::.Sosyal Hizmet Uzmanı Web Sitesi.::

ABD, MINNESOTA EYALETİ, HENNEPIN İLÇESİ “ZİHİNSEL YETERSİZLİKLERİ OLAN EBEVEYNLERİ DESTEKLEME PROJESİ” HAKKINDA GÖZLEMLER

İrem Coşansu Yalazan, Sosyal Çalışmacı

Hubert H. Humphrey Burs Programı Hakkında

Amerika Birleşik Devletleri tarafından verilen, bir yıl süreli, Hubert H Humphrey Burs Programına 2001–2002 Öğretim Yılında seçildim. 1978 Yılında başlayan Programa Türkiye’den katılan 59 uncu bursiyer oldum.
Humphrey Programı çerçevesinde Minnesota Üniversite’sinde Eğitim Psikolojisi Bölümünde özürlülük alanında, Sosyal Hizmetler Okulunda toplum organizasyonu ve savunuculuk derslerini aldım. Ulusal ve yerel düzeyde düzenlenen çalışma toplantılarına katıldım. Ayrıca, Minnesota Üniversitesi Toplumla Bütünleşme Enstitü’sünde Özürlülük Politikası ve Sosyal Hizmetler Sertifika Programını tamamladım. Özürlülük alanında sosyal hizmetleri üreten kamu kurumları, sivil toplum örgütleri ve özel sektör kuruluşlarında çalışan meslek elemanları ile tanıştım, çalışmaları hakkında bilgi aldım ve çalışmalarını gözleme olanağı buldum.
Minnesota Eyaleti, ABD’nin kuzeyinde Kanada sınırında, Mississippi Nehri’nin kolları olan göller bölgesindedir. Ayrıca, Dünyanın en büyük gölü olan Superior gölünün kıyısındadır. Başkenti St. Paul olan ve ticari başkenti sayılan Minneapolis şehirleri, Mississippi Nehrinin iki kıyısında kurulmuştur. Minneapolis ve St. Paul ikiz şehirler / twin cities ya da kısaca şehirler / cities olarak anılmaktadır.
Minnesota Eyaleti sosyal hizmetler ve özürlülük alanında gelişmiş ve öncü olan eyaletlerden biridir. Minnesota İnsan Hizmetleri Dairesi / Department of Human Services, eyalet düzeyinde sosyal hizmetlere ilişkin politikaları belirlemekte, hizmetleri planlamakta ve koordine etmektedir. Hizmet sunumu ise yerel düzeyde, bizdeki ilçe sosyal hizmetler müdürlükleri karşılığı diyebileceğimiz, “County Government Center”lar tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu yazıda, Minnesota’daki incelemelerim sırasında Minneapolis şehrinin en büyük ilçesi olan Hennepin County Government Center, Yetişkin Hizmetleri Bölümünde uygulanan “Ebeveyn Destekleme Projesinin aşamaları ve uygulamaya ilişkin gözlemlerimi sunuyorum.
Bu Projeye ilişkin bilgi ve deneyimlerini benimle paylaşan, Projenin çeşitli aşamalarını izleme olanağı sağlayan Sosyal Çalışmacı Mark Simpson’a (MSW, LCSW) ; Sosyal Çalışmacı Emily Greely-Augesten ve Sosyal Çalışmacı Gretchen Meents’e (BSW) çok teşekkür ediyorum.
Humphrey Bursu hakkında http://www.fulbright.org.tr/Humphrey.html , ayrıca program hakkında ayrıntılı bilgi için http://exchanges.state.gov/education/hhh Ayrıca Humphrey Mezunlar Derneğinin web sayfasından ayrıntılı bilgiye ulaşılabilir http://www.humphreyalumni.org.tr 2009-2010 ders yılı için son başvuru tarihi 18 Ağustos 2008.

