|
|
KENDİ (H-M)UZUREVİNİ KENDİN YAP!
Şadiye DÖNÜMCÜ / Sitemiz yazarı
dosadoster@gmail.com
"Dünya yaşlanırken, boş durmayıp ben de
yaşlanıyorum. Şimdi 53 yaşında ve giderek ‘kırılgan’laşan bir insanım. Yaşlılık
dönemim beni ürkütüyor. İnsanın yaşlılık dönemi için aldığı -çoğu maddi-
önlemlerin yetersiz kaldığı bir gerçek. Yaşlılıkta para; sorunu bir yere kadar
çözüyor.
Ben alıştığım, hakim olduğum, kendimi güvende ve özgür hissettiğim, anılarımla
beraber olduğum evimde yaşlanmak isterim; ama… Yaşlılıkta –hatta şimdilerde
bile- ev temizliği, yemek yapma, çamaşır-ütü, ilaç temini, alışveriş, fatura
takibi, küçük onarımlar zor bir iş; tırnak kesmek, traş olmak, banyo yapabilmek
de. Hastalandığında işi zor. Yaşlının evde bakımı sosyal güvenlik sistemine
dahil olmadığından, bakım ihtiyacı olduğunda hayatı daha da zorlaşıyor. Yaşlı
insan aile içinde ifade edilen/edil(e)meyen sorunlara yol açıyorsa; yandı gülüm
keten helva... “
Yukarıdaki satırlar bir bianet okuruna ait. Yazdığım yaşlılıkla ilgili
yazılar nedeniyle bazı okurlardan e-posta alıyorum. Bu e-postanın içeriği bir
süredir yakınımdaki ya da uzak yakınımdaki bazı arkadaşların dillendirdiği “Ne
evimizde, ne huzurevinde; dostlarımızla ‘muzur’evinde yaşlanalım” şiarının
gerekçesi gibi...
Mektubu okumayı sürdürelim.
“Ben evimde, ‘yerimde’ yaşlanmak isterim; huzurevinde değil. Üniversitedeyken
yurtta kaldım; toplu yaşam sürdürmenin zorluklarını bilirim. Huzurevinde hiç
tanımadığım, farklı yaşam deneyimleri olan, değişik kültür ve eğitim
düzeylerinden gelen, farklı sosyo-ekonomik koşullardaki akranlarımla birlikte
yaşamak bana göre değil. Huzurevleri insanı toplumsal hayattan, yakınlarının
sevgi ve ilgisinden -hatta bedensel temaslarından- uzaklaştırıyor.
Yönetmelikler, resmi kural ve yaptırımlarla yaşamak bana göre değil…
İşte ben tüm bu nedenlerle ‘huzurevi gibi’ olmayan ama ‘ev gibi’ de olmayan bir
yerde yaşlanmak istiyorum. (...) Önerilerinizi bekliyorum.”
Mektup burada bitiyor. Konu derin. Yanıtı uzun.
“Ne evimizde, ne huzurevinde; dostlarımızla ‘muzur’evinde yaşlanalım” şiarından
yola çıkarak, konuya -fazlasıyla empatik yaklaşarak- ilişkin görüşlerimizi
yazalım.
Neden kendi ‘muzur’evimiz olmalı?
Yaşlılık dönemimizde hayata aynı noktadan baktığımız insanlarla, dostlarımızla
paylaşım ve dayanışma içinde olmak, çocuklarımız dahil tüm yakınlarımızla
ilişkilerimizi yıpratmamak, sınırlı ekonomik olanaklarımızla insan onuruna uygun
bir yaşam sürmek, resmi kurumlara bağımlılığımızı en aza indirgemek, geçmişte
gerçekleştiremediğimiz şeyleri yapmaya olanak yaratmak, kendi saptadığımız
kurallarla hem tek başına, hem topluluk içinde yaşamak, özgüvenimizi ve yaşam
kalitemizi sürdürülebilir kılmak için kendi ‘muzur’evimizi yapmalıyız.
‘Muzur’evi ihtiyaç programı nasıl oluşturulmalı?
Muzurevimizin kapısı, güvenlik kulübesi ve ihata duvarlı bir bahçesi olmalı.
Bahçe düzenlemesinde oturma – yürüyüş - çiçek / sebze tarhları, evcil hayvan
kümesleri ve süs –hatta yüzme- havuzuna yer verilmeli. Bina girişinde danışma,
bekleme odası ve telefon santrali bulunmalı.
Muzurevimizde yönetim-doktor-hemşire-muayene-personel odaları, kuaför, terzi,
teknik atölyeler, mutfak, çamaşır-ütü birimi, ambar-depolar gibi idari, yemek
salonu, kafeterya, kütüphane, sinema salonu, müzik- resim-seramik gibi uğraşılar
için mekanlar, egzersiz -ve dans- salonu, oyun odası, bitki ve sebze serası –ve
hatta bar/pub- gibi ortak yaşam alanları, misafirhane, garaj, -çok katlıysa-
yangın merdiveni bulunmalı.
