|
|
Sosyal Hizmet Uzmanı. İsmet
Galip YOLCUOĞLU
Yazarımızın
yayınları hakkında görüşlerinizi ve yorumlarınızı
ismetgalip@gmail.com
ulaştırabilirsiniz.
İstanbul
Büyükşehir Belediyesinin sosyal refah hizmetlerinin eleştirel bir gözle
incelenmesi
Bölüm-1
Bölüm-2
Bölüm-3
Bölüm-4 Bölüm-5
Bölüm-3
Çağlayan-İş-Üretim-ve-Rehabilitasyon-Birimi:
İlgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yaparak, genç ve yetişkin özürlüler
için, bölgenin iş gücü piyasasına uygun mesleklerde, meslek ve beceri
kazandırma kursları açmak ve iş eğitim yeri oluşturmak amacıyla Mayıs 2000
tarihinde ilk olarak Sirkeci'de kurulan Çağlayan Zihinsel Özürlüler İş
Üretim ve Rehabilitasyon Ünitesi, aynı zamanda özürlülere sosyal
rehabilitasyon olanağı da sağlamaktadır.
Zihinsel Özürlüler İş Üretim ve Rehabilitasyon Ünitesi'nde, özürlülerin
üretime katılması ve özürlülere rehabilitasyon amaçlı olarak, dış
firmalardan gelecek olan basit el sanatı ve montaj işleri ile ilgili eğitim
verilmektedir. Aileleri ve kendileri açısından büyük bir fırsat olan bu
hizmetlerin verilmesi, herhangi bir eğitim alma ve işe girme olanağı
bulunmayan, bu sebeple evlerinden bile dışarıya çıkamayan özürlüler için,
sosyal rehabilitasyon olanağı da sağlamış olmaktadır.
Çağlayan Eğitim Birimi'nde eğitim alan özürlülere; el sanatları, ahşap
boyama, temizlik ve bahçıvanlık eğitimlerinin yanı sıra, kişisel idare
eğitiminin bir parçası olan "yemek pişirme" eğitimi de verilmektedir. Bu
eğitim sırasında hazırladıkları yemekler ziyarete gelen misafirlere
sunulmakta ve merkez içi faaliyetlerde ikram edilmektedir. Ayrıca bu birimde
yapılan el sanatları ürünleri, çeşitli sergi ve fuarlarda sergilenmektedir.
Kartal-Uğur Mumcu Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Birimi:
Haziran 2001'de, Anadolu yakasında yaşayan özürlülerin tıbbî
rehabilitasyonunu gerçekleştirmek amacıyla kurulmuştur. Rehabilitasyon
ünitesinde, 0-13 yaş grubu gelişme geriliği olan çocuklara ve ailelerine
eğitim verilmektedir. İhtiyaç sahibi özürlülerin, tekerlekli sandalye, hasta
altı bezi gibi bir takım gereksinimleri karşılanmaktadır. Başvuran
özürlülerden fizik tedaviye uygun olanlara, tıbbî rehabilitasyon hizmeti de
sunulmaktadır. Ayrıca Kartal Uğur Mumcu Spastik Çocuklar Rehabilitasyon
Ünitesi'nde, haftalık olarak, çeşitli sosyal aktiviteler düzenlenerek, hem
sosyal hem de tıbbî rehabilitasyon hizmeti bir arada verilmektedir.
Kâğıthane-Bağcılar ve Fatih Toplumsal Rehabilitasyon (ÖTİR-CBR) Birimi:
Birinci basamak rehabilitasyon hizmetlerinin verildiği Toplumsal
Rehabilitasyon (CBR) Birimleri Kağıthane, bağcılar ve Fatih'te hizmet
vermektedir. Bu birimler, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından geliştirilen,
"Yaygın Toplumsal Rehabilitasyon (Community Based Rehabilitation)" programı
örnek alınarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Özürlüler Merkezi
ve İstanbul Üniversitesi işbirliğiyle üretilen, "Özürlünün Toplum İçinde
Rehabilitasyonu (CBR İstanbul) Projesi"nin, pilot olarak uygulandığı
birimlerdir. Bu birimlerde, özürlülüğün tespiti, rehabilitasyona yönelik
bilgilendirme, tedavi, yönlendirme, özürlü ve özürlü yakınlarına psikolojik
destek ve özel eğitim çalışmaları yapılmaktadır.
