|
|
|
|
Çocukların Kötü Kelimeleri ve Ebeveynlere Öneriler
Meltem CANVER
Uzm. Psikolojik Danışman
Agape Danışmanlık Merkezi
|
3-5 yaş arası dil gelişiminin ve yeni kelimeler öğrenmenin
oldukça hızlı seyrettiği bir dönemdir. Konuşmaya, sözlü olarak ifade etmeye
başlamakla birlikte çocukların oyunları çok daha amaca yönelik ve yapıcı bir
hal alır. Fantezi oyunları, rol yapmalar ve aldatmacalar başlar. Dil ve yeni
kelimeler de çocukların oyun alanları arasına girer. Artık kelimelerle oynar
ve espriler yaparlar.
Bir çok alanda olduğu gibi dil alanında da öğrenme, taklit ve model alma
yoluyla gerçekleşir. Bu nedenle çevresinden ya da sizden duyduğu bir çok
kelimeyi anında hafızasına alır ve yakın bir gelecekte de bu kelimeyi
kullanır. Bu kelimeler kabul edilebilir, olumlu kelimeler olabileceği gibi
kötü kelimelerde olabilir. Dolayısıyla 3-5 yaş arasında çocuklarda kötü söz
kullanımına çok sık rastlanmasının nedenleri arasında dil becerilerinin
hızlı gelişimi ve duyduklarını taklit etme yeralır.
Çocukların kötü sözleri öğrenme ihtimallerinin olduğu ortamlar; arkadaş
grupları, aile içindeki bireyler (abi, abla, anne, baba), TV ve yakın
çevredir. Çocuğun model olarak aldığı bir bireyin ya da izlediği çizgi
filmdeki sevdiği bir kahramanın sözlerini taklit ederek öğrenme olasılığı
yüksektir.
Bir çok anne baba çocuklarının kötü söz ya da küfür kullandığına şahit olur.
Böyle bir sahne ile karşılaştıklarında iki ayrı tepkiden birini verirler.
Şaşkınlık içinde kalır, duyduklarından emin olmak ister ve bu durumdan
kendilerinin ne derecede sorumlu olduğunu düşünürler. Ya da bunun uygun bir
şey olmadığını düşünmelerine rağmen gülerler. Bu reaksiyon çocukların çok
hoşuna gideceği için bu kelimeleri kullanmaya devam ederler.
Çocuklar kullandıkları kötü kelimelerin anlamlarını her zaman bilmezler
ancak kelimelerin aslında iyi anlamları olmadığının da farkındadırlar.
Kullandıkları herhangi bir kötü kelimenin ya da küfürün “aptal” ve “salak”
kelimelerinden daha kötü nasıl bir anlamı olabileceğini anlayamazlar. Bunu
ancak anne babalarının verdikleri tepkiler yoluyla ölçebilirler. Kötü söz
kullandığında hiç tepki vermezseniz, kullandığı kelimenin normal bir şey
olduğunu düşünür ve kullanmaya devam eder. Öte yandan tepkiniz çok ılımlı
ise bundan eğlenebilir ve tekrar tekrar aynı kelimeleri söyleyebilir.
Çocukların neden kötü söz kullandıklarını bilmek, bu problemin üstesinden
gelebilmeyi kolaylaştırır. Bu yüzden çocuğunuz kötü söz kullandığında
nedenlerini bulmaya çalışın.
Kötü sözleri ev ortamında mı duyuyor ?
Çocuklar sizin söylediğiniz ve yaptığınız şeyleri taklit edecektir.
Çocuğunuzun kullanmasını istediğiniz kelimeleri kullanın.
Kötü sözler kullandığında, kararlı olduğunuzu göstererek “Bu kelimeleri
burada kullanmıyoruz.” diyerek bu konudaki sınırları çizin.
Diğer çocukların söylediklerini mi taklit ediyor ?
Çocuklar bulundukları ortamlardaki akranlarından yoğun olarak etkilenirler.
Onların davranışlarını ya da kelimelerini öğrenir ve uygularlar.
Çocuğunuzun arkadaşlarından etkilendiğini düşünüyorsanız;
“Senin kullandığın daha güzel sözler var. Arkadaşının kullandığı bu sözlere
ihtiyacın yok.” diyerek onun kendisine ait olan olumlu özelliklerini fark
etmesini sağlayabilirsiniz.
Kızgın ya da agresif olduğunda mı kullanıyor ?
Çocuklar bir şeye kızdıklarında bu duygunun ifade biçimi olarak kötü sözler
kullanabilirler. Özellikle ebeveynlerden biri kızgın olduğu durumlarda küfür
ya da kötü sözler kullanıyorsa çocuk da bunun kızgınlığı ifade etme biçimi
olduğunu öğrenir. Çocuk her kızdığı durumda kötü sözlere başvuruyorsa,
çocuğunuza duygularını doğru olarak ifade edebilmenin yollarını öğretin.
Bunun en iyi yolu, yaşadığı durumu ve duygusunu ona sizin açıklamanızdır.
“Anlıyorum, arkadaşın oyuncağını aldığında buna kızıyorsun. Ama senin
kullandığın bu kelime bizim kullandığımız bir kelime değil. Bunun yerine
sinirleniyorsan bunu arkadaşına söylemelisin.”
Dikkat çekmek için mi kullanıyor?
Çocuklar dikkatleri üzerlerinde tutmayı severler. Bunun bir yolu da kötü söz
kullanarak, olumsuzda olsa ebeveynlerinin dikkatlerini kendilerine
yoğunlaştırmaktır. Özellikle girdiğiniz farklı ortamlarda dikkatiniz
çocuğunuzun üzerinde değilse çocuğunuz dikkati çekmek için kötü sözlere
başvurabilir.
Dikkati çekme ihtiyacını önceden fark edin. İyi bir şey yaptığında
dikkatinizi ona verin ve onunla konuşun.
Sonuç olarak;
Çocuğunuzun kötü söz kullanmasının nedenleri üzerinde düşünün.
Çocuğunuzun önünde kullandığınız kelimelere dikkat edin. Çocukların sizi
taklit ettiğini unutmayın.
Kötü söz kullandığında gülmeyin. Gülmeniz onun iyi bir şey yaptığını
düşünmesine neden olur ve onu cesaretlendirir.
Kötü söz kullandığında bu kelimeyi kullanmaması gerektiğini kararlı bir
şekilde söyleyin. Ancak bunu yaparken aşağılamayın ve suçlamayın. Net ve
kısa cümleler kullanın.
Ondan ne beklediğinizi anlayıp anlamadığını sorun ve açıklamanızı ona
tekrarlatın.
Ciddi olduğunuzu anlamasını sağlayın ve bu kelimeyi tekrar kullanmasının
onun kötü sonuçları olacağını anlatın.
Tüm uyarılarınıza rağmen kötü kelimeler kullanmaya devam ediyorsa onu
odasına göndermek gibi yaşına uygun yaptırımlar uygulayabilirsiniz.
http://www.agapedanismanlik.com
|
|
