|
| Hızlı Erişim |
 |
|
|
|
|
|
OTİZM VE TELEVİZYON
A.Rıza Doğan
Sosyal Hizmet Uzmanı
Hayatımızda büyük bir yer tutan televizyonun insanlar üzerinde olumlu
olumsuz bir çok etkisi bulunmaktadır. Son dönemlerde yapılan araştırmalar
ülkemizin televizyon izlemede dünya ülkeleri arasında ilk sıralarda yer
aldığını göstermektedir. Televizyonun insanlar üzerindeki etkisine
bakıldığında, çocukları daha fazla etkilediği görülmektedir. Bu yazıda
öncelikli olarak televizyonun otistik çocuklar üzerindeki etkisine
bakılacaktır.
Otizm, bireyin dış dünyanın gerçeklerinden uzaklaşıp kendine özgü iç dünya
yaratması durumudur. (Öztürk,1997)
Otizm kısaca Sosyal etkileşimdeki yetersizlik, iletişimdeki eksiklik ve
çeşitli takıntılarla kendini gösterir.
Otizmin ortaya çıkma sıklığı 30 aydan önce olmaktadır.0-3 yaş psiko-sosyal
anlamda çocukların bir çok kazanımının olduğu dönemdir. Bu dönemde
oluşabilecek bir problem çocuğun ileriki yaşamını da olumsuz etkileyecektir.
Otistik çocuğu olan aileler genellikle televizyon karşısındaki çocuklarını
şu cümlelerle anlatmaktadırlar:
“Televizyon karşısında saatlerini geçiriyor televizyon seyrederken davul
çalsa bile dönüp bakmıyor”,
“Adeta televizyonun içine girerek izliyor” ,
“Özellikle reklamlara ve kliplere karşı aşırı ilgisi var başka odada olsa
bile bunların sesini duyduğu anda koşup gelerek izliyor”,
“İzlediği programı kapattığımızda öfke nöbetleri geçirecek derecede tepki
veriyor” ,
“Bizimle konuşmuyor ama reklam ve şarkı repliklerini saatlerce kendi kendine
mırıldanıyor”
Otistik bireyleri tanıyanlar bu serzenişleri eminim bilirler. Peki otistik
çocuklar neden televizyon karşısında saatlerini geçirirler ve bundan
hoşnutturlar.
Kimi çocuklar televizyon karşısında ailelerinin zorunluluklarından (anne
babanın çalışması, çocuğun fiziksel bir rahatsızlığı, anne babanın ev ile
ilgili sorumlulukları vb.) dolayı fazla zaman geçirirler. Ayrıca televizyon
karşısında zaman geçiren çocuğun uslu durup aileyi uğraştırmaması, ailenin
çocuğa yanlış model olması da çocukların televizyon karşısında zaman
geçirmesini artırmaktadır. Bu dönemde çocuğun çevresini model alıp konuşmayı
öğrenmesi,sosyalleşmesi gerekirken televizyon karşısında saatler geçiren
çocukta konuşmada gecikmeler, sosyal etkileşimde problemler
görülebilmektedir. Bunun bir nedeni televizyon seyretmenin, pasif bir
etkinlik olması ve çok fazla dikkat gerektirmediği için çocuğun
sosyalleşmesinde ve ifade edici dilinde problemlere sebep
olabilmesidir.Televizyon yalnız görsel algıya hitap eden doğası gereği,
beynin sağ yarım küresindeki dille ilgili bölgenin gelişimini
engellemektedir. Aşırı uyarıcı öğelerle donatılmış programlar (çocuk
programları, klipler, reklamlar) beynin birkaç dikkat bölgesini etkileyecek
şekilde ayarlanmıştır. Çocuk uzun süre televizyon seyredip bu aşırı
uyaranlara alıştığında, hafif uyaranlara dikkatini vermemekte bu nedenle
böylesi programlar, onun oyunlarda ve sosyal ilişkilerinde özgürce beynini
kullanmasını engellemektedir.
“Televizyon otizme neden olur mu?”
Televizyonun otizme neden olduğu konusunda bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak
bazı otizm belirtilerini artırdığı söylenebilir. Televizyonun diğer bir
olumsuz yanı ise verilen eğitimi bazı noktalarda olumsuz etkilemesidir.
Örneğin iletişimi artırılmaya çalışılan bireyin televizyonun karşısında
saatlerce zaman geçirmesi verilen eğitimi de olumsuz etkileyip bireyin
öğrenmesini de yavaşlatacaktır.
Televizyonun otistik ve otistik belirtiler gösteren çocukları sosyal
etkileşim ve dil ile ilgili alanlarda olumsuz etkilediği
görülmektedir.Televizyon karşısında saatler geçiren çocuğun aldığı eğitimde
de bazı noktalar olumsuz etkilenmektedir.
ÖNERİLER:
• Amerikan Pediatri birliği yapılan çalışmaları temel alarak yıllık
yayınladığı tavsiye ve önerilerde 0-2 yaş arası çocuklarına tv
izletilmemesini öneriyor. Bu dönemde çocuğunun iletişimini artırmak
gerekiyor. Otizm 3 yaşından önce ortaya çıktığı için bu dönemde çocuğa
televizyon seyrettirilmemelidir. 3 yaşından sonra otizm belirtileri gösteren
çocuklara bir saatten daha az televizyon seyrettirilebilir.
• Otistik çocuk televizyon karşısına oturtulup televizyon ile baş başa
bırakılmamalıdır. Aile çocuk ile birlikte çocuğun algılama düzeyine uygun
programlar izlemelidir. İzlenilen program ile ilgili çocuğa bilgi verilmeli
ve çocuğun çevresinden kişiler ile iletişiminin devam etmesi sağlanmalıdır.
• Bazı otistik çocuklar belirli cd’leri defalarca izleyerek cd’nin her
karesini ezberleyecek duruma gelirler. Bu durum otistik çocuğun rutine
alışmasını sağlayacaktır. Hep aynı cd.’ler yerine farklı cd’ler izletilerek
bu rutin davranışların önüne geçilebilir.
• Seçilecek programların çocuğun psiko – sosyal durumuna uygun olmasına özen
gösterilmelidir.
• Aile televizyon izleme ile ilgili çocuğa örnek olmalı ve zamanının büyük
bölümünü televizyon karşısında geçirmemelidir.
• Özellikle bakıcıya bırakılan otistik çocuğun saatlerini televizyon başında
geçirmemesi için bakıcı bilgilendirilmelidir. Çocuk ile birlikte
yapılabilecek etkinlikler gösterilerek model olunmalıdır.
• Anne – baba otistik çocuk ile iletişimi artıracak oyunlar oynamalıdır.
• Çocuğun dikkatini çekecek bol resimli hikayeler okunmalıdır.
• Çocuğun boş zamanlarını daha iyi değerlendirmesi için oyun hamuru,
Pazıllar, boyamalar vb. oyunlar oynanmalıdır..
Çocuğuyla ilgili en ufak bir şüphe bile duyan aileler mutlaka bir uzmandan
yardım almalıdır.
KAYNAKÇA:
1. Öztürk, Orhan. “Ruh Sağlığı ve Bozuklukları.” Ankara:HYB Yayınları,1997.
2. www.annecocuk.com
3. YAVUZER, Haluk. “Çocuğu Tanımak Ve Anlamak.” Dördüncü Basım. Remzi
Kitapevi,Ocak 2004.
|
|