ZİHİNSEL YETERSİZLİKLERİ OLAN EBEVEYNLERİ DESTEKLEME PROJESİ

Hennepin County Yetişkin Hizmetleri Bölümünde Zihinsel Yetersizlikleri Olan Ebeveynlerin Destekleme Projesi 1988 yılında başlamıştır. Bugüne (Mayıs 2002 yılına) kadar 500’den fazla aileye hizmet verilmiştir.
Bu Proje, Çocuk Refahı Hizmetleri Bölümünde çalışan sosyal çalışmacılar tarafından havale edilen, ihmal ve istismar edilme riski bulunan çocukların, 55 ile 80 arasında zeka katsayısına sahip olan ebeveynlerinin ev ortamında desteklenmesi, böylece çocukların biyolojik ebeveynlerinin yanında büyümeleri ve aile bütünlüğünün korunması amacıyla başlatılmıştır.
Çocuk Refahı Bölümünde çalışan yaklaşık 800 sosyal çalışmacı vardır. Bu meslek elemanlarının havale ettiği vakalar için şu prosedür izlenmektedir:

Ebeveyn Destekleme projesinde 3 sosyal çalışmacı görevlidir. Her biri 10 müracaatçıyla çalışmaktadır. Bir müracaatçıyla yaklaşık olarak 3 ay ile bir yıl arasında değişen sürelerle çalışılmaktadır. Daha uzun süre çalışılan vakalar da olmaktadır. Daha önce 14 aile bekleme listesindeyken, yakın zamanda bu sayı 5- 6 aileye düşmüştür.

Bu Projede çalışılan müracaatçılar genellikle yalnız annelerdir. Az sayıda çift de bulunmaktadır. Çoğunluğu kadın olan müracaatçıların birlikte yaşadıkları ve kimi zaman da çocuğun/ çocukların babası olan bir erkek arkadaşı vardır.
Bu müracaatçılar, çeşitli nedenlerle sosyal hizmetler sistemine dâhil olduklarından, genellikle sosyal hizmetler alanında çalışan meslek elemanlarıyla olumlu iletişim deneyimine sahip değillerdir. Çocuklarının ellerinden alınabileceği, sosyal yardımlarının sonlandırılabileceğine ilişkin kaygıları vardır. Çoğunlukla eşleri müracaatçıyı sosyal çalışmacılardan uzaklaştırmaya çalışmaktadır. Bu nedenle genel olarak sosyal çalışmacıların ve özellikle Ebeveyn Destekleme Projesinde görevli meslek elemanlarının gönülsüz müracaatçılarla çalışırken karşılıklı güvene dayanan işbirliği ilişkisini kurmak açısından güçlükleri vardır.
Projede görevli sosyal çalışmacı bir vakayla çalışmaya başladığında genellikle bir kriz durumu söz konusu olmaktadır. Öncelikle 6 hafta süren bir değerlendirme süreci başlamaktadır.

Bu değerlendirme süreci sonucunda ebeveynlerin evi nasıl idare ettikleri, çocuklarla nasıl iletişim içinde oldukları, güçlü ve zayıf oldukları yönler belirlenmekte ve raporlaştırılmaktadır. Hazırlanan rapor Çocuk Refahı Hizmetleri Bölümüne sunulmakta ve vakanın durumuna ilişkin bir anlaşma yapılmaktadır. Vakayı havale eden sosyal çalışmacı vakayı çocukların yüksek yararı açısından izlemektedir. Projede görevli sosyal çalışmacı ise müracaatçının kendisiyle de bir anlaşma yapmaktadır.
Projede görevli sosyal çalışmacı haftada en az bir kez ev ziyareti yaparak müracaatçının ebeveynlik becerilerini geliştirecek mesleki çalışmaları gerçekleştirir. Kriz durumunda öncelikle ebeveynin kendisinin ve çocuğun beslenme, barınma, korunma ve duygusal ihtiyaçlarını anlaması ve uygun şekilde karşılaması; uyku zamanı, sakinleştirme, disiplin ve kendi ihtiyaçlarını karşılama konusunda bilgi ve beceri kazanmasına çalışılır.

