|
|
Sosyal Hizmetin Odağı, Sorunsalı, Amacı
ve Hedefleri
Sosyal Hizmetin Odağı ve
Temel Sorunsalı:
Sosyal hizmetin temel
sorunsalı ; insanın ve toplumun değişmesi ve gelişmesidir. Sosyal
hizmetin kavramsal yapısı bu sorunsala özgü bütünlüğü ve çok yönlülüğü
içerir. İnsanın ve toplumun değişmesine ilişkin temel sorunları
belirleme, açıklama ve çözme çabası, sosyal bilimler içinde kendine
özgü bir bilim dalını ve mesleği ortaya çıkarır. (Cılga 2004)
Sosyal hizmet mesleğinin kendine özgü müdahale yöntemleri, beceri,
teknik, ilke ve değerleri vardır. Sosyal hizmet bu donanımını mikro,
mezzo ve makro düzeylerdeki uygulamalarında kullanır. Sosyal hizmetin
odağı çevresi içinde bireydir. Bireyi bio-psiko-sosyal bir varlık
olarak kabul eder ve bütüncül bir yaklaşımla ele alır. O nedenle
hizmet sunumunda diğer meslek ve disiplinlerle işbirliği yaparak ekip
çalışmasını gerçekleştirir. Mesleğin sunduğu hizmetlerin amaçları ;
sorun çözümleyici (tedavi edici) ve önleyici olma, kalkınmayı
sağlamadır. (Kut, 2001)
Sosyal hizmet mesleğinin etkinlik odağı bireyin toplumsal işlevselliği
ve çevresi ile olan etkileşimidir (Kut, 1988, s.14).
Sosyal çalışmanın temel fikri, bağımsızlığı ortadan kaldırmaya yönelen
sosyal hizmetlerin sağlanması olan bir teknolojidir (Atherton, 1969;
akt: Kongar,1972).
Mesleğin amacı, fonksiyonları, ahlaki değerleri ve yöntemleri müdahale
odağının belirleyicileridir. Birey çevre etkileşimi temelinde bireyin
sosyal işlevselliği ve çevresiyle olan etkileşimini olumsuz olarak
etkileyen sorunları çözümlemeyi ya da bunları olumlu olarak
etkileyebilecek kaynakların verimliliğini arttırmayı amaç edinen
sosyal hizmet mesleğinin odağı tüm ilişkileriyle insandır. Müdahale
odağı ise insanın işlevselliğidir (Kut,1988, s.106).
William Gordon, geleneksel olarak, sosyal hizmetin odağının karmaşık
yaşam durumları içinde bulunan birey olduğu üzerinde durmaktadır (Kut,
1988, s.15).
Sosyal Hizmet temelini insani ve demokratik ideallerden alır. Sosyal
hizmet uygulaması, başlangıcından itibaren, insan gereksinimlerini
karşılamak ve insan potansiyelinin geliştirilmesi üzerinde
odaklanmıştır. [1]
Sosyal hizmet; bireyde, ailede ve grup yaşantısında; politikalarda ve
hizmetlerde; yasalarda ve toplumsal tutumlardaki değişme ile
ilgilidir. Sosyal hizmet sadece bireyle doğrudan çalışmaktan ibaret
değildir; aynı zamanda gruplar ve topluluklarla ilgilidir; çocuklar ve
gençler de dahil herkesin yaşam kalitesinin güçlendirilmesini
amaçlayan hizmetleri ve faaliyetleri kapsamaktadır.
Sosyal çalışma insanı ve toplumu konu alan bir meslek ve disiplindir.
Sosyal çalışmayı öteki toplumsal ve beşeri bilimlerden ayıran özelliği
uygulamaya yönelmiş olmasıdır. Sosyal çalışma insanı ve onun meydana
getirdiği toplumların sorunlarına yönelmiştir. Amacı çok kısaca, bu
sorunları belirlemek ve çözümlerine yardımcı olmaktır (Kongar, 1972).
|
Sosyal Hizmetin Amaçları:
1) Toplumsal yaşam içindeki insanın etkinliğini sağlamak (Cılga 2004).
2) İnsanın kendi yaşamı ve kaynakları üzerinde denetim sahibi olmasına ve
karar vermesine olanak sağlamak (Cılga 2004).
