|
| Hızlı Erişim |
 |
|
|
|
|
|
 SİGARA
1- Tanım ve
Tarihçesi
İnsanlık tarihinin en eski ve yaygın alışkanlığı olan
tütün kullanımı, çağımızın en büyük toplumsal
sorunlarından birini oluşturmaktadır. Tütün
tutsaklığının her geçen gün daha da yaygınlaşarak
özellikle genç kuşakları etkilemekte olduğu
görülmektedir.
Sigara, bütün bitkisinin (nicotina tabacum) kurutulmuş
olan yapraklarından hazırlanır. Tütün puro, enfiye, ve
hatta çiğneme şeklinde kullanıldığı gibi, pipo ile de
içilebilmektedir.
Tütünün anayurdu Amerika'dır. Avrupa'ya tütünü getiren
Chiristopher Colombu (1492)'dur. Avrupa'ya getirilen
tütün, Fransızların Portekiz de bulunan büyük elçisi
Jean Nicot tarafından 1560 yılında Paris'e taşınarak
kraliçeye takdim edilmiş ve saray bahçesine dikilmesi
sağlanmıştır. Tütünün içindeki en önemli zehirli madde
olan NİCOTİN, elçinin isminden gelmektedir.
Tütün keyif verici ve tedavi edici özelliğinin yanı sıra
büyük yangınlara sebep olması ve kötü kokusu sebebiyle
kralların, din adamlarının tepkisine neden olmuş ve
zaman yasaklar konmuştur.
Tütün ilk kez Osmanlı'ya 17.yy.'da Venedikli ve Genovalı
denizciler tarafından İstanbul limanına getirilmiş ve
Osmanlı da kullanılmaya başlanılmıştır. Tütün içenlerin
sebep olduğu büyük yangınlar nedeniyle IV. Murat ölüm
cezasına kadar varan ağır yasaklamalar getirmişse de
devleti yönetenlerin de tütün alışkanlığına tutulmuş
olması, bu tip önlemlerin yürümesini engellemiştir.
Osmanlı da tütün üretimi ilk kez Batı Trakya'daki
Yenice, İskeçe ve Kavala kentlerinde oluşmuştur.
Kurtuluş savaşından hemen sonra 1924 yılında "Ulusal
Tekel" kurulmuştur.
2. Sigara Bağımlılığı ve Nedenleri
Sigara bağımlılığına neden olan kimyasal madde
nikotindir. Nikotin bağımlılığı tıbbi açıdan eroin,
alkol ve kokain bağımlılığına benzerlik göstermektedir.
Tiryaki olan bir insanın sigarayı bırakması eroin
bağımlısının eroini bırakması kadar zordur.
Sigaradan ilk nefesin çekilmesi ile nikotin, birkaç
saniyede beyine ulaşarak bazı merkezleri uyarmak
suretiyle etkisini gösterir. Buna bağlı olarak,
bağımsızların ilk nefesden sonra bir rahatlama, endişe
ve sıkıntıların hafiflemesi ve zihnin daha hızlı
çalışması gibi algıları olur. Ancak bu durum tahmin
edinilenin aksine sigaranın yarattığı bir rahatlama
olmayıp, çoğu kez yoksunluk hisseden kişinin vücudunun
aradığı maddeye kavuşması ile duyduğu iyilik hissidir.
Diğer taraftan, nikotin alımının kesilmesinden sonra ilk
24 saat içinde sigara için dayanılmaz bir istek,
huzursuzluk, kızgınlık, endişe, dikkati toplama zorluğu,
kalp hızının azalması, iştahın artması gibi bulgular
ortaya çıktığı bilinmektedir. Bütün bu nedenlerden
dolayı, sigara bağımlılığı Dünya Sağlık Örgütü
tarafından artık ilaç ve madde bağımlılığına benzer bir
hastalık olarak kabul edilmektedir.
Gençlik çağının ruhsal ve toplumsal özelliklerinin
gencin sigaraya başlamasında ve bu alışkanlığını
sürdürmesinde önemli bir etken olduğu görülmektedir.
Gençlik çağında sigaraya başlama nedenleri, hemen hemen
her araştırmacının ortaya koyduğu nedenler birbirleriyle
eş değer olmuştur.