Zihinsel Yetersizlikleri Olan Ebeveynlerin Özellikleri

Ebeveyn Destekleme Projesi’nde çalışan sosyal çalışmacıların gözlemlerine göre zihinsel yetersizlikleri olan ebeveynler de genellikle çocukları için en iyiyi düşünmekte ve kötü niyetle zarar vermemektedirler. Yine de gözlemlere göre, yaralanma, istismar hatta ölüm riskinin önemli ölçüde ailedeki diğer yetişkinlerden kaynaklandığını göstermektedir. Bu ailelerde, istismar durumuna karışan bireylere çocuk yetiştirme becerileri yetersiz olan ya da kendi zihinsel yetersizlikleri olan eşler, büyük anne ve büyük baba gibi geniş aile üyeleri, bakıcılar da dâhildir.
Projede görevli sosyal çalışmacılar, müracaatçıların ebeveynlik konusunda beceri eksikliği bulunduğunu; çoğu ebeveynin kendi ihtiyaç ve isteklerini ifade edebildiklerini; ancak, başkalarının istek ve ihtiyaçlarını anlamakta ve nesnel olarak ifade etmekte zorlandıklarını belirtmektedirler. Müracaatçılar özellikle başkalarının, kendi deneyimlerinden farklı olan görüşlerini ve duygularını ifade etmekte güçlük çekmektedir. Özellikle çocukların ihtiyaçlarını karşılamak açısından önemli bir beceri olan nesnel olarak empati kurabilme becerisi yetersizdir. Empati kurabilme becerisi yetersiz olan bireyler diğer yetişkinlerle dengeli ilişkiler kurabilme ve sürdürebilme açısından da sorun yaşamaktadır. Karşılıklı doyurucu ilişki kurabilme becerisindeki güçlükler zarar gören ebeveyn veya onların çocukları açısından anahtar durumlardır.
Ebeveyn Destekleme Projesindeki sosyal çalışmacılar ebeveynlik yeterliliğini basıl günlük etkinliklerden başlayarak çocuklarıyla kullanacakları çok aşamalı karmaşık öğretim tekniklerine doğru 4 aşamalı Ebeveyn Beceri Hiyerarşisine göre değerlendirilmektedirler:

1. AŞAMA Somut Düşünme:
Yemek pişirme, temizlik yapma, kişisel temizlik ve ulaşım etkinliklerini kapsamaktadır.
2. AŞAMA Temel Soyut Düşünme:
Bu soyut düşünmenin ilk basamağı olan ebeveynin yaşamın stresinin farkında olma, duygularını ifade etme ve tepkilerini kontrol edebilme yeterliliğini ifade eder.
3. AŞAMA Tepkisel Soyut Düşünme:
Bu aşama bireyin empati yapabilme ve karşılıklı doyurucu ilişkiler kurabilme, özellikle sınır koyabilme yeterliliğini gösterir.
4. AŞAMA Başlatıcı Soyut Düşünme:
Bu aşamadaki yaşamsal etkinlikleri ebeveynin çocuğunun geleceği için hedef belirlemesi, çocuğun güvenliğini sağlaması ve zora başvurmadan disipline edebilmesi konularını kapsar.

Ebeveyn Beceri Hiyerarşisi, I. ve IV. Düzeyler Arasındaki Görevler
Düzey I. Somut Görevler
• Evin genel durumu (fiziksel koşullar, örn. Yıkıntı, bozuntu vb. )
• Evin uygunluğu (devam eden temizlik problemleri, böceklerin varlığı vb.)
• Kişisel hijyen, giyim (seçimler, bakım, çamaşırların temizliği)
• Okuma-yazma ve basit aritmetik becerileri
• Alışveriş yapabilme (para üstünü sayabilme becerisi dâhil) yemek pişirme ve beslenme
• Ulaşım araçlarını kullanabilme sağlık ve/veya diş bakımı (tanı ve tedavi)