3) İnsanın kendi gücünü ve egemenliğini kullanmasına olanak sağlayarak
üretkenliğini ve yaratıcılığını harekete geçirmek (Cılga 2004).
4) Çoğulcu ve katılımcı demokratik toplum yapısı içinde insanca yaşama ve
gelişme koşullarını geliştirmek (Cılga 2004).
5) Çoğulcu etkileşim dinamiği içinde ; insanın ve toplumun gelişme düzeyini,
gereksinimlerini karşılama olanaklarını ve sorun çözme yeteneklerini
arttırarak yaşam kalitelerini yükseltmek, özgür ve mutlu bir yaşam
sürmelerine yardımcı olmaktır (Cılga 2004).
6) Bireyin toplumsal işlev ve rollerini yerine getirebilmek (Kut, 2001).
7) Toplumsal koşulları bireyin gelişmesine olanak sağlayacak biçimde
değiştirmek ve geliştirmek (Kut, 2001).
8) İnsan haklarını güvence altına almak (Kut, 2001).
9) Toplumun gelir ve hizmet dağılımını dengelemek sosyal hizmetin genel
amaçlarıdır (Kut, 2001).
Kongar’a göre ise sosyal çalışmanın amacı; insanların öteki insanlarla ve
doğa ile olan ilişkilerini mevcut çelişkileri ortadan kaldıracak şekilde
düzenlemelerine yardım etmektir (Kongar, 1972).
Boehm’e göre ise sosyal çalışma insan ile çevresi arasındaki etkileşimi
meydana getiren toplumsal ilişkiler üzerinde odaklaşan etkinlikler yoluyla
kişilerin tek başlarına ya da gruplar içindeki toplumsal fonksiyonlarını
geliştirmeyi amaç edinmiştir (Boehm, 1959; akt: Kongar, 1972).
Sosyal hizmetin amacı yalnızca fert, aile ve grup halindeki insanların
sosyal ilişkilerinde onlara yardımcı olmak değil, aynı zamanda sağlık ve
ekonomi yönünden standartları yükselterek, daha iyi mesken ve iş şartları
teminini ve yapıcı sosyal kanunlar hazırlanmasını savunarak genel olarak
sosyal şartları geliştirmektir (Hamilton,1947 ve Bisno, 1952; akt:
Friedlander,1965).
Sosyal hizmetin amacı fertlerin refahı ile içinde bulundukları toplumun
refahı arasında denge kurmaktır. Bu hedef sosyal hizmeti, beraber çalıştığı
insanların sefalet, mahrumiyet ve hakareti kaderin cilvesi gerçekler olarak
kabul etmeye ve zararlı, adil olmayan, mahrumiyete yol açan şartlara
zorlanmaktan men eder. Aynı zamanda sosyal hizmet, beden ve akıl sağlığını
bozan, insanları acze düşüren ve antisosyal davranışlara yol açan sosyal ve
ekonomik durumları düzeltmek için sosyal kuvvetleri harekete geçirmeye
çalışır (Hamilton,1947; akt: Friedlander,1965).
Sosyal hizmet uygulamasında amaç, kriz durumlarının sosyal ve psikolojik
yönlerden zararlı etkilerini önlemek veya hiç değilse hafifletmek ve kişi,
grup ve toplumların sağlam bir gelişme yapabilmesini engelleyen unsurları
ortadan kaldırmaktır (Friedlander,1965).
Sosyal çalışmayı kişiye dönük bir meslek olarak görenlere göre sosyal
çalışmanın amacı; bir veri olarak alınan sosyo- ekonomik yapının içinde
bireylerin sorunlarını çözmek, bir başka deyişle bireylerin bu sosyo-ekonomik
yapıya uyumlarını sağlamaktır (Kongar,1972).
