|
|
Sosyal Hizmet Uzmanı. İsmet
Galip YOLCUOĞLU
Yazarımızın
yayınları hakkında görüşlerinizi ve yorumlarınızı
ismetgalip@gmail.com
ulaştırabilirsiniz.
İstanbul
Büyükşehir Belediyesinin sosyal refah hizmetlerinin eleştirel bir gözle
incelenmesi
Bölüm-1
Bölüm-2
Bölüm-3
Bölüm-4 Bölüm-5
Bölüm-2
2. İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYESİNİN SOSYAL REFAH VE SOSYAL HİZMETLER AÇISINDAN İNCELENMESİ
Hızlı bir gelişme ve
değişme dönemi yaşayan ülkemizde yıllık nüfus artış hızı 1940-1945 döneminde
binde 10.6 ile en düşük seviyede iken 1955-1960 döneminde binde 28.5 ile en
yüksek seviyeye ulaşmış ve bu dönemden sonra en cazip metropol olarak kırsal
kesimden İstanbul’a göç olgusu hız kazanmaya başlamış, nüfusumuzun yıllık
artış hızı 1960-1985 döneminde önemli bir değişim göstermemiş ancak 1985
yılından sonra hızla azalma sürecine girmiştir.
Yıllık nüfus artış hızı,
1980-1985 döneminde binde 24.9, 1985-1990 döneminde binde 21.7 iken
1990-2000 döneminde binde 18.3'e düşmüştür. Ancak 20. yüzyılın bitimiyle
İstanbul’un nüfusu da 10 milyonun üzerine çıkmış ve ekonomik, toplumsal,
sosyal tüm sorunların da merkezi haline gelmiştir.
2.1. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde Sosyal Hizmet Faaliyetleri
Büyükşehir Üst Yönetimi 102 Kişiden Oluşmaktadır. İstanbul Büyükşehir
Belediyesinin organizasyon şemasına göre Büyükşehir Belediye Başkanı'ndan
şube müdürlerine kadar uzanan üst yönetiminde 102 kişi görev yapmaktadır.
Organizasyon şemasında birimlerin dağılımı ise şu şekildedir :
Genel Sekreter ve dört yardımcısı, İSKİ ve İETT iki ayrı Genel Müdürlük
olarak, 19 daire başkanlığı, 74 şube müdürlüğü, hukuk müşavirliği, savunma
sekreterliği ve teftiş kurulu başkanlığından oluşmaktadır.
İBB tarafından verilen Ulaşım, Altyapı, Çevre, İmar, Sosyal, Sağlık, Kültür,
Spor ve Afet gibi güncel hizmetler “hizmet alanları” içerisinde yer
almaktadır.
İBB tarafından verilen Sosyal hizmetler adı altında, Eğitim yardımı
müracaatı, Sosyal Tesisler ve köşkler, (İSÖM) İstanbul Özürlüler Merkezi, (İSMEK)
İstanbul Meslek Edindirme Kursları, Kadın Koordinasyon Merkezi ifade
edilmektedir.
Büyükşehir belediyeleri ile ilgili olan yasa 1984 tarihli 3030 sayılı yasa
iken, Büyükşehir-yetki-alanı, 10 Temmuz 2004 tarihinde kabul edilerek 22
Temmuz 2004 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 5216 Sayılı Büyükşehir
Belediye Kanununun 5.maddesine göre, Büyükşehir belediyelerinin sınırları,
adını aldıkları Büyükşehirlerin belediye sınırları olarak belirlenmesine
karşın, geçici 2.madde ile İstanbul ve İzmit illeri için istisnai bir
uygulama yapılarak Büyükşehir belediye sınırları, Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihi itibariyle il mülkî sınırı olarak genişletilmiştir.
Bu hükümle birlikte İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yetki alanı 5343,02
km² olmuş, daha önce büyükşehir yetki alanında bulunan ilçe sayısı da 27'den
32'ye çıkmıştır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yetki alanının % 34.9'u
Anadolu Yakasında, % 65.1'i ise Avrupa yakasında bulunmaktadır.
