::.Sosyal Hizmet Uzmanı Web Sitesi.::

Ana Sayfa||Araştırmalar ||Editör ||Site Haritası|

Sosyal Hizmet Mesleği

Mesleki Bilgiler

SHU Yazıları

SHU Yayınları

SHU Araştırmaları

SHU İsim Listesi

Sosyal Hizmet Alanları

Çocuk Refahı

Gençlik Alanı

Yaşlılık ve Sorunları

Aile Sorunları

Sosyal Sorunlar

Engeliler ve Sorunları
Tıbbi Sosyal Hizmet

İş İlanları
Kurum İlanları
Eleman İlanları
İş İlanı Verme
Bireysel Gelişim
Bireysel Gelişim
NLP
Toplam Kalite
Beden Dili
İletişim Bilgisi
Halkla İlişkiler
Ana-Baba Okulu
Sosyal Bilimler
Sosyoloji
Psikoloji
Sosyal Siyaset
Sosyal Siyaset Bilgileri
Kitap - Sanat
Kültür/Sanat
Kitap Tanıtımı
İnsan Hakları
İnsan hakları Bilgileri

SAMSUN İLİ’NDE SHÇEK’E BAĞLI KURULUŞLARDA ÇALIŞAN
SOSYAL HİZMET UZMANLARININ MESLEKİ UYGULAMALARDA KARŞILAŞTIKLARI GÜÇLÜKLER -4

1- Bölüm 2- Bölüm 3- Bölüm 4- Bölüm Anket

Cesur CEYLAN
Sosyal Hizmet Uzmanı/Sitemiz Yazarı
cesurceylan@hotmail.com/cesurceylan@mynet.com

BÖLÜM II
YÖNTEM
2.1. ARAŞTIRMANIN MODELİ:
Araştırmada Samsun İli’nde SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların mesleki uygulamaları sırasında karşılaştıkları güçlükler varolan şekliyle betimlenmeye çalışılmıştır. Bu nedenle araştırmada tarama modelleri kullanılmıştır. Tarama modelleri geçmişte ya da gelecekte halen varolan bir durumu varolduğu şekliyle betimlemeyi amaçlayan araştırma yaklaşımıdır.
Araştırma Samsun’da SHÇEK’ e bağlı kuruluşlarda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının yaşadığı sıkıntıların neler olduğunu ve uygulamaya dönük karşılaşılan engellerin ortaya konulmasını hedeflemektedir. Bu nedenle araştırmada tarama modellerinden genel tarama modeli kullanılmıştır. Genel tarama modeli; çok sayıda elemandan oluşan bir evrende, evren hakkında genel bir yargıya varmak amacı ile, evrenin tümü ya da ondan alınacak bir grup, örnek ya da örneklem üzerinde yapılan tarama düzenlemeleridir.

2.2. EVREN VE ÖRNEKLEM:
Bu araştırmada araştırmanın amaçları doğrultusunda, Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının bilgi görüş ve deneyimlerinden yararlanılmıştır.
Bu bağlamda araştırmanın evreni; Samsun’da SHÇEK’e bağlı sosyal hizmet kuruluşlarında çalışan 20 Sosyal Hizmet Uzmanı oluşturmaktadır.
Araştırmanın örneklemini ise; Samsun’da SHÇEK’e bağlı sosyal hizmet kuruluşlarında çalışan 20 Sosyal Hizmet Uzmanından çalışmaya katılmayı kabul eden 14 Sosyal Hizmet Uzmanı oluşturmaktadır.
Çalışmaya katılması beklenen fakat çeşitli nedenlerden dolayı çalışmaya katılmak istemeyenler göz önünde bulundurularak verilerin güvenirliliği açısından gönüllü katılım esas alınarak çalışmaya katılmak istemeyenler araştırmaya dahil edilmemiştir.

2.3.ARAŞTIRMADA VERİ TOPLAMA ARACI VE VERİLERİN TOPLANMASI:
Bu araştırmada veriler Samsun İli’nde SHÇEK’e bağlı sosyal hizmet kuruluşlarında çalışan sosyal hizmet uzmanları; araştırma amaçları doğrultusunda oluşturulan soru kağıtları aracılığıyla toplanmıştır. Ayrıca sosyal hizmet uzmanları ile yapılmış yüz yüze görüşmeler, çalışmanın yapıldığı kuruluşlarda yapılan gözlemler nitel veriler olarak çalışmanın değerlendirilmesinde ve toplanacak nitel verilerin anlaşılmasına, değerlendirilmesine ve yorumlanmasına katkısı olmuştur.
Araştırmada veri toplamak için soru kağıdı hazırlanmıştır. Bu soru kağıdı ve içeriği aşağıda açıklanmıştır:
Anket Formu: Bu form çalışmanın amacını ve odağını oluşturan Samsun İli’nde SHÇEK’e bağlı sosyal hizmet kuruluşlarında çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarını tanımak ve uygulamaya ilişkin sıkıntı ve problemleri saptamak için hazırlanmıştır. Form kimlik bilgileri, aile yapısına ait bilgiler, çalışma yaşamı, uygulama ve öneriler bölümlerinden oluşacaktır. Bu form araştırmacı ile araştırma grubuna giren Sosyal Hizmet Uzmanları arasında yüz yüze bireysel görüşmeler ile doldurulmuştur.