Sigaraya başlama
nedenleri;
1- Toplumdan Kaçma Eğilimi,
2- Sıkıntı
3- Sigaranın Arkadaş Yerini Tutması,
4- Anne ve Baba Zıtlaşması,
5- Öfke ve Büyüklere Direnme,
6- Gösteriş, Büyük Görünme İsteği,
7- Arkadaşların Israrına Hayır Diyememe (Sigara Kötü
Arkadaştan İyidir Değil, Kötü Arkadaştan Daha Kötüdür.)
8- Eğlence Aracı Olması,
9- Kendine Güven Sağlamak İçin.
Gençle özdeşleşme döneminde büyüklere benzemek, onlar
gibi davranmak eğilimiyle sigara içmektedirler.
Arkadaşları arasında üstünlük kurma, kendini kanıtlama,
kendini kabul ettirme gibi onlara doyum sağlayan bu
özentinin neye mal olacağının bilincinde değiller.
Anne-babanın sigara içip içmemesi de bu alışkanlığın
yerleşmesinde önemli bir unsurdur. Yapılan araştırmalar
sigara içen anne-babaların çocuklarında bu alışkanlığın
daha fazla yerleştiğini göstermiştir.
Ülkemizde yapılan incelemeler sigara tüketiminin büyük
bir hızla arttığını, sigara içenlerin yaş ortalamasının
gittikçe düştüğünü ortaya koymaktadır. Türkiye'de sigara
içme tutkusu üzerinde yapılan araştırmalarda, alışkanlık
öğrencilik dönemlerinde başlamakta ve %25'e kadar
çıkmaktadır. Bu oran üniversite döneminde %40'a
varabilmektedir.
3. Sigaranın Yol Açtığı Fizyolojik ve Psikolojik
Sorunlar (Etkiler)
Sigara ve sigara dumanı çok miktarda ve değişik
özellikte zararlı maddeler içermektedir. Yapılan
araştırmalar sigara dumanında 4.000'den fazla zararlı
madde bulunduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu zehirli
maddeler, tek bir sigara mevcut olan miktarı bir defa
insan vücuduna doğrudan zerk edildiğinde ölüme neden
olacak güçtedir.
Sigara dumanında bulunan zararlı maddeler ve etkileri
tabloda verilmiştir.
Sigara Dumanında Bulunan Zararlı Maddeler
MADDE ETKİSİ
TANECİK HALİNDE BULUNANLAR
Aromatik Hidrokarbonlar Kanser Yapıcı
Nikotin Sinir Sistemi
Fenol Kanser Yapıcı
Krezol Kanser Yapıcı
Beta - Naftilamin Kanser Yapıcı
N - Nitrozonornikotin Kanser Yapıcı
Benzopiren Kanser Yapıcı
Metaller (Nikel, Arsenik, Polonium 201) Kanser Yapıcı
İndol Kanser Yapıcı
Karbazol Kanser Yapıcı
Katesol Kanser Yapıcı
GAZ HALİNDE BULUNANLAR
Karbonmonoksit Oksijen kullanımı
Hidrosiyanik Asit Silia Hareketlerini Bozar
Asetaldehit Silia Hareketlerini Bozar
Akrolein Silia Hareketlerini Bozar
Amonyak Silia Hareketlerini Bozar
Formaldehit Silia Hareketlerini Bozar
Nitrojenoksitler Silia Hareketlerini Bozar
Nitrozaminler Kanser Yapıcı
Hidrazin Kanser Yapıcı
Vinil klorür Kanser Yapıcı
SİGARANIN SEBEP OLDUĞU HASTALIKLARI ŞU ŞEKİLDE
SIRALAYABİLİRİZ.
I. Kanser :
a) Akciğer Kanserleri :
b) Ağız ve Larenx (gırtlak) Kanserleri
c) Pankreas, Böbrek, İdrar Yolları Kanserleri
sigara içmeyenlere göre içenlerde daha fazladır.
II. Kalp ve damar hastalıkları
a) Kroner Hastalığı
b) Hareketle Göğse Ağrılar Girer
c) Bacak Arterleri Hastalığı
%95 sigara içenlerde görülür.
III. Bronşit ve amfizem
IV. Mide ve duedeneum ülseri
V . Enfeksiyona yakalanma sigara içenlerde çok olur
VI. Akciğer tüberkülozunu alevlendirir.
VII. Cilt üzerinde fena tesir yaparak cildin vaktinden
evvel buruşukluğuna yol açar.