Düzey II. Kişisel Gelişim: Psikolojik Ve Fiziksel
• Bütçe yapabilme (öncelikleri belirleme ve gerçekleştirme)
• Zihinsel performans (zeka testleri: yazılı ve sözlü performans)
• Problemleri tanıma
• Duygu, düşünce ve seçimlerini sözlü olarak ifade edebilir ( E Q/ Duygusal zeka)
• Bağımlılık ya da saplantılı davranışlardan kaçınır (yiyecek, kafein, nikotin, alkol, ilaç, cinsellik, uyku, egzersiz ya da alışveriş gibi çeşitli madde ve aktivitelere değişen bağımlılık durumu)
• Bağımsız karar verebilir
• Sorun çözme ile ilgili motivasyonu
• Durağan zihinsel sağlık (Depresyon, kişilik bozukluğu vb.) hafıza/yönetim yeteneği
• Kontrollü davranış sergileme ve içsel kontrolü sağlama öfke ve şiddet
• Serbest zaman etkinlikleri

Düzey III. Kişilerarası İlişkilerde Beceri Ve Destek
• Ebeveynlerine ve/veya aile üyelerine bağlılık
• Aile içinde şimdiki ilişkilerinin durumu
• Eşiyle/ hayatındaki önemli kişilerle ilişkisi
• Yardım eden kişilerle işbirliği yapma durumu
• Toplum kaynaklarını bulma ve kullanma
• Mesleki ve ekonomik beceriler
• Duygusal sınırlar (güven)
• Kendisini ev içindeki şiddetten (fiziksel&sözel) koruma durumu; kimden kaynaklanıyor?
• Parasını elinden almaya çalışan kişilere sınır koyabilme durumu
• Cinsel istismar, ensest deneyimi

Düzey IV. Çocuk Yetiştirme Becerileri
• Çocuğun fiziksel ihtiyaçlarını karşılar. Çocuğun yetiştirilmesi, çocuğun güvenlik gereksinimini anlayışını gösteren kararlar alır.
• Uygun çocuk bakımını kullanır (Çocuk bakıcısı dâhil)
• Tehlikeli olabilecek kişilerden korur
• Çocuğun duygusal ihtiyaçlarını karşılar
• Ebeveyn çocuk ilişkisi: Çocuk gelişimini bilir, çocuğu eğitir/uyaran sağlar. Açık sınırlar oluşturur.
• Şiddete başvurmayan disiplin uygular. Davranış konuları (ev ve okul) Sürekli günlük yaşam düzeni kurabilir.

EBEVEYN DESTEKLEME PROJESI’NDE GÖREVLİ ÜÇ SOSYAL ÇALIŞMACININ DIĞER MESLEK ELEMANLARIYLA İŞBİRLİĞİ İÇINDE MÜRACAATÇILARIYLA NASIL ÇALIŞTIKLARINA İLİŞKİN GÖZLEMLER

