|
|
|
 |
KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI, KÜLTÜREL GECİKME VE
GÜNEYDOĞU SOSYAL YAPISI
Vefa Akdoğan /Sosyolog
|
Kitle iletişim Araçlarındaki gelişmelerin
yarattığı kültürel gecikmeler
Kitle iletişim araçlarında meydana gelen teknolojik gelişme genelde bölgenin
özelde ise Kulp ilçesi toplumsal yaşamının bir hayli ilerisinde
bulunduğundan, arada bir kültürel boşluk meydana getirmiştir. Bu kültürel
boşluk veya gecikme bazı sosyal uyumsuzluk problemlerine ve dolaysıyla
sosyal çözülmelere neden olmaktadır.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli husus şudur: İletişim ve ulaşım
olanaklarıyla toplumun zihni yapısı arasındaki derin uçurumun nedeni;
teknolojik gelişmelerin bölgenin ve Kulp�un iç dinamiklerinin gelişmesi
sonucu ortaya çıkması yerine, bazı dış toplumlardan Türkiye�ye, Türkiye�den
de bölgeye ve Kulp�a transfer yoluyla enjekte edilerek kullanıma
açılmasıdır. Çünkü 1980�li yıllara kadar kitle iletişim araçları açısından
zayıf olan Kulp, son 20 yıl içinde adeta patlama göstermiştir.
Ancak bölge açısından hazin bir durum teknolojinin kendini tümüyle kullanım
alanına sunduğu bir çağda hala okuma yazma bilmeyenlerin oranı çok yüksek
seviyelerde seyretmektedir. Çünkü bir yer düşününki; Televizyon izleme oranı
%90, köylerin nerdeyse tümünde elektrik ve %60-70�inde telefon var. Ama aynı
toplumda( özellikle kırsal alanda) kadınların %76�sı hala okuma-yazma
bilmiyor. Bu durum derin bir kültürel gecikme olayını ifade etmektedir.
Bütün bunlara rağmen, bölgede ve Kulp�ta teknolojik ilerleme ve gelişmenin
meydana getirdiği kültürel gecikmenin bu durumda yaratacağı en önemli oluşum
sosyal çözülme problemleridir. Burada sosyal çözülmenin yönü aşiretsel ve
dinsel toplum birim ve kurumlarından modern ve laik toplumun kurum ve
değerlerine doğrudur. Bu gelişmeler, geçiş halindeki toplumların taşıdığı
özellikleri akla getirmektedir. Yani, teknolojinin sunduğu imkanlar yatay ve
dikey olarak toplumsal hareketliliği arttırmaktadır. Bu durum yeni kurum ve
değerlerle tanışmayı onlara entegre olmayı beraberinde getirmektedir. Bunun
sonucunda kapalı bir toplum özelliği taşıyan kırsal alan toplulukları dışa
açılmaktadır. Dışa açılmadan doğan etkileşim kan bağı ve akrabalık esasına
dayalı şeyhlik kurumunu, bey-köylü ilişkisine dayanan ağalık düzenini ister
istemez etkileyerek sosyal çözülmenin meydana gelmesine olanak tanıyacak
koşulları oluşturmaktadır.
|
Kültürel Gecikme ve Arabesk
Kültürel gecikmenin yaratmış olduğu toplumsal uyumsuzluğa verilebilecek en
ilgi çekici durum arabesk alanlardır. Arabesk örneği bu geçiş sürecinde
sosyal çözülmenin yaratmış olduğu toplumsal uyuşmazlığı ifade etmektedir. |
Kulp özelinde durum şöyledir:
Maddi kültür öğesi olan kitle iletişim araçlarındaki ilerleme yatay
hareketliliği kolaylaştırmış ve hızlandırmıştır.bunun sonucunda köyden
Kulp�a akınlar başlamıştır. Gerek kırsal alanda tutunamayarak ,gerekse de
terör olayları nedeniyle Kulp�a gelen insanlar( Kulp şehir merkezi gerekli
imkanı sunmadığından dolayı) tutunmayarak varoşlara savrulmuştur. Yani köylü
olmaktan çıkan insanlar kentlide olamamış, arada kalmıştır. Kendi
köklerinden koptuktan sonra kente uyum sağlayamamanın getirmiş olduğu bu
�ara yaşam� kendine has yaşam biçimleri, ara( köy-kent arasında kalan yani
ne köylü, ne de kentli olan) değerleri ve kültürleri geliştirmiştir arabesk
müzik gibi. Bu nedenle arabesk yaşam toplumsal uyuşmazlık halinin yarattığı
kültürel yabancılaşma halidir denebilir. Dolaysıyla teknolojik ilerleme ve
küresel imkanlar bir yandan toplumun bazı sınıf ve katmanlarını daha
müreffeh kılarken( bu gelişmelere altyapısı hazır olmayan köylerinden
çeşitli nedenlerle kopup gelen kırsal kökenli topluluklarda), toplumun bir
kesimini de adeta ilçenin varoşlarına savurmuş, orada toplumsal
uyuşmazlıklara, gerginliklere ve sorunlara neden olmuştur.
Bunların yanı sıra, 1920'lerden itibaren modern dünya ile bütünleşmek
isteyen Türkiye altyapı ve endüstriyel gelişme hamlelerinin yanı sıra medeni
kanunlarında, siyasette ve buna bağlı bazı kurumlarda bir takım yenilikler
getirmiş, gelişme düzeyine paralel olarak bunları hayata geçirmiştir.
Buna karşılık genelde bölgede özelde ise Kulp�ta yazılı olmayan aşiret
yasları, tabular, töreler hüküm sürmüş, güç ve prestij ön planda tutulmuş,
iş yaşamında modern kurallar hakim kılınmamıştır. İki kültür arasında
yaşanan bu boşluk bazı sorunların bugüne kadar sürüp gelmesine neden
olmuştur.
Yasalara riayet edilmesi yerine, kan davası yoluyla öç alınması, siyasette
arzu edilen katılımın olmaması, kadınların iş hayatına yeterince katılmaması
Kulp ilçesi sosyal hayatı için söylenebilecek kültürel gecikme örnekleridir.
(Bu yazı
http://www.toplumvesiyaset.com/ yayınlanmaktadır)
|
UYARI!
©Sitemize ait yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep etmekteyiz.Her hakkı saklıdır.
|
|