Ortez-Protez-Atölyesi:
Ülkemizdeki ortopedik özürlülerin, gerek fiyat yüksekliği ve gerekse
kaliteli üretim yetersizliği nedeniyle büyük ölçüde sorun yaşadıkları protez
ve ortez konusunda, uluslararası standartlarda üretim yapacak yeterlilikte
bir "Ortopedi Atölyesi" kurulmuştur. İstanbul Özürlüler Merkezi bünyesinde
hizmet vermekte olan atölye ile, ortopedik özürlülerin mevcut ortez ve
protezlerinin tamiri yapılmakta ve ihtiyaç sahiplerine ücretsiz protez
desteği sağlanmaktadır.
Florya-Özürlüler-Yaz-Kampı
İstanbul Özürlüler Merkezine bağlı olarak faaliyet gösteren Florya Özürlüler
Yaz Kampı, her yıl Mayıs-Eylül ayları arasında, İstanbul Büyükşehir
Belediyesi Florya Sosyal Tesisleri'nde, 10 günlük dönemler halinde, sadece
özürlülere ve ailelerine yönelik hizmet vermektedir. Kampa katılan özürlüler
düzenlenen eğitim faaliyetlerinden, sosyal ve kültürel faaliyetlerden,
rehabilitasyon hizmetlerinden, tarihî
ve-turistik-gezilerden-faydalanabilmektedir.
Florya Özürlüler Kampı deniz kenarında 5 bin metrekare alan üzerine
kurulmuştur. Kampta 45 adet bungalov bulunmakta ve her dönem ortalama
100-120 kişi ağırlanmaktadır. Bir yaz döneminde kamp hizmetlerinden yaklaşık
1800-2000 arasında özürlü ve özürlü yakını faydalanmaktadır.
Bunların dışında kamp alanında çocuk bahçesi, futbol, voleybol ve basketbol
sahaları, masa tenisi ve satranç gibi spor dalları için uygun mekânlar
bulunmaktadır.
Özürlü bireylerin en üst seviyede eğitim alabilmeleri için yeni projeler
geliştirilmekte ve kurumlarla görüşmeler yapılarak işbirliği sağlanmaktadır.
Merkez içinde yer alan geniş kapsamlı sağlık ünitesinde, özürlülere yönelik
tıbbî rehabilitasyon hizmetleri; Fizik Tedavi, Rehabilitasyon, Hidroterapi,
Psiko-sosyal servis başlıkları altında ve tamamen ücretsiz olarak
sürdürülmektedir. Ayrıca özürlüler, düzenlenen programlarla, tiyatro, sinema
ve konserlere götürülmekte; tarihi ve turistik mekânlara yapılan gezilere
katılmaları sağlanarak, sosyal rehabilitasyon uygulanmaktadır.
Özürlüler Merkezi, her yıl ihtiyaç sahibi özürlülere, tekerlekli sandalye,
işitme cihazı, hasta altı bezi ve beyaz baston gibi yardımlarda bulunmakta;
yaz aylarında Florya'da düzenlediği kamp ile de, özürlülere ve ailelerine
ücretsiz tatil imkanı sunmaktadır. İstanbul Özürlüler Merkezi, özürlülere
yönelik olarak; eğitim, sağlık, özel kullanım malzemeleri temini, şehir
planlaması ve mimarî düzenleme, kütüphane ve dokümantasyon hizmetleri gibi
alanlarda çalışmalarını sürdürülmektedir.