Klinik Sosyal Çalışmacı Mark Simpson’la Birlikte Ev Ziyareti
Sosyal Çalışmacı Mark Simpson müracaatçısı M.den izin aldıktan sonra, haftalık ev ziyaretinde ona eşlik ettim.
ABD standartlarına göre alt gelir grubundan ailelerin yaşadığı bir semtte, temiz ve düzenli bir evde oturan müracaatçı Hint asıllı olup, küçük yasta evlat edinilmişti. M. Ebeveynleriyle ilişkisi devam etmekle birlikte uzakta yasamalarından dolayı çok sık görüşmüyorlardı.
Sosyal Çalışmacı Mark üç çocuğu ve çocukların babası olan erkek arkadaşıyla birlikte yaşayan M. ile 4 ay önce çalışmaya başlamıştı. Ailede yaşanan kriz durumunda M. ve esinin çocuklarının korunma altına alınma durumu ortaya çıkmış ve Proje kapsamında değerlendirilmek üzere Mark’a havale edilmişti.
M. ve esinin 6 yaşında bir erkek, 4 ve 3 yaşlarında iki kız olmak üzere 3 çocuğu var. Eve vardığımızda çocuklar okulda ve kreşteydi. Eşi işsizdi. İş aradığını söylüyordu.
Mark kriz durumundayken çocukların ihtiyaçlarını karşılayamayan, söz dinletemeyen M.nin gecen süre içinde kontrolü sağlamayı başardığını söyledi. Küçük kızlar kreşe gönderildikten sonra daha sakin olabildiğini annelik rolünü daha iyi yerine getirdiğini söyledi. Mark M.ye çocukların beslenme, uyku zamanı, oyun, duygusal ihtiyaçları konusunda neler yaptığını sordu. M. ve eşi ilkokul birinci sınıfa giden büyük çocuk için öğretmeninin gönderdiği olumlu geri bildirimler içeren notu gururla gösterdiler. Öğretmen çocuk için bir günlük defteri hazırlamalarını ve günlük yazma konusunda çocuğa yardımcı olmalarını istiyordu. Mark günlüğün hazırlanması konusunda onlara yardımcı olabileceğini söyledi.
Çocukların sağlık harcamaları konusunda M. ve eşinin sordukları soru üzerine çocukların hastalanmaları durumunda çevrede bulunan ve uygun fiyatları olan sağlık merkezine götürebilecekleri konusunda bilgi verdi.
M. için belirlenen hedeflerden biri de işe girmesiydi. Ancak, işe girebilmesi için ehliyet alması ve araba kullanması gerekiyordu. Bunun için yine Proje’de çalışan bir başka sosyal hizmet görevlisinin desteğiyle birlikte ehliyet sınavlarına hazırlanıyordu. Önceki gün girdiği sınavda yaptığı yanlışları belirlemişler ve bunları düzeltmek için birlikte çalışacaklardı.
M. Proje kapsamında oluşturulan Sağlıklı İnsan İlişkileri Grubuna devam ediyordu. Mark Bir önceki grup oturumunda neler öğrendiğini sordu. M. grup da tuttuğu defteri gösterdi. M. ve ailesindeki olumlu gelişmeleri her cümlede vurguladı ve teşvik etti. M ile Mark arasında güven ilişkisinin kurulduğunu gözledim. Daha sonra ehliyet sınavı ve gruba devamı için ulaşımı nasıl ayarlayacaklarını konuştu.
Ehliyet sınavı ve grup çalışmasına katılımı ile ilgili yapılacaklar konusunda görüş birliğine varıldıktan sonra haftaya görüşmek üzere M. ve ailesine veda ettik. M. ile daha sonra katıldığım Sağlıklı İnsan İlişkileri Grubu oturumunda da görüştüm.

