|
| Hızlı Erişim |
 |
|
|
|
|
|
ÇOCUKLARIN OKUL ve SINAV BAŞARILARINDA ANA-BABALARIN
ROLÜ
 Doç.
Dr. Oğuz KUTLU ve Doç. Dr. Ali TEMEL
Normalde her ana-baba çocuğunun okulda ve sınavlarda
başarılı olmasını arzu eder. Çocuğuna bu konuda destek
vermek özellikle günümüzde her ana-babanın kuşkusuz en
önemli görev ve sorumluluklarından biridir, böyle de
olmalıdır. Ancak çoğu ana-baba bu konuda duyarlı
olmalarına rağmen neleri-nasıl-ne zaman yapacağını tam
olarak bilemez. Hatta bazı bilinçsiz ana-babalar çocuğa
destek olayım derken istemeden onlara zarar bile
verebilirler. Unutmayalım ki herkes ana-baba olabilir,
ancak herkes iyi ana-baba olamaz. “- Çocuğum için her
türlü fedakarlığı yaparım” diyen ana-babalar acaba
kendilerinin bu konuda eğitilme ihtiyacını ne kadar
duymaktalar? Nasıl bir arayış içindeler? Unutulmamalıdır
ki iyi ana-baba olmanın yolu ana-babanın kendisini
sürekli olarak geliştirmesinden geçer. İyi ana-babalar
ancak iyi öğrenci olabilenlerdir. Bunun için davranış
bilimlerinin ürettiği bilimsel bilgileri araştırmak, bu
konuda üretilen bilgilerin çocuğa yardımcı olacağına
inanmak ve çaba göstermek gerekir. Çünkü okul başarısı
konusunda ana-babalar çok şeyler yapılabilirler.
Çocuklar nasıl daha iyi çalışabileceklerini, nasıl daha
iyi öğrenebileceklerini ve bunları nasıl daha iyi
hatırlayıp gerektiğinde nasıl daha etkili
kullanabileceklerini ana-babalarının da yardımıyla
kolayca öğrenebilirler. Unutmayalım ki çocuğunuzun
başarılı olması sizi mutlu edecek, başarısızlığı ise acı
verecektir. O halde daha az acı çekmenin yolu daha çok
çalışmaktan geçer.
Bu amaçla aşağıda iyi bir ana-babanın bilmesi gereken
bazı strateji ve taktikler sunulmuştur.
Strateji 1) Çocuğunuzun ilk ve en önemli öğretmeni kim?
: Unutmayınız ki çocuğunuzun ilk ve en önemli öğretmeni
sizsiniz. O halde hiç kendi kendinize “- Ben nasıl bir
öğretmenim, kendimi geliştirmek için neler yapıyorum,
neler yapabilirim?” diye sorduğunuz oldu mu? Bu soruları
kendi kendinize sorun. Acaba TV’de, gazetelerde,
dergilerde bu konuyla ilgili yazılanlara, söylenenlere,
çizilenlere veya çocuğunuzun okulunda ve hatta başka bir
okulda bu konuyla ilgili verilen bir konferansa ne kadar
ilgi duyuyorsunuz? Ana-baba eğitimi konusunda yazılmış
herhangi bir kitap alıp okudunuz mu? Unutmayın ki
genellikle ilgili olan ana-babaların çocukları daha
başarılı olabilmektedir.
Strateji 2) Başarılı olmaya karar vermek : Okulda
başarılı olmanın ilk şartı karar vermektir. Çocuklara
“Başarının ona ulaşılmaya karar verildiğinde kazanılmış
olduğunu” söylemelisiniz. Ancak bu kararı çocuğunuzla
beraber vermelisiniz. Unutmayın ki hiçbir başarı tek
başına elde edilemez. Evdeki herkesin, varsa
büyükannenin, büyükbabanın ve kardeşlerin az veya çok
belirli bir düzeyde etkisi olacaktır. Başka bir
anlatımla bu yolda herkes üzerine düşen görevi
yapmalıdır. Sizler TV seyrederken çocuğunuza “- Haydi
git odanda ders çalış...” dememelisiniz. Sizler de TV’yi
kapatıp elinize bir kitap veya en azından bir gazete
almalısınız. Bu size belki biraz zor gelebilir ancak iyi
ana-baba olmak fedakarlık ister. Kısaca o evdeki
büyüklerini model alır. İstenilen bir davranış elde
etmek için önce siz istenilen davranışları yapmalısınız.
Onu sürekli eleştirmek yerine ona sürekli iyi model
olursanız o zaman ona destek vermiş olursunuz
Strateji-3) Çocuğunuza gerçekten güvenmek ve bunu ona
hissettirmek : Çocuğunuz ancak sizin ona güvendiğiniz
kadar başarılı olur. Ona güveneceksiniz ve güvendiğinizi
de ona söyleyecek veya hissettireceksiniz. Eğer ona
güvenmezseniz onun öğrenme kapasitesini azaltmış
olursunuz. Aslında öğrenmede karşılaşılan güçlüklerin
temelinde yetersizlikten çok kendine olan güvensizlik
vardır. Çocuğun kendisine güven duygusunu geliştirmenin
bir yolu da ona başarılarını ( okulundan almış aldığı
takdir, teşekkür, vb belgeleri çerçeveletmek, çocuktan ;
eğer bilgisayar kullanmayı, satranç, yüzme ve hatta
bisiklete binmeyi öğrendiyse bunların birer başarı
olarak yazıldığı bir “başarılarım listesi” oluşturmasını
istemek vb.) hatırlatmaktan geçer.