2.1.5.1. Rehabilitasyon Hizmetleri
Rehabilitasyon; doğuştan veya sonradan, kalıcı veya geçici olarak
kaybedilmiş veya kısıtlanmış olan fonksiyonel kapasitenin tedavi edilmesi ve
günlük yaşama uyumlu hale getirilmesidir. İstanbul Özürlüler Merkezi'nde yer
alan geniş kapsamlı sağlık ünitesi, özürlülere sağlıklarıyla ilgili
konularda cevap vermek ve gerekli yerlere yönlendirmek üzere
oluşturulmuştur. Rehabilitasyon hizmetleri; tıbbî, sosyal ve meslekî
rehabilitasyon olmak üzere üç grupta sunulmaktadır.
a) Tıbbî Rehabilitasyon
Fizik Tedavi Ünitesi: Çok yönlü tedavi yaklaşımı olan rehabilitasyon,
bedensel engellilerde, hastaya ve hastalığa özgü yaklaşımı gerektirir. Bu
nedenle Fizik Tedavi Ünitesi'nde, uzman doktorlar ve fizyoterapistler görev
yapmaktadır. Fizik tedavide amaçlanan, hastanın ağrılı süreci atlatıp,
hayatını rahat bir şekilde sürdürmesini sağlamaktır. Ayrıca hastalığın
kronikleşmesini engellemek için, hasta bilgilendirilmekte ve hastaya çeşitli
egzersiz uygulamaları yaptırılmaktadır. Fizik Tedavi Ünitesi'nde çalışma
alanları şu şekilde gruplandırılmıştır:
Çocuk rehabilitasyonu: Çocuk rehabilitasyonunda, "modifiye bobath" tekniği
kullanılmaktadır. Rehabilitasyon programına, 0-15 yaş arası çocuklar
alınmaktadır. Hastaların bir kısmı servisle evlerinden alınmakta bir kısmı
da kendi imkânlarıyla merkeze gelmektedir. Programın çalışma kapasitesi ve
kalitesinin artırılması, randevuların düzgün tutulabilmesi için, fizik
tedavi hemşireleri yetiştirilmektedir.
Erişkin rehabilitasyonu: Bu grupta hemipleji, parapleji, quadrıparazi,ortopedik
rahatsızlığı olan hastalar tedaviye alınmakta; kas kuvvetlendirme ve
fonksiyonel hale getirme amaç edinilmektedir. Hastalar, gerektiğinde
cihazlar yardımıyla daha fonksiyonel hale getirilmektedir. Hastalara mesane
ve kalın bağırsak kontrolü konusunda eğitim verilmektedir. Bu gruba 15 yaş
ve üstü hastalar kabul edilmektedir.
Eloktroterapi: İstanbul Özürlüler Merkezi Fizik Tedavi Ünitesi'nde; boyun ve
bel fıtığı hastaları, eklem rahatsızlığı ve kas ağrıları bulunan hastalar,
fibromyalji hastaları, omurga eğrilikleri, yumuşak doku romatizması bulunan
romatizma hastaları elektroterapi yöntemiyle tedavi edilmektedir.
Elektroterapi; ultrason, tens, sıcak paketler, infraruj gibi uygulamaları
içermektedir. Elektroterapi uygulamalarından, ağrıyı giderme ve
fonksiyonelliği artırma amaçlanmaktadır.
Hidroterapi: Bedensel özürlü kişilerin tedavisinde, havuz terapisi önemli
bir yer tutmaktadır. Dirence karşı yapılan su içi egzersizleri; iltihaplı
olmayan romatizmal hastalara, cerebral palcy'li çocuklara, kas hastalarına,
bel ve boyun fıtığı bulunan hastalara grup terapileri şeklinde
uygulanmaktadır. Hastaların kas kuvvetinin arttırılması ve kaslarının
gevşemesi hedeflenmektedir. Bunun için suyun kaldırma kuvvetinden
yararlanılmakta, su içerisinde denge çalışmaları yapılmaktadır.