VIII. Hamile kadınların, düşük yaptığı, doğuracağı
çocuğun beslenemeyip zayıf olduğu, anormallikler tespit
edilmiştir.
Sigaranın fizyolojik ve psikolojik etkileri olduğu gibi
ekonomik etkileri de olmaktadır. Sigara içen bir kişi
aylık ve yıllık olarak ne kadar mali külfete girdiğini
birlikte görelim. 1 paket sigaranın ortalama fiyatı
400.000 TL'dir. Günde 1 paket içen bir kişi ayda
sigaraya verdiği para 12.000.000.TL'dir. Bu da yılda
144.000.000.TL yapar. Bu sigarayı 30 yıl içtiğini
düşünürsek 4.320.000.000.TL eder. Bu kısa hesap
sonucunda bir kişinin sigaraya verdiği bu paralar yerine
daha başka neler yapabileceğini siz düşünün?...
4. Tedavi ve Tedbirler (Önlemler)
Sigaraya gerek duyulduğunda onun yerine, şeker, leblebi
vb. yenmeli ya da su, meyve suyu içilmelidir. Ayrıca
elde zincir, anahtar vb. oynamak da sigara isteğini
azaltabilir. Sigara içenlerin yanında uzun süre
kalmamalı, açık havada yürüyüş ve solunum açacak
hareketler yapılmalı, beden eğitimi ve spora önem
verilmelidir. Sık sık çok az ve hafif yiyecekler, sulu
besinler almalı, yemeklerden sonra 5-10dk dinlenip,
5-10dk yürümelidir. Sigara bağımlısı olanlar için günün
en zor zamanı akşamlardır. Akşamları ağır yemekten ve
içkiden, kahveden kaçmalı, yemekten sonra bir süre
televizyon izlemeye son verilmeli, yatana kadar
oyalanacak ilgi çeken uğraşılar bulmalıdırlar. Böyle bir
uygulamanın yaklaşık bir hafta on beş gün sürmesi,
çoğunlukla sigara alışkanlığının sonu olabilir. Sigarayı
bırakmış olmanın vermiş olduğu güvenlik duygusu bir daha
başlamamanın en sağlam güvencesidir.
Sigarayı bırakma yolları ise şu şekilde sıralanmaktadır:
Aniden bırakma, Azaltarak bırakma, Hipnoz, Düşük
nikotinli sigara, Nikotinli sakız, Özel sigara
filtreleri, Psikolojik tedavi.
Sigarayı bıraktıktan sonra en tehlikeli dönem 2-3 aydır.
Çünkü sigarayı bırakanların %88'i ilk 58 gün içinde
yeniden içmeye başlamaktadır
Sigarayı bırakmak için en fazla başvurulan yollardan
biri profesyonel yardım almadır. Bu tür yardımlar çok
farklı biçimlerde olabilmektedir: Örneğin;
- Öğretmeye ve koşullandırmaya dayalı yöntemler,
- İlaç temelli ve tıbba dayalı programlar,
- Hipnoz,
- Akupunktur,
- Çevresel uyarıcıları sınırlandırarak yapılan
terapiler,
- Hayali senaryolar yazmaya dayalı terapiler
bu yollardan bazılarıdır.
Bazı insanlar sigarayı bıraktıktan sonra niçin
tekrar içmeye başlarlar. Bunun da kendilerine göre
geçerli nedenleri vardır yani bahaneleri vardır. Bu
bahanelerin en ünlüleri ise şunlardır.;
1. "Ben zaten sigarayı kesin olarak bırakacağımı
söylemedim. Onlar ısrar ettiler de ondan. Aslında benim
iradem kuvvetli, istediğim an bırakabilirim."
2. "Bende irade yok. Sigarayı bırakmam mümkün değil.
Denedim olmadı."
3. "Ne fark eder ki, eninde sonunda hepimiz o veya bu
nedenle öleceğiz."
4. "Sigarayı bırakmak bana zarar veriyor. Sigarayı
bırakınca kilo alıyorum, dikkatimi toplayamıyorum,
uyuyamıyorum, sinirli oluyorum. Sigaraya başlayınca
bunların tümü geçiyor."
5. "Benim kendime güvenim var. İstediğim zaman bırakır,
istediğim zaman tekrar başlarım.", vb. gibi mazeretler
ileri sürerek tekrar sigara içmeye başlamaktadırlar.
|
|
