olmak gayesiyle oluşturulmuş bir meslekî alandır. İnsanların hiçbir
boyutuyla mağdur edilmemeleri, sosyal dışlanmaya uğramamaları yönünde
kişilere destekçi olmak, Sosyal Hizmetler alanına girmektedir. Ayrıca,
değişik sebeplerden dolayı hayatını idame ettirmeyecek kişilere sosyal
hayata kazandırıcı rehabilitasyon hizmetlerin sunumu da bu mesleğin ana
iştigal faaliyetlerinden birisidir.
Hem bir sanat hem bir bilim olarak tanımlanan sosyal hizmet bütün insanların
yaşam kalitesini geliştirmeye yardım etmek için, toplum tarafından uygun
görülen insani hizmet mesleklerinden bir tanesidir.
Sosyal hizmet uzmanların çalışma alanları
• Çocuklarla
• Ergenlerle
• Gençlerle
• Yaşlılarla
• Şiddete maruz kalan kişilerle
• Özürlülerle
• Sosyal haklarla
• Yoksunlara barınma ve sağlık hizmetleri için
En temelde sosyal hizmet, insanların kendi sosyal çevrelerinde rahat
davranabilmeleri, iş görebilmeleri ve bunları mümkün kılabilmek için kendi
çevrelerini değiştirmelerinde yardım amaçlayan bir meslektir.
İnsanı insan yapan tüm hakların savunulması anlatılması tedarik edilmesi ve
yönlendirilmesini savunur.
• Temel tıbbi bakım ve kişinin hayatını sürdürebilmesi için temel sayılan
sosyal hizmetlere sahip olma hakkı
• Saldırı ve sömürüden koruma
• Temel hakları onurlu bir yaşamı teminat altına almak,
• Evlenme, aile sahibi olma ve aile içinde olma hakkı
• Temel eğitim hakkı
• Mülkiyet hakkı
• İşyerlerinde önlenebilir kaza yaralanmalarda korunma hakkı
• Mahremiyet hakkı
• Kişinin mensup olduğu ülkedeki toplum ve hükümet hakkında bilgi edinme
hakkı
• Kişinin hükümet kararlarında söz ve karar hakkı
Sosyal hizmetin amacı
1. Gelişmekte olan problemin önlenmesine yönelik eylemler.
2. Problemi daha ilk aşamasında tespit edip kolay bir şekilde değişebilecek.
durumdayken onu çözmeye yönelik eylemlikler.
3. Ciddi bir hal almış problemin daha da kötü gelişmesine veya fazladan
zarar vermesine yada problemin başkasına sıçramasını önlemeye yönelik
eylemlikler.
Sosyal hizmet uzmanı,
Hayatı:
• Kolaylaştırır
• Planlar
• İzler
• Bağlantılar kurar
• Savunur
• Uygun hale getirip yaşama hakkını en insani yönden verir
• Hızlandırır
Bireyin,
• Yitirilen yetileri geri kazandırır
• Yaşam sevincini ve direncini geliştirir
• Hakları hakkında bilgilendirir
• Yaşama tutunup var olmasını araştırır ve mesleki anlamda üretime
kazandırır
• Sorunlara karşı Tedavi, terapi teşhiste bulunur.
Sosyal hizmetin,
• İnsanların problem çözme baş etme ve geliştirme kapasitelerini artırmak
• Tıbbi Terapiler yapmak
• Kaynak, hizmet ve olanak sağlayacak müracaatçılarla bağlantı kurmak
• Sistemlerin etkili ve insancıl olarak işlev görmesini sağlamak
• Sosyal politikaların gelişimi ve ilerlemesi için katkıda bulunmak
1. Birey, aile, gurup ve toplulukların sosyal işlevselliklerini tesis,
onarım himaye ve artırılması
2. Temel insan ihtiyaçlarını karşılaması ve insan kapasitesinin gelişimini
desteklemesi
3. Risk altındaki gurupları güçlendirici sosyal ve ekonomik adaleti
sağlayabilmek için örgütsel ve yönetsel sorumluluk ile hizmet ve kaynak
politikalarını takip etmek, izlemek ve yapmak
Sosyal işlevsellik destek, tedavi, bakım ile gerçekleşir
Benim önerim:
Üniversitelerde okutulan sosyal hizmetler bölümün daha işlevsel ve ana
meslek haline gelmesi için kendi içinde artık bir takım değişiklikler ve
devinimler yapması gerekir.
İlk önce sırf ülkede talep var diye her yerde alt yapısı oluşturulmadan
Sosyal hizmetler bölümü açılmaması
Sosyal hizmetlerde branşlaşmaya gidilmesi
4 yıllık Sosyal hizmetler bölümün 4 + 1 yıl olup, son 1 yıllık bölümün
yalnızca branşlaşmaya yönelik bir ders yılı olması gerektiğidir.