2.1.5.2.Psiko-sosyal-Servis:
İstanbul Özürlüler Merkezi'nde Psikososyal Servis altında şu hizmetler
verilmektedir:
a- Psikolojik Danışmanlık ve Terapi Hizmetleri: Merkeze kayıtlı olan veya
merkezin çeşitli birimlerinde(Eğitim programlarında kursiyer olan,
fizyoterapi gören v.b) hizmet alan özürlü ve özürlü ailelerine ihtiyaç
tespiti ve talepler doğrultusunda bireysel ve grup olarak psikolojik
danışmanlık ve terapi hizmeti verilmektedir.
b-Eğitim Danışmanlığı, Değerlendirme ve Yönlendirme: Merkeze başvuran
özürlüler mental ve psikolojik açıdan değerlendirilerek kurum içinde ya da
dışında uygun eğitim programlarına ve okullara yönlendirilerek en sağlıklı
eğitimi almaları amaçlanmaktadır. Ayrıca aileler eğitim çalışmaları
konusunda desteklenmektedir.
c-Özel Eğitim Çalışmaları: Özel eğitim; Kişinin akademik, iletişim, motor
beceri ve uyum alanlarında önemli eksiklik yaratan durumların önlenmesi,
azaltılması ya da ortadan kaldırılması ile ilgili ve yetileri istenen düzeye
ulaştırma amacı güden bir eğitim türüdür. İstanbul Özürlüler Merkezi özel
eğitim çalışmalarında hedef 0-6 yaş grubu çocuklara ulaşarak erken eğitimi
yaygınlaştırmaktır.
Özel eğitim hizmeti; zihinsel özürlüler, görme özürlüler, işitme özürlüler,
bedensel yetersizliği olanlar, Konuşma ve dil problemi olanlarla
yürütülmektedir.
Özel eğitim çalışmalarımızın temel hedeflerinden biri, ailenin eğitilmesi
yoluyla çocuğun gelişimi ve eğitimi hakkında gerçekçi bilgilere sahip
olmalarıdır. Böylece; özel eğitim uygulamalarının ev ortamında tekrarı
amaçlanmaktadır.
2.1.5.3. Sosyal Rehabilitasyon
Özürlülerin büyük bir bölümünün dünyası eviyle sınırlıdır. Oysa diğer
insanlar gibi özürlülerin de sosyal hayatın içerisinde yer almaları onların
en doğal hakkıdır. Kuşkusuz, kişinin kendini yeterli hissetmesi ve ayakta
kalabilmek için gerekli motivasyona sahip olması, sosyal hayatın ne kadar
içinde olduğuyla doğru orantılıdır. Bu amaçla İstanbul Özürlüler Merkezi,
birtakım sosyal aktivitelerle, özürlülerin sosyal rehabilitasyonunu
sağlamayı hedeflemektedir:
Sporla-eğitim-ve-rehabilitasyon:
Merkezde verilen rehabilitasyon çalışmalarına destek amacıyla, 2002 yılında
sporla rehabilitasyon birimi kurularak hizmete başlamıştır. Bu birimin tıbbi
ve sosyal rehabilitasyona-yönelik-çalışmaları-vardır. Tıbbi rehabilitasyona
yönelik çalışmalar; fizyoterapi uygulanan çocukların tedavisine destek
amaçlı, hidroterapi havuzunda verilen yüzme eğitimleri şeklindedir.
Çalışmanın amaçları, çocukların fizyolojik gelişimine katkıda bulunmak ve
çocukların havuzda birbirleriyle ve hocalarıyla iletişim kurmasını
sağlayarak, onlara başarılı olabileceklerini hissettirerek psikolojik
gelişimlerine-katkıda-bulunmaktır.
Ayrıca fizik tedavi hizmetlerinden faydalananlar yapılan değerlendirmeler
sonucunda yüzme eğitimi almak üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yüzme
havuzlarına-da-yönlendirilmektedirler.
Bunların yanı sıra, Merkez'deki sporla rehabilitasyon çalışmalarına
jimnastik, judo, basketbol, futbol ve benzeri spor faaliyetlerinin de
eklenmesi ve şu anda devam eden çalışmaların yaygınlaştırılması çalışmaları
sürmektedir.
Sosyal rehabilitasyona yönelik çalışmalar genelde turnuvalar şeklinde
gerçekleştirilmektedir. İstanbul Özürlüler Merkezi, her yıl geleneksel
olarak görme, işitme ve ortopedik özürlülere yönelik futbol turnuvaları
düzenlemektedir. Ayrıca; görme özürlüler için satranç, işitme özürlüler için
bowling, ortopedik özürlüler için tekerlekli sandalye basketbol, ve benzeri
turnuvalar düzenlenmektedir
Sosyal-Etkinlikler:
İstanbul Özürlüler Merkezi; düzenlediği bir dizi sosyal etkinlikle,
özürlülerin sosyal hayatın içinde yer almasına imkan sağlamaktadır.
