|
| Hızlı Erişim |
 |
|
|
|
|
|
PERFORMANSA DAYALI MÜLAKAT  Prof. Dr. İsmet
Barutçugil Mülakat, eleman seçme ve
işe alma sürecinin vazgeçilmez bir aşamasıdır. Adayların
aranması, başvuruların alınması, referansların kontrol
edilmesi gibi aşamalarda bilgi teknolojilerinin sunduğu
olanaklarla önemli ölçüde hız ve etkinlik sağlanmıştır.
Ancak, mülakatlardaki yüzyüze görüşmelerin, sesin, sözün
ve beden dilinin yerini tutacak bir teknoloji henüz
bulunmamaktadır. Mülakat, işe alınacak adayın ve açık
pozisyonun niteliklerine bağlı olarak genellikle 20 ile
40 dakika arasında süren bir iletişim ortamıdır.
Mülakatlarda en az iki görüşmecinin olması ve
görüşmecilerin adayla ilgili bilgileri inceledikten
sonra mülakatı yapmaları gerekir.
Mülakat öncesinde, açık
pozisyon için kabul edilebilir bir performans düzeyi
belirlenmelidir. Daha sonra, bu performans düzeyini elde
etmesi için bir çalışanın hangi yetkinlikleri ve
davranışları sergilemesi gerektiği düşünülmelidir.
Mülakatı yapan kişiler, sorularını sözkonusu pozisyonun
başarısında önemli olduğunu belirledikleri yetkinlikleri
ortaya çıkaracak şekilde sormalıdırlar. Mülakat soruları
açık uçlu olmalı, adayın kendini ifade edebilmesine ve
olabildiğince fazla bilgi sağlamasına fırsat vermelidir.
Soruların işle ilgili olmasına ve ayırımcılık ya da
taciz olarak algılanabilecek sorular olmamasına dikkat
edilmelidir.
Performansa Dayalı Mülakat
yaklaşımında adayın yetkinliklerini ortaya çıkaracak
nitelikte bir soru dört adımlı olarak sorulur.
- Adayın işle ilgili
olarak son bir ya da iki yıl içinde yaşadığı bir olayı
(belirli bir yetkinliğini kullanmasını gerektiren
durumu) anlatması istenir.
- Kendisinin o durumdaki
eyleminin ne olduğu, nasıl tepki verdiği sorulur.
- Eyleminin ya da
tepkisinin sonucunun ne olduğunu anlatması istenir.
- Benzer bir olayı yeniden
yaşaması durumunda şimdi eyleminin ne olacağı sorulur.
Böylece, aday yaşadıkları
durumları, eylemlerini ve sonuçlarını ilişkilendirirken
kendi davranışlarına örnekler verirler. Sahip oldukları
veya olmadıkları yetkinliklerini ister istemez ortaya
koyarlar. Sorunun son adımında da öğrenme, gelişme ya da
değişim açısından adayın yeteneğini görme fırsatı
doğabilir.
Aday, bu tür bir soruya üç
nedenle cevap veremeyebilir:
- Soruyu ya da açıklamayı
anlayamamış veya yanlış anlamış olabilir.
- Bu tür bir deneyim
yaşamamış olabilir.
- Yaşadığı deneyimi
anlatmasının kendisi hakkında olumsuz izlenim
yaratacağını düşünebilir.
Adayın soruya neden cevap
veremediğini anladıktan sonra duruma göre, soru farklı
biçimde tekrarlanabilir, başka bir soruya geçilebilir ya
da aday cevap vermesi için ikna edilebilir.
Bu yaklaşım, daha çok
deneyimli ve üst düzey pozisyonlar için seçilecek
adaylar için uygun olmakla beraber, istenirse,
deneyimsiz adaylara da uygulanabilir. Ancak, o durumda
aday okulu ya da özel yaşamı ile ilgili deneyimlerinden
sözedecektir. Şüphesiz, bunlardan da kişisel
yetkinliklerle ilgili bazı ipuçları çıkarılabilir.
Aşağıda, "Performansa
Dayalı Mülakat Yaklaşımı"na göre sorulabilecek bazı soru
örnekleri verilmektedir. Bu başlangıç sorularını, adayın
eylemini, olayın sonucunu ve benzer durumda ne
yapacağını ortaya çıkaracak diğer sorular izleyecektir.
Soru örneklerinin yanında hangi yetkinlikleri ortaya
çıkarma amacına yönelik olduğu belirtilmiştir. Bu tür
sorular için herhangi bir "ideal cevap" bulunmamaktadır.