2.4. VERİLERİN ÇÖZÜMLENMESİ VE YORUMLANMASI:
Uygulanan soru kağıtlarına verilen yanıtlar aracılığıyla elde edilen veriler istatistiksel çözümlemeler aracılığıyla elde edilmiştir.
Araştırmada elde edilecek veriler bilgisayar ortamında SPSS programı kullanılarak düz ve çapraz tablolar çıkarılarak frekans dağılımı ve yüzdeler şeklinde ifade edilmiştir.
Veriler, araştırma amaçları esas alınarak analiz edilmiş ve dış yorumlarla desteklenmiştir.

2.5. SÜRE VE OLANAKLAR:
Araştırma 2006 Bahar dönemini kapsayan eğitim-öğretim sürecinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma için gerekli tüm giderler araştırmacı tarafından karşılanmıştır.BÖLÜM III

BULUGULAR VE YORUM

“Samsun ili’nde SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamalarda karşılaştıkları güçlükler” adını taşıyan ve Samsun SHÇEK bünyesindeki kuruluşlarda yaşanan olası sorunların fotoğrafını çekmeye çalışan bu araştırmanın bulgular bölümünde iki alt başlık yer almaktadır.

1. Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’lara ilşkin genel bulgular.

1.2. Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların çalıştıkları alan ve kuruma yönelik bazı bilgiler.

2. Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların mesleki uygulamalar sırasında karşılaştıkları güçlükler.

3.1. SAMSUN’DA SHÇEK’E BAĞLI KURULUŞLARDA ÇALIŞAN SHU’LARA İLŞKİN GENEL BULGULAR

3.1.1. Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Sosyo-Demografik Özelliklerine İlişkin Bulgular

Bulgular bölümünün ilk aşamasında Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların sosyo-demografik özelliklerine ilişkin bilgiler yer almaktadır. Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların yaş ve cinsiyet dağılımları, medeni durumları, gelir, konut ve çocuk sayısına ilişkin bulgularda bu bölümde yer almaktadır.

Tablo 1’de Samsun’da SHÇEK’e başlı kuruluşlarda çalışan kadın ve erkek sosyal hizmet uzmanlarının yaş ortalaması verilmiştir.

TABLO 1: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan SHU’ların Cinsiytelerine Göre Yaş Ortalamaları.
Cinsiyet Sayı Yaş Ortalaması
Erkek 8 37,5
Kadın 6 36,5
Toplam 14 37,15

Yapılan araştırma sonucunda elde edilen verilere göre Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan ve araştırma kapsamına giren 14 sosyal hizmet uzmanının %57,2’si erkek, %42,8’inin kadın olduğu belirlenmiştir. Tablo 1’de de görüldüğü gibi Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan 8 erkek SHU’nun yaş ortalaması 37,5 iken 6 kadın SHU’nun yaş ortalaması 36,5’tir. Her iki grubun yaş ortalaması ise 37,15’tir. Bu noktada Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların orta yaş grubunda olduğunu söyleyebiliriz.

Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların %85,7 (12)’si evli ve bunlardan % 35,7 (5)’i 2 çocukludur. 1 çocuklu olanların oranı da yine %35,7’dir. Araştırmaya katılan SHU’ların 13 (%92)’si lisan programından mezun olduktan sonra herhangi bir eğitim almamış olup sadece 1 SHU yüksek lisans programında mezundur.

Yine yapılan bu araştırmanın sonucuna göre %64 (9)’u 1990-1995 yılları arasında lisans programından mezun olmuş ve bunların %35’inin 10-14 yıldır SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalıştığı belirlenmiştir.

Araştırmaya katılan SHU’ların %57,2’si 900-1100 YTL arası gelire sahipken %42.8’i 1100 YTL ve üzerinde gelire sahiptir. Yine bu araştırmanın sonuçlarına göre araştırmaya katılan SHU’ların %57,2’si kiralık konutlarda oturuyorken %21,4’ü lojman ve %14,2’si kendi evinde oturmaktadır.
3.1.2. Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Çalıştıkları Kuruluş ve Alana İlişkin Bulgular

Bu bölümde araştırmaya katılan SHU’ların çalıştıkları alana göre dağılımları ve kuruluşlara yönelik bilgiler yer almaktadır. Araştırma kapsamındaki SHU’ların araştırma dönemi içinde çalıştıkları alanlar, kuruluştaki görevleri, SHÇEK’te çalışmadan önce çalıştıkları bir kuruluş olup olmadığı ve kuruluşlardaki amirlerinin unvanlarına ilişkin bilgiler üzerinde durulmaktadır.

TABLO 2: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Çalıştıkları Alanların Dağılımı
Çalışılan Alan Sayı %
Aile ve Çocuk Refahı Alanı 6 43
Yaşlılık 1 7,1
Gençlik Refahı Alanı 3 21,4
Özürlülük 1 7,1
Genel Sosyal Hizmetler 3 21,4
Toplam 14 100

Tablo 2’de görüldüğü gibi Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların büyük bir kısmı (%43) aile ve çocuk refahı alanında çalışmaktadır. Buna ilişkin olarak SHÇEK bünyesinde verilen hizmetlerin aile ve çocuk refahı alanına ağırlık verdiği ve istihdamında bu alanda yoğunlaştığını söyleyebiliriz.

Yapılan araştırmada elde edilen verilere göre SHU’ların çalıştıkları kuruluştaki görevleri tablo 3’te belirtilmiştir.