Sosyal Çalışmacı Emily Greely- Augesten ile Birlikte Okul Toplantısı

Sosyal Çalışmacı Emily ile birlikte Zihinsel Yetersizlikleri Olan Ebeveynlerin Destekleme Projesi kapsamında çalıştığı müracaatçısı C.nin 8 yaşındaki oğlu D. için yapılan okul ekip toplantısına katıldım.
Emily, toplantıya katılabilmem için C.den ve ekip üyelerinden önceden izin almıştı. Toplantıya giderken anne C. ve oğlu D. hakkında bilgi verdi.
Müracaatçı C. yaşları 8, 4, 2 ve en küçüğü 10 aylık olan 4 çocuklu genç bir anne. Emily, yaptığı değerlendirme sonucunda, D.nin evde istismara maruz kalmış olabileceğini, bu nedenle okulda uyum sorunu ve çeşitli şiddet içeren davranışları olduğunu, anne C.nin bunun farkında olmadığını düşündüğünü anlattı.
Emily, C. nin işe girebilmek için liseyi bitirme çabasının olduğunu ancak, küçük çocukları kreşe bırakıp okula gitmesinin onu çok zorladığını ve bu çabayı sürdüremediğini söyledi.
C. okul toplantısına 10 aylık bebeğini de getirmişti. Emily C. nin annesinde de zihinsel yetersizlik olduğu için çocuk yetiştirme konusunda aileden rehberlik ve destek alamadığını söyledi. C.nin sosyal yardım, konut yardımı ve çocukları için kreş hizmetinden yararlanıyor; ayrıca 5 yıldır ebeveyn destek gruplarına katılıyormuş.
Okul ekip toplantısına C. , Emily, D.nin sınıf öğretmeni, okulun özel eğitim öğretmeni, okulda görevli sosyal çalışmacı D.nin okuldan sonra gittiği gündüz bakımevinde D. ile çalışan aile ve oyun terapisti katıldı.
D.nin sınıfta uyumlu olmaması ve sınıf öğretmeninin yaşadığı güçlükler yüzünden bu toplantılara başlanmıştı. D.nin zekâ testlerindeki performansı normale yakındı. Davranış ve duygusal sorunları olmakla birlikte özel eğitim hizmetlerinden yararlanması uygun bulunmamıştı.
Emily, D. için bir psikiyatrik değerlendirme yapılmasını sağlamıştı. Okul sosyal çalışmacısının da D. ve annesi C.ile iletişimi sürdürmesinin faydalı olacağı düşünüldü. Sınıf öğretmeni son bir ay içinde D. nin okulda yasadığı sorunlardan ve gösterdiği gelişmelerden söz etti. Özel eğitim öğretmeni D. için yapılabilecek mesleki çalışmalara ilişkin görüşlerini belirtti.
Gündüz bakımevinde D. ve kardeşlerini tanıyan ve haftada bir kez anne C. ve oğlu D. ile danışma görüşmeleri yapan Aile ve oyun terapisti Christina D. nin son bir ay içinde gösterdiği gelişmeden söz etti. D.nin kardeşlerine yönelik şiddet davranışlarının azaldığını söyledi.
Emily, annesinin yalnızca sorun yaşandığında değil normal durumda da D.yi okulda görmeye gelmesinin D. için olumlu bir etkisi olabileceği önerisini getirdi. Bu öneri ekip üyelerinden kabul gördü.
Toplantı sırasında anne çok fazla müdahale etmedi. Konuşmaları izledi. Sorulara cevap verdi. Bir ay sonra tekrar toplanılmasına, bu arada Emily’nin D. nin okulda sorun yaşanmayan bir başka gün annesinin D.yi ziyaret etmesi için gerekli ayarlamaları yapmasına karar verildi.
Toplantıdan sonra Emily C.ye halen oturduğu evden daha iyi bir eve taşınabilmesi için konut yardımı ile ilgili olarak hangi binaya başvurması gerektiği konusunda bilgi verdi ve C. yi oturduğu eve bıraktı
Bu toplantı meslek elemanlarının rollerini ve nasıl işbirliği yaptıklarını görmem açısından çok yararlı oldu. Ayrıca D.nin ve kardeşlerinin devam ettiği gündüz bakımevini ziyaret etmek için de bağlantı kurmuş oldum.

Sosyal Çalışmacı Gretchen Meents’le Birlikte Sağlıklı İnsan İlişkileri Grup Çalışması Oturumu