Deneyimli adaylara
sorulabilecek başlangıç soruları:
- Daha önceki işinizde
işle ilgili olarak herhangi bir yeni yöntem
geliştirdiğiniz ya da uygulama başlattığınız bir
durumu anlatır mısınız?
(Amaç: adayın yenilikçi, yaratıcı düşünme ve
sürekli iyileştirme becerilerine sahip olup olmadığını
anlamak)
- Çalışanlarınızı eğitme
ve geliştirme yönünde yaptığınız bir çalışmayı anlatır
mısınız?
(Amaç: adayın coaching, liderlik, çalışanlarına
duyarlılık ve ekip geliştirme yetkinliklerine sahip
olup olmadığını anlamak)
- Risk almanızı gerektiren
işle ilgili önemli bir karar vermek durumunda
kaldığınız bir olayı anlatır mısınız?
(Amaç: adayın karar alma, kararlılık ve risk alma
yetkinliklerine sahip olup olmadığını anlamak)
- İşinize katkı sağlayan
önemli bağlantılar kurduğunuz ya da şirket dışı
ilişkilerinizi kullanarak işinize önemli katkı
sağladığınız bir durumu anlatır mısınız?
(Amaç: adayın ilişki
geliştirme, mevcut ilişkilerinden iş fırsatları
yaratma becerilerine sahip olup olmadığını anlamak)
- Farklı departmanlar veya
çalışanlar arasındaki fikir ayrılıklarını gidermek ve
aralarında uzlaşma sağlamak durumunda kaldığınız bir
olayı anlatır mısınız?
(Amaç: adayın sorun çözme, çatışma yönetimi,
esneklik, insanlararası ilişki geliştirme
yetkinliklerine sahip olup olmadığını anlamak)
- Müşteriye verilen
hizmetleri, müşteri açısından gözden geçirip hizmet
performansını iyileştirdiğiniz bir durumu anlatır
mısınız?
(Amaç: adayın müşteri duyarlılığı, empatik düşünme,
sorun çözme, sürekli iyileştirme yetkinliklerine sahip
olup olmadığını anlamak)
- Çalışanlarınızı yetki
kullanma ve karar alma konusunda cesaretlendirdiğiniz
ve sorumluluk aldıkları için takdir ettiğiniz bir
durumu anlatır mısınız?
(Amaç: adayın yetkilendirme (delegasyon),
motivasyon ve performans geliştirme yetkinliklerine
sahip olup olmadığını anlamak)
İş deneyimi olmayan
adaylara sorulabilecek başlangıç soruları:
- Eksik ya da yetersiz
bilgiyle bir sorunu çözmek durumunda kaldığınız bir
olayı anlatır mısınız?
(Amaç: adayın analitik ve
yaratıcı düşünme ve sorun çözme yetkinliklerine sahip
olup olmadığını anlamak)
- Düşüncelerinizi,
bilginizi ve zamanınızı başkalarıyla paylaşarak takım
halinde başardığınız bir işi anlatır mısınız?
(Amaç: adayın iletişim, işbirliği ve takım
çalışması yetkinliklerine sahip olup olmadığını
anlamak)
- Zor bir durumdan
kurtulmak ya da bir sorunla karşılaşmamak için önemli
bir kararı hızlı almak zorunda kaldığınız bir olayı
anlatır mısınız?
(Amaç: adayın karar alma, kararlılık, sorun çözme
ve risk alma yetkinliklerine sahip olup olmadığını
anlamak)
- Kızgın ve sinirli bir
arkadaşınızla ya da anlaşamadığınız bir insanla
ilgilenmek durumunda kaldığınız bir olayı anlatır
mısınız?
(Amaç: adayın iletişim, sorun çözme, müşteri
duyarlılığı ve insan ilişkileri geliştirme
yetkinliklerine sahip olup olmadığını anlamak)
- Beklenmedik bir durum
nedeniyle planlarınızı ve önceliklerinizi değiştirmek
zorunda kaldığınız bir olayı anlatır mısınız?
(Amaç: adayın esneklik, planlama, zaman yönetimi,
değişim yönetimi ve karar alma yetkinliklerine sahip
olup olmadığını anlamak)
- Birbirleriyle zaman
bakımından çakışan birçok işi bir arada yapmak zorunda
kaldığınız bir durumu anlatır mısınız?
(Amaç: adayın esneklik, planlama ve organizasyon ve
zaman yönetimi yetkinliklerine sahip olup olmadığını
anlamak)
- Sizden beklenenden daha
fazlasını gerçekleştirdiğiniz, beklentileri aştığınız
bir durumu anlatır mısınız?
(Amaç: adayın sürekli iyileştirme, müşteri
duyarlılığı gibi yetkinliklere sahip olup olmadığını
anlamak)
|
|