40-50m2 büyüklüğündeki özel yaşam alanında yatma ve oturma bölümleri ayrı
olmalı. Yatay ve düşey tutamak bulunan küvetsiz banyosu ve klozetli tuvaleti
olmalı. Dahili telefon -ve internet- hattı döşenmeli, alarm düzeneği ve merkezi
müzik- anons sistemi kurulmalı. Kullanıcının keyfi ve zevkine göre toz tutmayan
kolay temizlenebilir mobilya ile döşenecek olan bu alanda ayarlanabilir
aydınlatılma sistemi kurulmalı. Yer döşemesinde halı kullanılmamalı.
‘Muzur’evi mimari projesi nasıl olmalı?
Bina inşaat maliyetleri ve örgütlenmeye dahil kişilerin ekonomik durumları göz
önüne alınarak çizdirilecek ‘muzur’evi projesi “*”, “+”,”U”, “iç içe iki kare”
ya da “güneş” şeklinde olabilir. Bina çok katlı değil, düz ayak olmalı. Yaşlı
özel - ortak yaşam alanları ile idari birimlerin bağımsız –kat/blok/bina- olması
tercih edilmeli.
Çok katlı binalarda sedye (+ insan) asansörü olmalı. Bina içi-dışında merdiven
yerine rampa kullanılmalı. Merdiven gerekiyorsa standartlara uyulmalı. Kapı
genişlikleri tekerlekli sandalye ve yürüteç kullanımına uygun ve eşiksiz olmalı.
Islak zeminlerde röliyefli seramik kullanılmalı. Jeneratörlü, ısı yalıtımlı
binada doğal-yapay havalandırma düzeneği kurulmalı.
‘Muzur’evi nerede olmalı?
Toplumdan soyutlanmamak, günlük gereksinimlerimizi giderebilmek için şehrin ana
akslarına yakın, ılıman iklimli, çevre kirliliği olmayan, park-bahçe-alışveriş
merkezi- banka-kütüphane-sinema-sağlık merkezi ve araştırma hastanelerine yakın,
şehir içi toplu taşım araçlarını kullanabileceğimiz, sosyal canlılığı olan ancak
yapı yoğunluğu düşük, düzlük alanda –illaki deniz kenarında mı?- hayatın göreli
olarak ucuz olduğu bir yörede –illaki ege-akdeniz mi?- yapacağımız bir
‘muzur’evimiz olsa …
‘Muzur’evi kapasitesi ne olmalı?
Bu örgütlenmeden yararlanacak kişi sayısı ve kimliğini saptamak; arsa, mimari
proje- bina koşul ve olanaklarına bağlı. Kanımca elli kapasite üzerine
çıkılmamalı.
‘Muzur’evinin tüzel kişiliği ne olmalı?
Bu tür bir örgütlenmeyi dernek, vakıf, kooperatif, şirket adı altında yapmak
mümkün. Tercih sizin. Yalnız adı huzurevi olur ise; Sosyal Hizmetler ve Çocuk
Esirgeme Kurumu’ndan izinli ve onaylı olmak ve 3.9.1997/23099 sayılı RG.de
yayımlanan “Özel Huzurevleri ve Yaşlı Bakımevleri Yönetmeliği” doğrultusunda
işletilmek zorunda.
İşlem basamakları?
Kafa dengi insanlarla bir araya gelmek, örgütlenme şekline karar vererek yasal
gereğini yapmak, mali olanakları denkleştirmek, arsa bulmak ve almak, ihtiyaç
programı hazırlamak, mimari proje çizdirmek ve uygulamak, tefriş yapmak, işletme
yönergesi hazırlamak, özel yaşam alanlarımızı keyfimizce döşemek ve...
Dostlarımızla güvenli, keyifli, huzurlu bir yaşam sürmek...
‘Muzur’evi işletme yönergesinde hangi hususlar yer almalı?
Verilecek otel-sağlık-beslenme-diyet-sosyal hizmetlerin tür ve nitelikleri,
gerçekleştirilecek rekreasyonel etkinlikler, bir arada yaşamanın asgari
kurallarının yer alacağı bu yönergeyi tüm katılımcılar hep birlikte
hazırlamalıyız.
Süreç kısaca aşağı-yukarı böyle…
Kendi ‘muzur’evini yapmak isteyenlere kolaylıklar ve başarılar dileğiyle...
Ve herkese kalitesi yüksek bir yaşlılık dönemi dileğiyle...
*Şadiye Dönümcü. Sosyal Hizmet Uzmanı.
**”Muzurevi” deyimi huzurevindeki –nur içinde yatsın- Eminnoş adlı bir yaşlımıza
ait.
Bu yayın
http://www.bianet.org sitesinde de yayınlanmaktadır.
|
|