Özürlüler, organize edilen programlarla, tiyatro, sinema ve konserlere
götürülmekte; tarihî ve turistik mekânlara geziler yapılmakta, bu
etkinlikler çerçevesinde oluşan dostluklar ve arkadaşlıklar aracılığıyla da,
özürlülerin sosyal hayata adaptasyonu kolaylaştırılmaya çalışılmaktadır.
2.1.5.4. Meslekî Rehabilitasyon
Beceri Geliştirme: İstanbul Özürlüler Merkezi'ne bağlı olarak faaliyetlerini
yürüten Meslekî Rehabilitasyon Ünitesi, İstanbul'da yaşayan, iş görme
yeteneğine sahip ancak çalışmayan özürlülerin, potansiyel olarak
yapabilecekleri işleri yapar hale gelmelerini sağlayarak, onları üretken
hale getirmeyi amaçlamaktadır.
Zihinsel özürlü gençlerin (otistik, down sendromu mental reterdasyon)
çoğunlukta olduğu Meslekî Rehabilitasyon Ünitesi'nde ayrıca, ortopedik ve
görme özürlülere de hizmet verilmektedir. Söz konusu özürlülere, kavrama ve
iş yapabilme güçleri göz önünde bulundurularak çeşitli işler
yaptırılmaktadır. İş ortamının sağladığı atmosfer içinde gelişen arkadaşlık
ilişkileri, kendilerini ifade edebilme yetileri, işbirliği, paylaşım,
organize üretim gibi iş disiplini ilkelerinin kazandırılması
hedeflenmektedir.
İstihdama Yönlendirme: İstanbul Özürlüler Merkezi'nde, özürlülerin uygun işe
girebilmeleri için gereken becerileri kazanmalarına yönelik olarak
düzenlenen; bilgisayar, muhasebe, tamircilik, santral operatörlüğü gibi
meslek edindirme kursları neticesinde çalışabilecek duruma gelen özürlülere,
özel sektör ve kamu kuruluşlarında işe girmeleri konusunda gerekli
yönlendirmeler yapılmaktadır. Bu kapsamda gerçekleştirilen en somut çalışma,
2003 yılı sonunda, otomasyon eğitimi alanında söz sahibi olan bir özel
kuruluşla İstanbul Özürlüler Merkezi'nin ortaklaşa düzenlediği eğitim ve
istihdam programı olmuştur. Bu çalışmada, başlangıçta, ortopedik engelli 14
gencin otomasyon alanında profesyonel eğitim almaları sağlanmış ve eğitimin
tamamlanmasının ardından, gençlerin tamamının Türkiye'nin büyük bir sanayi
kuruluşunda işe başlamaları sağlanmıştır. Pilot olarak gerçekleştirilen bu
çalışmanın önümüzdeki yıllarda genişletilmesi yönünde görüşmeler
sürdürülmektedir.
Büyükşehir Belediyesi, engellilerin bakılıp-korunması, eğitimi ve
rehabilitasyonu konusunda merkezi yönetim çok etkin bir şekilde işbirliği
içinde olması ve gönüllü örgütlenmelerle, halk katılımını sağlayarak bu
alandaki çalışmalara yerel düzeyde kent ölçeğinde önderlik etmelidir.
Belediye, bir taraftan özürlülere yönelik hizmetler projeler geliştirirken
özellikle halen, ulaşım ve mimari engeller ortadan kaldırılamamış, kent
engellilerin rahatça hareket edebileceği bir yaşam alanı haline
getirilememiştir. Bu konunun üzerinde hassasiyetle durulması, duyarlı
davranılarak bu yönde düzenlemelere hız verilmesi gerektiği açıktır. Bunun
dışında engellilerin istihdamı konusunda da üzerine düşeni yaparak, halen
çok az sayıda bulunan engelli personel sayısını yeteri kadar artırarak bu
yönde çalışmalara liderik etmelidir.