TABLO 3: : Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Çalıştıkları Kuruluştaki Görevlerinin Dağılımı.
Kuruluştaki Görev Sayı %
Müdür 3 21,4
Müdür Yardımcısı 1 7,1
Sosyal Hizmet Uzmanı 10 71,5
Toplam 14 100

Tablo 3’te görüldüğü gibi Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların büyük çoğunluğu (71,5) meslek elemanı olarak görev yaptığı, çok az bir bölümünün müdür veya müdür yardımcısı olarak çalıştığı görülmektedir.

TABLO 4: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Daha Önce Resmi/Özel Başka Bir Kuruluşta Çalışıp Çalışmadıkları.
Kuruluş Sayı %
Resmi 1 7,1
Özel 5 35,7
Çalışmadı 8 57,2
Toplam 14 100

Tablo 4’te araştırmaya katılan SHU’ların daha önce SHÇEK’ten farklı özel veya resmi bir kuruluşta çalışıp çalışmadıklarını görmekteyiz. Buna göre şuan Samsun’da SHÇEK bünyesinde görev yapmakta olan sosyal hizmet uzmanlarından sadece 1 (%7,1)’i daha önceden resmi bir kuruluşta çalışmışken, % 35,7’si özel kuruluşlarda ve geri kalan büyük kısım (57,2) ise sadece SHÇEK’te çalışmıştır.

TABLO 5: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Çalıştıkları Kuruluştaki Amirlerinin Ünvanları Dağılımı.
Unvan Sayı %
SHU 3 21,4
Psikolog - -
Sosyolog - -
Öğretmen 10 71,5
Çocuk Gelişlimi ve Eğit. - -
Diğer 1 7,1
Toplam 14 100

Tablo 5’i incelediğimizde Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan SHU’ların çalıştıkları kuruluşlardaki amirlerinin ünvanlarını görmekteyiz. Bulgulara göre Samsun’da hizmet veren kuruluşların sadece 3 (21,4)’ünde SHU idarecilik yapmaktayken büyük çoğunluğun (71,5) amirinin ünvanı öğretmen olarak belirlenmiştir. Sadece bir SHU amirinin tabloda bulunmayan bir meslekten olduğunu belirtmiştir.

3.1.3. Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan SHU’ların Mesleki Uygulamalar Sırasında Karşılaştıkları Güçlüklere İlişkin Bulgular

Bu bölümde araştırmaya katılan sosyal hizmet uzmanlarının araştırmanın da asıl amacına uygun bir şekilde mesleki uygulamaları sırasında karşılaştıkları veya karşılaşabilecekleri güçlükler üzerinde durulacağı gibi bu güçlükler sorulan sorular aracılığıyla yine SHU’ların kendi değerlendirmeleri ölçüsünde belirlenmiştir

TABLO 6: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Sosyal Hizmet Mesleği ve Yöntemlerini Uygulama Bakımından Kendilerini 5 Puan Üzerinden Değerlendirmelerinin Cinsiyetleriyle Karşılaştırılması
Cinsiyet Sayı Ortalama Puan
Erkek 8 4,12
Kadın 6 4,33
Toplam 14 4,21

Tablo 6’da görüldüğü üzere sosyal hizmet uzmanlarına kendilerini 5 puan üzerinden değerlendirmeleri istenmiş ve verilen puanlar soncu cinsiyete göre puan ortalaması oluşturulmuştur. Bu göre 8 erkek SHU’nun kendilerine verdikleri ortalama puan 4,12 iken, 6 kadın SHU’nun kendilerine verdikleri ortalama puan 4,33 tür, her iki grubun ortalama puanı ise 4,5’in altındadır. Tabloya dikkatli bakıldığında sayıları daha az olan kadın SHU’ların erkeklere oranla kendilerini değerlendirirken kendilerine daha iyi puanlar verildiği görülmekte ve erkeklerin ortalamasından yüksek bir ortalamaya sahip olduğu dikkat çekmektedir.

Araştırmaya katılan sosyal hizmet uzmanlarının kendilerine verdiği puan değerlendirmesini yaptıktan sonra tablo 7’yi incelediğimizde çalıştıkları kuruluşlarda verimli bir sosyal hizmet uygulaması olup olmadığına ilişkin soruya SHU’ların %50’si kuruluşlarında verimli bir sosyal hizmet uygulaması olduğu cevabını vermiştir.

TABLO 7: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Çalıştıkları Kuruluşlarda Kendi Değerlendirmeleri Doğrultusunda Verimli Bir Sosyal Hizmet Uygulaması Olup Olmadığına İlişkin Bulgular
Verimli Bir Sosyal Hizmet Uygulaması Sayı %
Evet 7 50
Hayır 4 28,6
Kısmen 3 21,4
Toplam 14 100

Yine tablo 7’yi incelediğimizde araştırmaya katılan 14 SHU’nun yarısının (%50) bu soruya hayır ve kısmen yanıtını verdiğini görmekteyiz. Fakat buna karşın tablo 10’u incelediğimizde niteliksiz personel yetersiz diyenlerin oranı %65’leri bulmaktadır.

Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan ve araştırmaya dahil olan 14 sosyal hizmet uzmanından, kuruluşlarında verimli bir soysala hizmet uygulamasının kısmen olduğunu ve verimli bir uygulamanın olmadığını düşünen toplam 7 sosyal hizmet uzmanı, kuruluşlarında verimli bir sosyal hizmet uygulamasının olmayışının nedenlerini tablo 8’de ki gibi değerlendirmişleridir. Buna göre 7 sosyal hizmet uzmanından sadece 5 (35,7)’si müracaatçı sayısının çok fazla olmasına karşın yeterli sayıda SHU olmamasının verimli bir sosyal hizmet uygulamasını etkilediğini; 2 SHU ise kısmen etkilediğini düşünmektedir. İlginç bir bulgu olarak SHU’ların 5(%35,7)’si ise kuruluşlarda çalışan diğer SHU’ların mesleki bilgi ve deneyim açısından yetersiz olmasını verimli bir sosyal hizmet uygulamasının olmayışı nedeni olarak belirtmişlerdir. Fakat buna karşın tablo 10’da “meslekte yeniydim deneyimim az” değişkeni araştırmaya katılan tün SHU’lar tarafından “hayır” seçeneği işaretlenerek cevaplandırılmıştır. Yine tablo 8’e göre 4 SHU, idarecilerin sosyal hizmet uzmanlarını nasıl çalıştıracaklarını bilmemelerinden dolayı verimli bir sosyal hizmet uygulaması olmadığını düşünmektedir. SHU üzerinde çok fazla evrak yükü olmasından dolayı verimli bir sosyal hizmet uygulaması yok diye düşünen 5 SHU’nun yanı sıra bu durumun verimliği kısmen etkilediğini düşünen 2 SHU bulunmaktadır.

TABLO 8: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Çalıştıkları Kuruluşlarda Verimli Bir Sosyal Hizmet Uygulaması Olmayışının Nedenlerine Yönelik Bulgular

Nedenler Evet Hayır Kısmen Toplam
n-% n-% n-% n-%
Müracaatçı sayısının çok fazla olmasına karşın kuruluşta yeterli sayıda SHU olmaması 5
35,7 - 2
14,3 7
50
Kuruluşta çalışan sosyal hizmet uzmanı (ya da uzmanlarının) mesleki bilgi ve deneyim açısından yetersiz olması - 2
14,3 5
35,7 7
50
İdarecilerin SHU’ları nasıl çalıştıracaklarını bilmemeleri 1
7,2 2
14,3 4
28,5 7
50
SHU’nun üzerinde çok fazla evrak yükü olması 5
35,7 - 2
14,3 7
50
Bazı SHU’ların mesleki sorumluluklarını tam olarak yerine getirmemesi 1
7,2 2
14,3 4
28,5 7
50
Sosyal hizmetin rol ve işlevi içine giren işlerin başka meslek elemanları tarafından yerine getirilmesi - 2
14,3 5
35,7 7
50

Tablo 8’de görüldüğü üzere verimliliği kısmen etkileyen unsurlardan biri olarak 7 SHU’dan 4 (28,5)’i bazı SHU’ların mesleki sorumluluklarını tam olarak yerine getirememesi olduğunu belirtmiş, yine kısmen sosyal hizmetin rol ve işlevi içine giren işlerin başka meslek elemanları tarafından yerine getirilmesinin verimliliği etkilediğini düşünen 5 (35,7) SHU bulunmaktadır.

Tablo 9’da sosyal hizmet uzmanlarının çalıştıkları kuruluşlarda performanslarını etkileyebilecek olumlu ve olumsuz durumlara ilişkin bulgular gösterilmiştir. Buna göre; SHU’ların mesleği uygulama isteklerinin ve mesleğe ilişkin kendi düşüncelerinin çalışma performanslarına büyük ölçüde olumlu etkisi vardır. Bu sonuç uzmanların genellikle mesleki çalışmalarını yürütmede istekli, mesleklerine karşı olumlu bir duruş içerisinde olduklarını göstermektedir. Aldığı mesleki eğitimin olumsuz etkisi olduğunu düşünen bir SHU olmakla birlikte büyük çoğunluğun (12) aldığı eğitimin olumlu etkisi olduğunu belirtmiştir. Araştırmaya katılan 14 SHU’dan 2’sinin ise çalıştığı kuruluşun amaç ve hedeflerinin performansına etkisi olup olmadığı hususunda emin olamadığını belirtmiş, 12 SHU ise genelde bu durumun olumlu etkilediğini belirtmiştir.

TABLO 9: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Çalıştıkları Kuruluşlarda Performanslarını Etkileyebilecek Durumlara İlişkin Bulgular

Performansı Etkileyebilecek Durumlar Çok Olumlu Etkisi Var Olumlu Etkisi Var
Emin Değilim
Olumsuz Etkisi Var
Çok Olumsuz Etkisi Var Toplam