Strateji-4) İyimser Olmak : İyi bir ana-baba hiçbir
zaman kötümser olmamalıdır. Umudunuz varsa ve bunu çocuk
anlıyorsa o zaman doğru yoldasınız demektir. Çocuk
okulda veya sınavlarda bazen başarısızlıklar
yaşayabilir. Ancak bunlar doğru kullanıldığı zaman
başarı yolunda kullanılabilecek birer araç olurlar. Bir
çocuğun henüz yürüme aşamasındaki çabalarını düşünün.
Düşer, kalkar dengesizce hareketler yapar, hatta bazen
kendisini yaralayabilir. Ancak yine de vazgeçmez.
Sonuçta başarıya ulaşır. İnsan yaşamı da bunun gibidir.
Hangimiz uğraşılarımızda veya yaptığımız işlerde her
zaman başarılı oluyoruz. Bu durum bizim başarısızlığımız
olarak kabul edilemeyeceği gibi, çocukların da bazen
başarısız olabileceğini kabul etmeli onu başarısız
olarak damgalamamalıyız.
Strateji-5) Çocukların mükemmel olmalarını beklememek :
Çocuklarınızın mükemmel olmalarını asla beklemeyiniz.
Çünkü çok yüksek beklentiler daha sonra birer
engelleyici faktör olarak karşınıza çıkabilir. Çocuklar
kendi yapabileceklerinin (başkalarının değil) en iyisini
yapıyorlarsa bu yeterlidir. Çocuk çaba gösteriyorsa,
başarısızı olsalar bile onu ödüllendirmeyi tercih edin.
Yani onların gösterdikleri mücadeleyi ödüllendirin.
Strateji-6) Çocuklarınızı asla başkalarıyla kıyaslamayın
: Her çocuk farklı ilgilere, farklı yeteneklere ve
psikolojik yapılara sahiptir. Kısaca her çocuk ayrı bir
dünyadır. Hatta tek yumurta ikizleri arasında bile bir
çok farklılıklar olduğu belirlenmiştir Eğer çocuklar
arasında farklılıklar var ise onları birbirleriyle
kıyaslamanın ne anlamı olabilir ki?
Strateji-7) Çocuklarınızın arkadaşlarına gerekli önem ve
ilgiyi gösterin : Çocuklarınızın arkadaşlarını elbette
ki öncelikle inceleyin ve tanımaya çalışın. Çünkü
özellikle ergenlik çağında arkadaşlık etkisi çok
fazladır. İyi arkadaş çocuğa iyi etki yaparken kötü
arkadaş kötü etki yapar. Onun için aşırıya kaçmadan
çocuğunuzun arkadaşlarının iyi olup-olmadığını gözlemek
ve gerekirse çocuğu uyarmak temel bir göreviniz
olmalıdır. Bunun için çocuğunuzun arkadaşının ismini,
babasının ne iş yaptığını vb. öğrenin, hatta onun
ailesiyle tanışın. Çocuğunuzun uygun göreceğiniz
arkadaşına ders vermesini teşvik edin. Çocuğunuz için
öğrendiklerini en iyi akılda kalma yöntemi bu
yaklaşımdır. Yani çocuğunuz arkadaşına öğrettiği zaman
hem arkadaşı hem de kendisi kazanacaktır.
Strateji-8) Çocuğunuza zaman ayırın : Çocuğunuza
verebileceğiniz en iyi hediye zamandır. Ona zaman
ayırmalısınız. Bu da diğer işleriniz gibi
erteleyemeyeceğiniz bir görevdir. Çocuğunuz ve ev
işleri/gezmeler, arkadaş toplantılar arasında bir tercih
yapma zorunda kaldığınızda tercihiniz her zaman
çocuğunuzdan yana olmalıdır.
Strateji-9) Çocuğunuzun beslenmesine, uykusu ve
sağlığına dikkat etmek : Düzenli ve bilinçli beslenme
(kızartmalardan ve hamburger türü yiyeceklerden
kaçınılarak gerçekleştirilen, ağırlıklı olarak haşlama
türünde beyaz et , tahıl, meyve ve sebzelerden oluşan
yiyecekler), düzenli uyku (Günde 7-8 saatlik uyku, ne
daha fazla ne de daha az ) ve düzenli spor ( düzenli
spor yapmanın vücutta biriken adrenalin hormonunu
gidererek sınav kaygısını azalttığı ispatlanmıştır)
başarıya olumlu yönde etki yapmaktadır.
Strateji-10) Aile mutluluğunu sağlamak : Unutmayın ki
çocuğun başarısında aile-içi huzur çok önemlidir. Evde
huzurlu bir ortamın olmayışı okul ve sınavlarda
başarısızlığın temel nedenlerinden biridir. Dolayısıyla
ana-baba arasındaki geçimsizliklerin en azından
çocukların başarısı için giderilmesi gereklidir.
Yararlanılan Kaynaklar
Kutlu, O., Temel, A.(2001). Okulda ve Sınavlarda Başarı
için 222 Etkili Yol “Ana-babalara ve Öğrencilere
Stratejiler, Taktikler, Öneriler”, Nobel Kitabevi,
Adana.
|
|