Ebeveyn Destekleme Projesinin bir başka boyutu olan ‘Sağlıklı İnsan İlişkileri Grup Çalışmasının’ bir oturumuna Sosyal Çalışmacı Gretchen Meents ile katıldım.
Oturumu Gretchen ve aynı Merkezde çalışan diğer sosyal çalışmacı Cyntia Gieske ile birlikte yönetti. 13 oturum olarak planlanan grup çalışmasının 2. oturumuydu. Oturum 2 saat sürdü.
Grup çalışması yetişkinler için gündüz bakim ve uğraşı terapisi hizmeti sunan bir merkezde yapılıyordu. Grup üyelerinin katılımı için ulaşım olanakları ayarlanmıştı. Ayrıca, hafif yiyecek ve içecekler temin edilmişti.
Yaklaşık 10 üyesi bulunan gruba katılan 4 kadının çeşitli nedenlerle gelmemişti. Grup oturumuna 6 kadın katıldı. Kadınlardan birisi 10 aylık bebeğini de yanında getirmişti. Bebek için bir bakıcı ayarlanmıştı.
Grup çalışmasını yöneten sosyal çalışmacıların üç hedefi vardı:
• Birincisi, annenin kendisinin ve stresle baş etme yeteneğini hakkında farkındalık kazanmasıdır. Bu, annenin strese tepkisinin nasıl olduğunu ve duygusal tepkilerini nasıl gösterdiğine ilişkin anlayışının geliştirilmesidir.
• İkincisi, ailelerinin ihtiyaçlarını daha iyi savunabileceği umularak, ebeveynin başkalarının istek ve ihtiyaçlarını nesnel olarak ifade etme becerisinin artırılmasıdır.
• Üçüncü hedef ise, kadınlara çocuklarına olumlu ilişki becerileriyle nasıl model olacaklarını öğretmektir.
Sağlıklı İnsan İlişkileri Grubunu yöneten sosyal çalışmacıların gözlemlerine göre kadınlar ortak bilişsel sınırlılıklara sahiptirler. Hatta çocuklarıyla birlikte hiç yasamamışlardır. Ayrıca, kadınların hemen hepsi bir şekilde istismara maruz kalmış ve kişilerarası ilişkilerde sorun yasamışlardır.
Grup çalışması oturumu, gruba katılan kadınlar arasında ilişkilerin oluşturulmasıyla başlar. Grup oturumlarında grup üyelerinin şimdiki ilişkilerindeki bireysel sorunlarını tanımlamaları ve çözüm yolları bulunması sağlanır.
Grubun yöneticisi ve yardımcısı, soru sorma, rol oynama, günlük tutma, sorunlarını tanıtma tekniklerini kullanır; grup oturumundaki öğrenme sürecini değerlendirir.
Ebeveyn Destekleme Projesinde çalışan sosyal çalışmacılara göre ‘Sağlıklı İnsan İlişkileri Grup Çalışmasının’ verimli olmasını sağlayan etkenler:
• Benzer beceri ve ihtiyaçları olan kişilerle aynı ortamı paylaşmaları;
• Oturumda işlenen konuları öğrenme ve deneme fırsatı olması;
• Aile ile çalışan sosyal çalışmacının müracaatçının ev ortamında, grup oturumunda yaşananları değerlendirmesi;
• Ailenin demografik özelliklerine ve ihtiyaçlarına karşı duyarlı olunmasıdır.

DEĞERLENDİRME

Proje kapsamında hizmet sunulan müracaatçı grubunun özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre, vakayı izleyen sosyal çalışmacının, bireyi yönlendireceği kaynak ve hizmetler çeşitli ve ulaşılabilir durumdadır. Vakaya her aşamada dâhil olan meslek elemanları arasında iletişim ve işbirliği sağlanmıştır. Yapılandırılmış program sosyal çalışmacının müracaatçıyla çalışmasını ve gelişmelerin değerlendirilmesini kolaylaştırmaktadır. Projede çalışan Sosyal Çalışmacı Mark her vakada başarılı olmadıklarını; çocuğun yaşı büyüdükçe ebeveynlerinin yetersizliklerine ilişkin farkındalığının da arttığını vurgulamıştır. Proje kapsamında çalışılan çocukların ebeveynleriyle birlikte yaşamalarının verilen desteğe rağmen uygun olmaması halinde çocuk koruma altına alınmaktadır. Ancak, zor koşullarda da olsa çocukların ebeveynleri ile birlikte yaşama imkânlarını desteklediği için proje çok faydalı bulunmaktadır.