Bütçenin yarısı ulaşım harcamalarına harcanmaktadır. İstanbul'un ulaşım ve
trafik sorununun çözümü için raylı sistemden yeni yollara, modern toplu
taşımadan transfer merkezlerine, akıllı kavşaklardan trafik kontrol
merkezine kadar geniş bir platformda çalışmalar yürütülmektedir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Sağlık Daire Başkanlığı bünyesinde herkese
sağlık ilkesiyle tüm İstanbullulara temel sağlık hizmetleri ulaştırılmaya
çalışılmış, bu çerçevede İstanbul'un birçok ilçesinde kurulan Sağlık Danışma
Merkezleri ve hayata geçirilen Genişletilmiş Toplumsal Rehabilitasyon
Projeleri ile toplumun tüm kesimlerine ulaşılarak temel sağlık hizmetleri
sunulmaya çalışılmaktadır.
Genişletilmiş Toplumsal Rehabilitasyon Projeleri, toplumda risk grubu kabul
edilen;
oYaşlılar
oÖzürlüler
oKadınlar
oÇocuklar
oYoksullar
oAcil yardıma gereksinim duyanlara yönelik olarak uygulanan projelerdir.
2.1.1. Kadın Sağlığını Koruma Hizmetleri
Büyükşehir Belediye yetkilileri, kadın sağlığına özel bir önem verilmekte
olduğunu ifade etmektedirler. “Ailenin temel direği analarımız, kadınlarımız
ve de geleceğin anaları kızlarımızdır”, sloganıyla yola çıkılarak,
kadınlarda sık görülen ve erken teşhisle tedavileri mümkün olabilen üç
hastalığın osteoporoz (kemik erimesi), meme kanseri ve rahim kanseri'nin
kadınlarda taranması ve tedavilerinin sağlanması amacıyla başlatılan
projeyle İstanbul genelinde 2003 yılında 40 yaş üstü kadınların kemik
yoğunluk ölçümü, smear testi ve meme muayeneleri yapılarak, sosyal güvencesi
bulunmayan mağdur hastaların tedavileri sağlanmıştır.
Pendik, Bağcılar, Üsküdar ve Fatih İlçelerinde 2003'te başlayan bu proje
kapsamında 12611 osteoperoz ölçümü, 5617 smear testi, 5641 meme muayenesi ve
227 mamografi yapılmış bu taramalar sırasında 56 rahim kanseri ve 140 meme
kanseri erken teşhis edilerek tedavilerine başlanmıştır.
Rahim kanseri testi yapılan bütün kadınlar meme muayenesinden geçirilmiş,
muayenede şüpheli görülen kadınlar mamografiye yönlendirilerek, mamografi
incelemelerinde memede kitle tespit edilen ve sosyal güvencesi bulunmayan
hastalar proje kapsamında tedaviye alınarak, gereken durumlarda ameliyatları
yaptırılmıştır. Çalışmanın yürütüldüğü ilçelerde, muayenelere paralel,
kanserden korunma, hamilelik, bebek bakımı, menapoz ve osteoporoz gibi
konularda kadınlara toplu eğitim seminerleri düzenlenmiştir. Kadın sağlığını
koruma hizmetleri Haziran 2003'te başlatılmış olup, 2005 yılı içinde de
devam ettirilmesi ve sistemli olarak yürütülmesi planlandığı yetkililerce
ifade edilmektedir.