4 yıl dan sonra aşağıda saydığım branşlardan birini seçerek uzmanlaşmaya ilk
adımını atması. Ve başarılı bir yıldan sonra yani 5. yılın sonunda 1 yıl
seçtiği branşta staj yaparak, staj sonrasında aldığı belgeyi YÖK’e götürerek
seçtiği branşın uzman unvanını alarak meslek yaşamına başlaması
Sosyal hizmetler bölümü 4+1 yıl ders yılı +1 yıl staj uygulaması olarak 6
yıl dan sonra uzman unvanı alarak alanında çalışması hem kendisini
geliştirmek açısından hem de çalışacağı alanda verimli olmasını
sağlayacaktır.
Sosyal hizmet uzmanın rolleri
• DANIŞMAN SOSYAL HİZMET UZMANI: Müracaatçının durumunu ve kaynaklarının
değerlendirilmesini sağlayan, sistemler ve kurumlar arası iletişimi kurma
bilgi verme hizmeti.
Vaka yöneticisi olarak Müracaatçının belirlenmesi ve yönlendirilmesi,
değerlendirilmesi hizmet/tedavi planlanması bağlantı kurma ve hizmetlerin
eşgüdümü takip ve hizmet sunumu.
İlk gelen kişinin sosyal inceleme raporunu hazırlayarak sosyal, sağlık,
ekonomik verilerini tamamlayarak sorunlarına çözüm bulacak yer ve organlara
yönlendirmek ve bilgilendirmek Danışma hizmeti verecek.
• KORUMALI SOSYAL HİZMET UZMANI: Toplumsal ve günlük yaşam becerinin
öğretilmesi, davranış değişikliğinin kolaylaştırılması, temel koruma
işlevini yerine getirmesini sağlayan Yeti kaybında olan veya mağdur olan
bireylerin korumaya alıp yaşama merhaba demelerini sağlayan branş
İlk etapta mağduriyetine son verecek veya asgariye indirecek müdahalelerde
bulunma. Koruma kalkan görevi yapacak tüm yasal ve sosyal organlarına hakim
bir kol
a) Cinsel istismara uğramış kişileri
b) Aile mağduriyetine uğramış kişileri
c) Sosyal veya siyasal mağduriyete uğramış kişileri
d) Ekonomik mağduriyete uğramış kişileri
e) Ruh ve sağlık açısından mağdur olan kişileri
• KLİNİSYEN TIBBİ SOSYAL HİZMET UZMANI: Psiko-sosyal değerlendirme ve teşhis
dengeyi kurmaya yönelik bakım, terapi, tedavi uygulanması.
Hastane, rehabilitasyon veya herhangi bir sağlık merkezinde ayakta gelen
veya yatan hastanın psiko-sosyal durumuna göre terapi ve tedavide
bulunabilecek yöntem tekniklerle Psikiyatri ve psikologlarla işbirliği
halinde çalışma.
Aile terapileri
Beceri terapileri
Ergo terapileri
Sanat terapileri
Psikodrama
Ruhsal psikoterapiler
a)Psikolojik çöküntüye maruz kalanlar
b)Kronik Psikotik ruhsal rahatsızlığı olanlar
c) Fiziksel rahatsızlığı olanlar
d) Zihinsel ruhsal rahatsızlığı olanlar
• KURUMSAL SOSYAL ÇALIŞMA UZMANI: Çalışma planın ayarlanması, zaman
yönetimi, kalitesinin sürdürülmesini gözlemleme, çalışanlarının oryantasyonu
ve eğitimi, personel yönetimi, süpervizyon konsültasyon işlevi.
• Kurumdaki personelin motivasyonu ile ilgili seminer ve terapiler.
• Kurumdaki çalışmaların sosyolojik analizi.
• Kurumdaki çalışmaların sosyal hizmet alanındaki uygulamasını takip etme.
• Alanda ve kurumda çalışanların hem müracaatçılar ile hemde sorunun
çözümünde rol alan kurum ve kişilerle olan diyalog ve yönlendirmelerin
uygulanmasını organize etmek.
• Tüm Sosyal projelerde projenin yöneticiliğini üstlenme.
a)Koordinatör
b)Analist
c)Eğitimci
• SOSYO-POLİTİK HİZMET UZMANI: Sosyal sorunlarının ve politikalarının
analizini yapma, toplumun ilgisini harekete geçirme ve sosyal kaynakların
geliştirmesini sağlama.
Yaşadığı ülkenin özgülüğünde sosyal hizmetler ile ilgili yasal prosedürün
teori ve pratiği sürecinde artı ve eksilerin analizi yapılarak toplumsal
döngüye ve işleyişe hizmet edecek yönetmenlikler, yasaların oluşmasında ve
pratik sürecin içinde aktif rol almak.
• ADLİ SOSYAL HİZMET UZMANI: Adli sürece girmiş vakaların gelişimini
yönlendirilmesini ve bilirkişiliğini yaparak en adil bir şekilde ekonomik
mağduriyeti ve psiko -sosyal çöküntüyü en asgariye çekerek yaşam alanı
yaratma.
a) Adli sürece girmiş 18 yaş altı çocuklar için sosyal hizmet uzmanı,
b) Adli sürece girmiş 18 yaş üstü kişiler için sosyal hizmet uzmanı,
|
UYARI!
©Sitemize ait yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep etmekteyiz.Her hakkı saklıdır.
|
|