n-% n-% n-% n-% n-% n-%
Mesleğimi uygulama isteğim 6
42,8 8
57,2 - - - 14
100
Aldığım mesleki eğitim 5
35,7 7
50 1
7,2 1
7,2 - 14
100
Benim mesleğime ilişkin düşüncem 7
50 7
50 - - - 14
100
Çalıştığım kuruluşun amaç ve hedefleri 6
42,8 6
42,8 2
14,4 - - 14
100
Çalıştığım kuruluşta idarenin mesleğime ilişkin düşünce ve tavırları 4
28,5 5
35,7 5
35,7 - - 14
100
Çalıştığım kuruluşta diğer meslek elemanlarının işbirliği, tutum ve davranışları ile mesleğime bakış açıları 7
50 3
21,4 3
21,4 1
7,2 - 14
100
Çalıştığım kuruluşta emek ve çabaya gösterilen destek 5
35,7 4
28,5 3
21,4 2
14,3 - 14
100
Çalıştığım kuruluşta yapılan iş değerlendirme düzeyi ve işe verilen önem verilen önem 5
35,7 5
35,7 3
21,4 1
7,2 - 14
100
Tablo 9 incelediğinde genel olarak SHU’ların performanslarını etkileyen unsurların olumlu yönde olduğu, olumsuzlukların ise çok az sayıda SHU tarafından belirlendiği gibi % 7,2 ile diğer meslek elemanlarının tutum davranış ve mesleğe olan bakış açıları olduğu, %14,3 ile çalışılan kuruluşta emek ve çabaya gösterilen desteğin eksik olduğu ve performansı olumsuz etkilediği ve yine %7,2 ile işe verilen önemim performansı olumsuz etkilediği belirlenmiştir.

TABLO 10: Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Mesleki Uygulamalar Sırasında Karşılaşabilecekleri Olası Engellere Yönelik Bulgular

Sorunlar ve Olası Engeller Evet Hayır Kısmen Toplam
n-% n-% n-% n-%
Eğitimim yeterli değil, bilgi eksikliğim var - 9
64,3 5
35,7 14
100
İş yoğunluğu nedeniyle kendimi geliştiremiyorum 3
21,5 5
35,7 6
42,8 14
100
Meslekte yeniyim, deneyimim az - 14
100 - 14
100
Aldığım eğitim ile yaptığım iş çok farklı 1
7,2 7
50 6
42,8 14
100
Kuruluşta bana mesleki anlamda gerekli sorumluluk verilmiyor 1
7,2 13
92,8 - 14
100
Gerekli uygulamaları yapabilecek kaynaklar yetersiz 3
21,5 5
35,7 6
42,8 14
100
Yetki belirsizliği, yetki gaspı ve çatışması var 2
14,3 10
71,2 2
14,3 14
100
Bazı meslek grupları üstünlük kurma uğraşı içinde 1
7,2 10
71,2 3
21,6 14
100
Müracaatçı sistemiyle ilişki kurma ve sürdürmede güçlükler var - 9
64,3 5
35,7 14
100
Siyasal baskılar yaşanıyor 3
21,5 5
35,7 6
42,8 14
100
Rol, görev ve sorumluluklarda belirsizlikler var 1
7,2 7
50 6
42,8 14
100
Nitelikli personel yetersiz 9
64,3 4
28,6 1
7,2 14
100
Bazı uzmanların meslek etiğine ve sorumluluğuna uygun olarak çalışmaması sonucu işler her zaman düzenli yürümüyor 2
14,3 5
35,7 7
50 14
100
Çalıştığım kuruluşun bana sunduğu imkanlar ve çalışma koşulları yetersiz 3
21,5 5
35,7 6
42,8 14
100
Çalıştığım kuruluşta idarenin tutum ve tavırları 1
7,2 8
57,2 5
35,7 14
100
Toplumun mesleğe ve kuruma bakış açısı 2
14,3 5
35,7 7
50 14
100
Kurumun maddi kaynaklarının yetersizliği 4
28,6 4
28,6 6
42,8 14
100

Tablo 10’da Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamalar sırasında karşılaşabilecekleri olası engellere yönelik bilgiler belirlenmeye çalışılmıştır. Buna göre; kısmen bilgi eksikliği olanların oranı %35,7 iken, kısmen iş yoğunluğu nedeniyle kendini geliştiremediğini düşünenlerin oranı %42,8’dir. Karşılaşılan güçlükler arasında sayılan meslekte yeniyim deneyimim az değişkenine ise araştırmaya katılan tüm SHU’lar hayır cevabını vermiştir. Günümüzde başka meslek elemanlarının da bizde sosyal çalışma yapabiliriz demesine karşın sosyal hizmet eğitimi almış SHU’ların %42,8’inin kısmen olarak aldıkları eğitimle yaptıkları işin farklı olduğunu belirtmeleri ise dikkat çekici bir bulgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Kuruluşta kendisine gerekli sorumluluğun verilmediğini düşünen 1 SHU bulunurken araştırmaya katılan diğer 13 SHU bunun aksini belirtmiştir. Araştırma kapsamındaki SHU’ların mesleki uygulamalar sırasında karşılaştıkları en genel olası engeller ise şöyle sıralanabilir; %35,7 ile kısmen müracaatçı sistemiyle ilişki kurmada yaşanan güçlükler, %47,8 ile kısmen; % 21,4 ile tamamen siyasal baskıların yaşandığı, yine % 42,8 ile kısmen rol görev ve sorumluluklarda belirsizliklerin varlığı, çoğunluğun (%64,3) hemfikir olduğu nitelikli personel yetersizliği, %50 ile kısmen bazı SHU’ların meslek etiği ve sorumluluğuna uygun olarak çalışmadığı, yine %50 oranda kısmen toplumun mesleğe ve kuruma bakış açısının ve %42,8 ile kurumun maddi kaynaklarının yetersizliği araştırmaya katılan SHU’lar tarafından mesleki uygulamalar sırasında karşılaşılan güçlükler olarak belirtilmiştir.