Özürlülere yönelik sosyal hizmetler kamu ve özel tüm sektörlerin ortak
katılım göstermesi gereken ve acıma duygusuyla yapılan bir yardım olmaktan
çok bir yükümlülük, sosyal bir görev olarak düşünülmeli ve özürlüye sevgi ve
fırsat eşitliği açısından samimiyetle yaklaşılmalıdır.
Özürlülük alanında 30.05.1997 tarih ve 572 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
ile belediyelere çok önemli görevler yüklenmiştir. Kararnamenin 4. maddesi
ile Belediye Kanununun 15. maddesine eklenen 78,79,80 ve 81. fıkralarla
özürlülere yönelik çok önemli konular belediyelerin görevleri arasına
sokulmuştur. Buna göre “ her türlü yapılar ve çevresinin yolların, park ve
bahçe rekreasyon alanlarının, sosyal ve kültürel hizmet alanları ile ulaşım
araçlarının özürlülerin kullanımına ve ulaşabilirliğine uygun olarak
yapılmasını sağlamak ve denetlemek” (madde 15/78) belediyelerin görevleri
arasındadır.
2.1.5.5. Eğitim, Danışmanlık Ve Yönlendirme Hizmetleri
İstanbul Özürlüler Merkezi'nde, özürlülere yönelik verilen danışmanlık ve
yönlendirme hizmetlerinin öncelikli hedefi, kendilerine sunulan eğitim
programlarıyla engellileri, muhtaç değil; kendi ayakları üzerinde duran
donanımlı, üretken ve toplumla sağlıklı ilişkiler kurabilen bireyler haline
getirmektir. Bu amaçla eğitim programları düzenlenmekte, bilgilendirme ve
danışmanlık hizmetleri verilmektedir.
Eğitim-Programları
İstanbul Özürlüler Merkezi özürlülere birçok branşta eğitim hizmetleri
sunmaktadır. Okuma-yazmadan yabancı dil eğitimine, bilgisayar
operatörlüğünden çanta imalâtı eğitimine, bağımsız hareketten diksiyon
eğitimine kadar çok geniş bir yelpazede ücretsiz eğitim verilmektedir.
Verilen eğitimlerle özürlü bireyin niteliklerinin yükseltilmesi sağlanmakta,
bu da birçok sorunun kendiliğinden çözümü anlamına gelmektedir. Özürlü
bireylerin eğitim alabilmeleri için yeni projeler geliştirilmekte ve
kurumlarla görüşmeler yapılarak işbirliği sağlanmaktadır. Bu bağlamda İl
Halk Eğitim Müdürlüğü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meslek Edindirme
Kursları (İSMEK), Sivil Toplum Kuruluşları ile görüşmelerle özürlülerin
ücretsiz eğitim alabilmeleri konusunda-işbirliği-yapılmıştır.
2002-2003 eğitim döneminden itibaren yapılan işbirliği sonucunda başarılı
olan kursiyerlere Milli Eğitim Bakanlığı onaylı sertifika verilmektedir.
Ayrıca Mesleki ve kültürel eğitimin yanı sıra örgün eğitime destek amacı ile
üniversiteye hazırlanan özürlü öğrencilere takviye ders desteği verilmeye
başlanmıştır. Sanata ilgi duyan özürlüler için müzik, tiyatro ve resim
dallarında uzman eğitimciler ile görüşülerek çalışma takvimi
oluşturulmaktadır. Özellikle eğitim alanları sınırlı olan görme, işitme ve
zihinsel özürlüler için yeni eğitim branşları araştırılmaktadır.
Ayrıca öğrencilerin eğitim dönemine başlarken gerekli motivasyonu almalarını
sağlamak amacı ile kişisel gelişim seminerleri verilmekte ve ailelerin de
özürlülük hakkında bilinçlenmesi amacı ile periyodik olarak seminerler
düzenlenmektedir.
DEVAM EDİNİZ
©Sitemize
ait yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep etmekteyiz. Kaynak
göstermek ve izin almak etik kuraldır.
|
