Amerika ve Avrupa ülkelerine nazaran Türkiye’de oldukça yeni bir alan olan denetimli serbestlik (ds) sistemi bir yıl ve daha az hapis cezası gerektiren suçlardan dolayı hüküm giymiş ve cezası ds tedbirine çevrilmiş kimseleri toplum içerisinde normal hayatlarından alıkoymayan, rehabilite eden, üretici birer birey haline gelmelerini sağlamayı amaçlayan bir sistemdir.
Denetimli Serbestlik; 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu’nda Denetimli serbestlik: Mahkemece belirtilen koşullar ve süre içinde, denetim ve denetleme planı doğrultusunda şüpheli, sanık veya hükümlünün toplumla bütünleşmesi açısından ihtiyaç duyduğu her türlü hizmet, program ve kaynakların sağlandığı toplum temelli bir uygulama olarak tanımlanmıştır.
Ülkemizde 1 Haziran 2005 tarihinde değişerek yürürlüğe girmiş olan yeni Türk Ceza Kanunu’nda hapis cezasına seçenek yaptırımların infazının (uygulamasının) gerçekleştirildiği Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri 133 ağır ceza merkezinde teşkilatlanarak faaliyete geçmiştir. Bu şubelerde, yukarda değindiğimiz rehabilitasyon çalışmalarını gerçekleştiren ekip içerisinde, önemli bir role sahip olan sosyal çalışmacılar da görev yapmaktadırlar.
 




  Denetimli Serbestlik uygulamaları kısaca;
• Adli Kontrol ve Adli Kontrol Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmesi(kişinin soruşturma ve kovuşturma evresinde cezaevinde olması yerine belli gün ve saatlerde en yakın karakola ya da denetimli serbestlik şubesine gelerek imza vermesi gibi),
• Eğitim Kurumu veya Programına Devam Etme Yaptırımı ya da Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi (mahkemelerce kişilere verilebilecek olan temel eğitimin tamamlanması ya da meslek veya sanat edinme programlarına yerleştirilmesi gibi),
• Belirli Yerlere Gitmekten veya Belirli Etkinlikleri Yapmaktan Yasaklanma ile Belli Yerlere Devam Etmek Yaptırımı ve Ehliyet ve Ruhsat Belgelerinin Geri Alınması ile Belli Bir Meslek ve Sanatı Yapmaktan Yasaklanma Yaptırımının Yerine Getirilmesi( alkol satılan veya kullanılan yerlere gitmekten yasaklanma gibi),
• Çalıştırma Yaptırımı ve Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi (hapis cezası yerine bir parkın temizliğinin ya da bir okulun boyanmasının yaptırılması gibi),
• Özel İnfaz Usulleri ve Güvenlik Tedbirlerinin Yerine Getirilmesi (konutta hapis gibi),
• Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Hâlinde Yapılacak İşlemlerin Yerine Getirilmesi
• Tedavi ve Denetimli Serbestlik Tedbirinin Yerine Getirilmesi
• Denetim, Rehberlik ve Psiko-Sosyal Yardım Hizmetlerinin Yerine Getirilmesi olarak özetlenebilir.
Sosyal çalışmacıların ds sistemi içerisindeki görevleri 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunun ışığında hazırlanmış olan yönetmelikte ‘denetim görevlisi’ tanımının yer aldığı maddede açıklanmıştır:
a) Soruşturma evresinde, Cumhuriyet başsavcılığınca kendiliğinden ya da şüpheli veya müdafinin başvurusu üzerine gerekli görüldüğünde şüpheli hakkında; kovuşturma evresinde hüküm öncesinde mahkeme veya hâkimin isteği üzerine; sanığın geçmişi, ailesi, çevresi, eğitimi, kişisel, sosyal ve ekonomik durumu, psikolojik durumu, topluma ve mağdura taşıdığı risk hakkında ayrıntılı sosyal araştırma raporunu hazırlayıp sunmak.
b) Denetim altında bulunan kişiler ve suçtan zarar görenlerin talep etmesi halinde sosyal çalışmacı veya psikolog tarafından psiko-sosyal yardım yapmak.
c) 5237 sayılı Kanunun 51 ve 191 inci maddeleri ile 5275 sayılı Kanunun 107 nci maddesi gereğince verilen kararlar doğrultusunda rehberlik hizmeti sunmak.
ç) Denetleme memurları tarafından hazırlanan denetleme planını ve salıverilme öncesi düzenlenecek raporu onaylamak.
d) Denetimli serbestlik tedbiri verilen şüpheli, sanık ve hükümlüler için tanıma formu, değerlendirme formu, madde kullanım listesi, denetleme planı, denetim planı, gözden geçirilmiş denetim planı ve denetim raporunu hazırlamak.
e) Koruma kurulları proje formatına uygun proje düzenlemek.
f) Kurumlar ve hizmetler listesinin oluşturulmasında görev almak.
g) Çalışma ve işbirliği protokollerini hazırlamak.
ğ) Gerekli görülmesi halinde, denetimli serbestlik tedbiri altındaki şüpheli, sanık ve hükümlülerin bulundukları yerde denetimini yapmak.
h) Koruma kurulları çalışmaları kapsamında, gerektiğinde denetleme memuru ile birlikte ev ve iş yeri ziyaretlerine gitmek.
ı) Koruma kurulunda psiko-sosyal yardım talebi kabul edilenlere psikolog ve sosyal çalışmacı tarafından yardımcı olmak.
i) Hükümlülerin, yeniden suç işlemesinin önlenmesi ve topluma kazandırılmasını sağlayıcı etkenleri güçlendirme amacına yönelik çalışmalarda bulunmak.
j) Mevzuatta öngörülen denetimli serbestlik hizmetlerinin yerine getirilmesi ile ilgili şube müdürü tarafından verilen diğer işleri yapmak. ¹
Yukarda yer alan görev tanımı içersinde sosyal çalışmacılar,
a) Denetimli serbestlik tedbiri altında olan hükümlülerin topluma yeniden kazandırılmasına ve bu kişilerin suç davranışından uzaklaşmasına yardımcı olabilmek için rehberlik faaliyetleri,
b) Şartla salıverilen ya da cezaevinden tahliye edilen eski hükümlülerin toplum kaynaklarını etkili bir biçimde kullanabilmelerini sağlamaya çalışmak için danışmanlık,
c) Ülke sathında toplum korumasını (public protection) sağlayabilmek için proje oluşturmak, panel, sempozyum, seminer gibi etkinliklere katılmak ve sosyal politikaların oluşturulması aşamasında görev almak gibi çalışmalar içerisine de girerler.
Adalet ve özellikle de Ceza İnfaz Sisteminin içerisinde sosyal çalışmacıların görev alması, sosyal çalışmaya ihtiyaç duyan tüm toplumda olduğu gibi hükümlü ve tutuklularında bu hizmete ulaşabilmelerini sağlamaktadır.
Birer sistem ajanı (system agent) olarak tanımlanabilecek olan sosyal çalışmacılar, hükümlüler için toplumumuzda yıllardan beri yapılan damgalamanın ortadan kalkması, suçu her ne olursa olsun bu kişilerin insan olmaları gerçeğini ve rehabilite edilebilir bir durumda aramızda olduklarının insanlarımıza aktarılması, suçun tekrarının önlenmesi ve dolayısıyla da toplum korumasının sağlanması konusunda önemli görevleri üstlenmişlerdir.


©Sitemize ait yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep etmekteyiz. Kaynak göstermek ve izin almak etik kuraldır.