Sosyal Hizmetin En Temel Hedefi ise ; barışçıl bir ortamda ve eşitlik
içinde yaşaması için insanın ve toplumun yaşam kalitesini yükselterek,
adalet , eşitlik, ve özgürlük ilkelerini temel alarak; ekonomik, sosyal,
kültürel, ve siyasal gelişmelerle sağlanan olanakların bilimsel ve mesleki
çabalarla insanın ve toplumun yararına dönüştürülmesidir. (Cılga 2004)
Meslekleşme perspektifi içinde mesleki hedef olarak; kişi, grup ve
toplumların toplumsal, psikolojik ve fiziksel yönlerde mümkün olan en yüksek
refah seviyesine erişebilmeleri için yardım yollarını aramak olarak
belirleyen sosyal hizmet; birey, aile, sosyal grup ve toplumun hayatını
etkileyen sosyal, ekonomik ve psikolojik unsurların hepsini birden dikkate
alarak çalışır. Bunlarla birlikte sosyal hizmetin hedefi sadece birey, aile,
grup ve toplumların sosyal ilişkilerinde onlara yardımcı olmak değil, aynı
zamanda sağlık ve ekonomik açıdan standartları yükselterek sosyal refaha
daha iyi ulaşılması için plan ve politikalar hazırlamasıdır (Friedlander,1965;
akt: Özdemir, 2000).
Sosyal Hizmet Mesleğinin Görevleri
William Schwartz, her mesleğin
toplumsal sistem içinde özel bir işlevi olduğunu ve mesleklere kendisinin
sorumlu tutulduğu bazı görevler verildiğini belirterek, sosyal hizmet
mesleğinin görevini; karmaşık ve değişmekte olan bir toplumda, bireyin
topluma ait ve üretken bir unsur olarak katılım isteği ile toplumun kendi
üyelerinin refah seviyelerini yükseltme yeteneğindeki tıkanıklıkların kesim
noktası olduğunu işaret etmektedir. Sosyal hizmetin müdahalesi bu
tıkanıklıklara, bireyin sağlıklı gelişme ve toplumla bütünleşme hızına ve
toplumun çeşitli unsurlarını verimli ve dinamik bir bütünde toplanması için
harcadığı örgütlenmiş çabalar olarak açıklamaktadır (Compton, Galaway, 1975;
akt Özdemir, 2000).
Schwartz sosyal hizmetin görevini, birey ile toplum arasında, her ikisinin
karşılıklı olan doyum gereksinimlerini karşılamakta bir araç olarak
tanımlamaktadır (Kut,1988, s.14).
Kongar’a göre ise sosyal çalışmanın görevleri;
1) Bireylere Ve Gruplara Yönelen, Düzeltici, Uyum Sağlayıcı Ve Tedavi Edici
Hizmetler: Çeşitli ilişkilerinde güçlüğe uğrayan bireyleri tek başlarına ya
da gruplar içinde ele alarak onlara yardım eden hizmetlerdir.
2) Esas Katkıları Normal Sosyalizasyon Ve Toplumsal Denetim Süreçlerine Olan
Hizmetler: Genellikle eğitimsel nitelikte olan bu hizmetler, sorun sahibi
olmayan birey, grup ve küçük toplumlara uygulanır.
3) Sosyal Refah Alanına Giren Hizmetlerin Planlanması Ve Eşgüdümü: Değişen
dünya koşulları karşısında bireyin ihtiyaçlarını karşılayabilmek için
yalnızca bu gelişmeyi izleyebilecek bir planlamayı değil, aynı zamanda sorun
çözme ve ihtiyaç karşılama etkinliklerini en verimli şekilde yapabilmek için
eşgüdüme de gerek vardır.
4) Sosyal Politikanın Belirlenmesine ve Uygulanmasına Katkıda Bulunan
Hizmetler: Yeni ortaya çıkan ihtiyaçlar, kaynak eksiklikleri, hizmet
örgütlerinin programlarındaki boşluklar konusundaki çalışmalar, sosyal
güvenlik konusundaki hükümet politikasının incelenmesi ve etkilenmesi,
konut- sağlık- eğitim hizmetleri gibi hizmetler yönünden muhtaç kişilerin
ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin çalışmalar bu hizmetlerin kapsamına
girer.
5) Hizmetlerin Değerlendirilmeleri ve Geliştirilmeleri için Temel olan
Araştırma Etkinlikleri [2]
BU YAYINI TAMAMLAYAN DİĞER YAYINLAR
SİTEMİZ
TARAFINDAN
SOSYAL HİZMET ÖĞRENCİLERİ İÇİN HAZIRLANMIŞTIR.
|