BÖLÜM IV

SONUÇ VE ÖNERİLER
4.1. SONUÇLAR

Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamalarda karşılaştıkları güçlüklere yönelik yapılan bu çalışmada; sosyal hizmet uzmanlarının sosyo-demografik özellikleri, çalıştıkları alan ve kuruluşa ilişkin bilgilerin belirlenmesi, çalıştıkları kuruluşlarda kendi değerlendirmeleri doğrultusunda verimli bir sosyal hizmet uygulaması olup olmadığına yönelik bilgilerin belirlenmesi, verimliliği etkileyen unsurların tespit edilmesi, çalıştıkları kuruluşlarda performanslarını olumlu ve olumsuz etkileyen durumların belirlenmesi ve mesleki uygulamalar sırasında karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi gibi durumlar ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca SHU’ların kendilerini 5 puan üzerinden değerlendirmeleri istenmiş ve bu bulgu cinsiyetleriyle karşılaştırılmıştır. Benzer konularda yapılacak çalışmalara kaynak teşkil etmesi ve olanak sağlaması amacıyla yapılan bu araştırmada elde edilen sonuçlar aşağıda alt başlıklar altında sunulmuştur.

4.1.1. Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Sosyo-Demografik Özelliklerine İlişkin Sonuçlar

- Araştırma kapsamında yer alan SHU’ların yaş ortalaması 37 olup; yarısından fazlasını (%57,2)’sini erkek SHU’lar oluşturmaktadır.
- SHU’ların %85,7 (12)’si evli ve bunlardan % 35,7 (5)’i 2 çocukludur.
- Araştırmaya katılan SHU’ların 13 (%92)’si lisan programından mezun olduktan sonra herhangi bir eğitim almamış olup sadece 1 SHU yüksek lisans programında mezundur.
- SHU’ların %57,2’si 900-1100 YTL arası gelire sahipken %42.8’i 1100 YTL ve üzerinde gelire sahiptir.
- Araştırmaya katılan SHU’ların %57,2’si kiralık konutlarda oturuyorken %21,4’ü lojman ve %14,2’si kendi evinde oturmaktadır.
4.1.2. Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Çalıştıkları Kuruluş Ve Alana İlişkin Sonuçlar

- SHU’ların büyük bir çoğunluğunun (%43) aile ve çocuk refahı alanında çalıştığı belirlenmiştir.
- SHU’ların büyük çoğunluğu (71,5) meslek elemanı olarak görev yapmaktadır.
- Araştırma kapsamındaki sosyal hizmet uzmanlarının %57,2’si SHÇEK’te çalışmaya başlamadan önce resmi yeya özel bir kuruluşta çalışmamış olup hizmetlerine SHÇEK’te başlamıştır.
- SHU’ların büyük çoğunluğun (71,5) amirinin ünvanı öğretmen olarak belirlenmiştir.

4.1.3. Samsun’da SHÇEK’e Bağlı Kuruluşlarda Çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının Mesleki Uygulamalar Sırasında Karşılaştıkları Güçlüklere İlişkin Sonuçlar

- SHU’lar mesleki yöntemleri uygulama açısından 5 puan üzerinden kendilerini değerlendirdiklerinde kadın SHU’lar ortalama kendilerine 4,33 puan vermişken, erkek SHU’lar kendilerine 4,12 puan vermiştir.
- Araştırma kapsamına giren SHU’ların %50’si kuruluşlarında kısmen ve tamamen verimli bir sosyal hizmet uygulaması olmadığını belirtmiştir.
- Verimli sosyal hizmet uygulamalarının eksikliğini müracaatçı sayısının fazla SHU sayısının yetersiz olmasına bağlayanların sayısı 5’tir.
- Yine 5 sosyal hizmet uzmanı kuruluşlarda çalışan diğer SHU’ların mesleki bilgi ve deneyim açısından yetersiz olmasını verimliliği olumsuz etkileyen nedenler arasında sıralamıştır. Buna karşın araştırmaysa katılan tüm SHU’lar deneyimli olduğunu ve gerekli mesleki yeterliliğe sahip olduğunu belirmiştir.
- Çalıştıkları kuruluşlarda verimli bir sosyal hizmet uygulaması olmamasının nedenlerinden biri olarak araştırmaya katılan SHU’ların %50 si ise kısmen ve tamamen olmak üzere evrak yükünün çok fazla olmasını belirtmiştir.
- SHU’ların aldıkları eğitimin performanslarına (85,7) olumlu etkisi olduğunu belirtmiştir.
- Kuruluşun amaç ve hedeflerinin performanslarına olumlu etkisi olduğunu düşünen 12 SHU bulunmaktadır.
- Araştırma kapsamındaki SHU’ların genel olarak performanslarını etkileyen unsurların olumlu yönde olduğu, olumsuzlukların ise çok az SHU tarafından belirlendiği sonucuna ulaşılmıştır.
- Araştırmaya katılan SHU’ların kendi değerlendirmeleri doğrultusunda kısmen bilgi eksikliği olanların oranı %35,7’dir.
- SHU’ların kendi değerlendirmeleri doğrultusunda kısmen iş yoğunluğu nedeniyle kendini geliştiremediğini düşünenlerin oranı %42,8’dir.
- SHU’ların tamamı ise kendini meslekte deneyimli ve gerekli yeterliliğe sahip görmektedir.
- SHU’ların %42,8’i kısmen olarak aldıkları eğitimle yaptıkları işin farklı olduğunu belirtmiştir.
- Araştırmaya katılan 14 SHU’dan 1’i kendisine gerekli sorumluluğun verilmediğini belirtmiştir.
- SHU’ların %35,7’i kısmen müracaatçı sistemiyle ilişki kurmada güçlükler yaşandığını belirmiştir.
- Araştırmaya katılan SHU’ların %47,8 ile kısmen, %21,4 ile tamamen siyasal baskılar yaşandığını belirtmiştir.
- Rol görev ve sorumluluklarda belirsizlik olduğunu düşünen SHU’ların oranı ise 42,8’dir.
- SHU’ların çoğunluğunun (%64,3) belirttiğine göre ise nitelikli personel yetersizliği mevcuttur.
- Araştırma kapsamındaki SHU’ların yarısı kısmen bazı sosyal hizmet uzmanlarının meslek etiği ve sorumluluğuna uygun olarak çalışmadığını belirtmiştir.
- SHU’ların %50’si toplumun mesleğe ve kuruma bakış açısının kısmen güçlük olduğunu belirtmiştir.
- Araştırmaya katılan SHU’ların %42,8’i kurumun maddi kaynaklarının yetersizliğini güçlük olarak belirtmiştir.
4.2. ÖNERİLER

Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamalarda karşılaştıkları güçlükleri belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlara paralel olarak sunulan öneriler aşağıda yer almaktadır.

Sosyal hizmet uzmanlarının çoğunluğunun aile ve çocuk refahı alanında çalıştığı belirlenmiştir. Bu yığılmanın önlenmesi amacıyla sosyal hizmet alanlarında branşlaşmanın sağlanması gerekmektedir. Evrak yükü anlamında iş yükünün ve müracaatçı sayısının fazla olması nedeniyle SHU sayısı yetersiz kalıp mesleki uygulamalara (kişisel sosyal çalışma, sosyal grup çalışması ve toplum organizasyonu) zaman kalmamaktadır. Bu doğrultuda SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda sosyal hizmet uygulamalarının daha verimli hale getirilmesi için sosyal hizmet uzmanı istihdamının artırılması gerekmektedir.

SHU’ların büyük çoğunluğu nitelikli personel sayısının yetersiz olduğunu, kuruluşların maddi kaynaklarının yetersizliği ve müracaatçı kapasitesinin düşük olmasına karşın kapasite üzerinde hizmet verilmesinin verimliliğe olumsuz etki ettiğini belirtmiştir. Bu noktada Samsun’da SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda uygulamaların daha verimli hale getirilmesi için nitelikli personel sayısının artırılması, personele yönelik hizmet içi eğitim programlarının yoğunlaştırılması, maddi olanakların artırılması, kapasite üzerinde çalışan kuruluşların yenilerinin yapılması veya mevcut kuruluşlarının imkanlarının geliştirilmesi gerekmektedir.

Aldığı eğitimle yaptığı işin kısmen farklı olduğunu vurgulayan 6 SHU’nun bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre; sosyal hizmet eğitim müfredatının tekrar gözden geçirilerek, eski ve günümüzdeki müfredat karşılaştırılarak yeni bir müfredat oluşturulması ve bu müfredatın Türkiye şart ve gerçeklerine göre düzenlenmesi gerekmektedir. Kısmen hissedilen bu farklılığı ortadan kaldırmak için alanda deneyim kazanmış sosyal hizmet uzmanları da karar alma süreçlerine katılmalı ve alan-eğitim arasındaki bu kopukluluklar giderilmeye çalışılmalıdır.

Sosyal hizmet kuruluşlarında bazı SHU’ların meslek etiğine ve sorumluluğuna uygun çalışmaması sorununu da kuruluşlarda çalışan SHU’^ların tükenmişlik duygusunu azaltacak ve iş doyumunu artıracak çalışmaların yapılması ve kurumsal denetimlerin daha etkin ve işlevsel hale getirilerek ortadan kaldırılması mümkündür. Bu denetimlerin gerekirse ağır cezalar içermesi de bu sorunla baş etmede önem teşkil etmektedir.

Sosyal hizmetlere ilişkin sorunların makro düzeyde çözümlenmesi için kurumsal yönetim sorunları ile siyasi sorunların çözülmesi gerekmektedir. Buna ilişkin olarak SHÇEK mevzuatının yeniden gözden geçirilmesi hem çalışanlar hem de müracaatçılar lehine düzenlenmesi gerekmektedir. Kısaca SHÇEK’in örgütlenmesinin ve yönetiminin siyasal yapılaşmadan arındırılması gerekmektedir. Buna ek olarak SHÇEK bünyesinde yönetici olarak atanacakların siyasi irade doğrultusunda atanmayıp diğer kamu kuruluşlarında olduğu gibi belli bir standart geliştirilerek düzenlenecek olan görevde yükselme sınavlarıyla atanmaları gerekmektedir.

SHÇEK’e bağlı sosyal hizmet kuruluşlarında toplumsal gereksinimlerin karşılanmasına yönelik proje ve çalışmaların artırılması ve mutlaka bu kuruluşlardaki SHU’ların bu projelere teşvik ve dahil edilmesi; ayrıca her SHU’nun en azından yılda iki kez olmak üzere proje üretim ve uygulamasından yükümlü olması gerekmektedir. Hazırlanacak projelerin uygulanabilmesi için kurumun gerekli koşulları düzenlemesi gerekmektedir.

Bu kuruluşlarda, program ve kaynak geliştirmeye, çevre değişikliği ve halk katılımı sağlamaya yönelik projeler ile hizmetlerin koordinasyonu, diğer mesleklerler işbirliği sağlamaya ve kuramsal işlevsellik ile stratejik planlamaya yönelik projelerin geliştirilmesine ve uygulanmasına ağırlık verilmelidir.

KAYNAKÇA
CILGA, İbrahim, Türkiye’de Sosyal Hizmet, Ankara, HÜ SHYO Yayınları ,2004.
CILGA, İbrahim, “Türkiye’de İnsan ve Toplum Sorunları Karşısında Sosyal Hizmet”, Nesrin Koşar’a Armağan, Ankara, HÜ SHYO Yayınları, 2001.
CILGA, İbrahim, “Toplumsal Değişim ve Sosyal Hizmet Eğitimindeki Gelişmeler”Prof. Dr. Nihal Turan’a Armağan, Ankara, HÜ SHYO Yayınları, 2001.
DUMAN, Nurdan, “Uçucu Madde Bağımlısı Olan Çocuk ve Gençlere Yönelik Sosyal Hizmet Müdahalesi”, Prof. Dr. Nesrin Koşar’a Armağan, Ankara, HÜ SHYO Yayınları, 2001.
FRİEDLANDER, Walter A., Sosyal Hizmetin Kavram ve Metotları, Ankara, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Yayınları, 1966.
KARASAR, Niyazi, Bilimsel Araştırma Yöntemi, Ankara, Nobel Yayın Dağıtım, 2000.
KARASAR, Niyazi, Bilimsel Araştırmalarda Rapor Hazırlama, Ankara, Nobel Yayın Dağıtım, 2000.
KARATAŞ, Kasım, “Yeniden Yapılanma Sürecinde Sosyal Hizmet Eğitimi Üzerine Bir Değerlendirme ”, Sosyal Hizmet Eğitiminde Yeniden Yapılanma I, Ankara, HÜ SHYO Yayınları, 2002.
KONGAR, Emre, Sosyal Çalışmaya Giriş, 1972.
KONGAR, Emre, İnsanı Yönlendirme ve Sosyal Hizmetler, Ankara, Şafak Matbaa, 1973.
KUT, Sema, Sosyal Hizmet Mesleği “Nitelikleri, Temel Unsurları, Müdahale Yöntemleri, Ankara, 1988.
KUT, Sema, “İnsani Gelişme ve Sosyal Hizmet”, Prof. Dr. Nesrin Koşar’a Armağan, Ankara, HÜ SHYO Yayınları, 2001.
ÖZDEMİR, Uğur, Psikiyatrik Sosyal Hizmet, Ankara , Aydınlar Matbaası, 2000.
ÖZDEMİR, Uğur, “Sosyal Hizmet Uygulamasının Genel Çerçevesi”, Toplum ve Sosyal Hizmet, Ankara, HÜ SHYO Yayınları, Sayı 1, 2000.
TURAN, Nihal. Sosyal Kişisel Çalışma, Ankara, 1999.
TOMANBAY, İlhan, Türkiye’de ve Almanya’da Sosyal Hizmetler, Ankara, Selvi Yayınları, 1991
TOMANBAY, İlhan, Sosyal Çalışma Sözlüğü, Ankara, 1991
ULUSLAR ARASI Sosyal Hizmetler Federasyonu (IFSW), Çev: Veli Duyan, Sosyal Hizmet ve Çocuk Hakları, Ankara, Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği Genel Merkezi, 2004.

SAMSUN İLİ’NDE SHÇEK’E BAĞLI KURULUŞLARDA ÇALIŞAN SOSYAL HİZMET UZMANLARININ MESLEKİ UYGULAMALARDA KARŞILAŞTIKLARI GÜÇLÜKLER
Sayın Sosyal Hizmet Uzmanı,
Hacettepe Üniversitesi Sosyal hizmetler Yüksekokulu 4. sınıf öğrencisi olarak Dr. Uğur ÖZDEMİR danışmanlığında SHO 418 Sosyal Hizmet Uygulamaları II dersi kapsamında “Samsun İli’nde SHÇEK’e bağlı kuruluşlarda çalışan Sosyal Hizmet Uzmanlarının mesleki uygulamalarda karşılaştıkları güçlükler” konulu bir araştırma hazırlamaktayım.
Araştırmanın amacı; Samsun’da SHÇEK kuruluşlarında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamalar sırasında karşılaştıkları güçlükleri ortaya koymaktır.
Araştırmanın amacına ulaşabilmesi amacıyla ihtiyaç duyulan bilgileri sizin aracılığınızla toplayabilmek için bu anket formunu hazırlamış bulunmaktayım. Anketlerle elde edilecek bilgiler kesinlikle gizli tutulup araştırma kapsamı dışında kullanılmayacaktır. Sorulara vereceğiniz içten ve eksiksiz yanıtlar araştırmanın gerçekçi sonuçlar vermesi ve bu doğrultuda da sosyal hizmet literatürüne sağlayacağı katkılar açısından önem taşımaktadır. Zaman ayırıp katkı verdiğiniz için teşekkür eder, çalışma yaşamınızda başarılar dilerim. ANKET BÖLÜMÜNE DEVAM EDİNİZ

Bize Ulaşın