2.1.2.Gençlik Barınma Eğitim Ve Meslek Edindirme Hizmetleri
“Çocuklarımız sokakta suçun pençesinde kalmayacak”, sloganıyla yola çıkan
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sokak Çocukları Meslek Edindirme Merkezi (İSMEM),
biri Sirkeci'de İlk Değerlendirme İstasyonu, diğeri de Tuzla'da Meslek
Edindirme Merkezi olarak iki birim halinde kurulmuş, Sirkeci’deki 10 çocuk
kapasiteli merkez 2004 yılında kapatılmıştır. 50 çocuk kapasiteli Tuzla
Sokak Çocukları Meslek Edindirme Merkezi'nin amacı, 15-18 yaş arası, sokakta
yaşayan, toplum ya da aile tarafından ihmal ve istismara uğramış, süregelen
madde bağımlılığı olmayan erkek çocuklarını meslek edindirerek yaşadığı
topluma katkısı olan bireyler haline getirmektir. Kuruma gelen gençler 3
sosyal hizmet uzmanı, çocuk gelişim uzmanı ve psikolog tarafından yapılan
incelemelerden sonra yetenekleri ve ilgisi doğrultusunda mesleki eğitime
başlamaktadır. Merkezde bilgisayarlı muhasebe, elektrikçilik, bahçıvanlık,
marangoz, sıhhi tesisat, berber, inşaat alanlarında mesleki eğitimler
verilmektedir. Ayrıca çocukların yetenekleri ve ilgisi doğrultusunda diğer
meslek alanlarına yönelik çalışmalar da yapılmaktadır. Merkezde, Milli
Eğitim Bakanlığı'nın okullarda uyguladığı müfredat haftalık 25 saat ders
olarak uygulanmaktadır. Gençler, bir taraftan merkezde eğitim almakta diğer
taraftan da açık ilköğretim ve açık liseye kayıt olup eğitimlerini
tamamlamaktadır. Merkeze gelen gençlerin toplumun yapısına ve ahlaki
değerlerine uygun davranış kazanmaları için sosyal, kültürel, sanatsal ve
sportif etkinlikler düzenlenmektedir. Ayrıca, psikolojik destek çalışmaları,
rutin sağlık kontrolleri ve gereken tedavi hizmetleri yapılmaktadır.
İstanbul’da korunmaya muhtaç çocuklar sorunu çok yönlü nedenlerle bağlı
olarak ortaya çıkmaktadır. Korunmaya muhtaç olarak nitelenen çocuklar, çok
geniş bir yelpazede yer almakta olup ana veya babası olmayan ya da onlar
tarafından ihmal edilen, fuhuş, dilencilik ve uyuşturucu gibi kötü
alışanlıklara sürüklenen çocuklar, çocuk işçiler bu kapsama dahil
olmaktadır.
İstanbul’da korunmaya muhtaç çocuklar sorunu çoğunlukla kırdan-kente göçen,
kente uyum ve kentle bütünleşme güçlüğü içinde olan ailelerde ortaya
çıkmaktadır. Genelde, toplumsal-ekonomik düzeyi düşük olan bu kesimde, ölüm,
boşanma ve terk gibi nedenler(aile çözülmeleri) korunmaya muhtaç çocuk
sorunu açısından bir ara değişken işlevi görmektedir (Karataş, 1987).
Belediyenin bu alandaki işlevleri, bu tür çocukların saptanması, korunması
ve yetiştirilmesi süreciyle bağlantılı olarak ortaya çıkmaktadır. Terk ya da
buluntu çocukları, akıl hastalarını, kazaya ve afete uğrayanları koruyup
gözetmek belediyenin zorunlu görevleri arasındadır (madde 15/18). Bununla
birlikte yoksul ailelerin çocuklarına, öksüz, yoksul ve kimsesiz çocuklara
yardım, bakım ve korunma ödevi yüklenen belediyelerin, yetimhane, acezhane
vb. bakımevi açma ve işletme (madde 15/45) görevleri de bulunmaktadır.
Ayrıca “yersiz, yurtsuz olanlara iş bulmak, bunlardan garip olup
çalışmayanları memleketine göndermek, kimsesiz kadın ve çocukları korumak”
(madde 15/48) da belediyeler yüklenen görevler arasındadır. Belediyeler bu
işlevlerini ilgili merkezi yönetim birimi ve gönüllü örgütlenmelerle
işbirliği ve eş güdüm içinde yerine getirmelidir.
2.1.3. Yaşlı Sağlığı ve Rehabilitasyonu Hizmetleri
a)Kayışdağı-Darülaceze-İşletmesi
İstanbul Büyükşehir Belediyesi yetkilileri, İstanbul'da yaşayan
kimsesizlerin kimsesi olma sorumluluğuyla hareket ettiklerini ifadeyle, 150
dönüm arazi üzerinde 50.000 m2 kapalı alanda kurulu Darülaceze tesislerinde
2004 yıl sonu itibarı ile 215 bayan 271 erkek 485 yaşlıyı ve 13 kız 15 erkek
hepsi ilköğretim öğrencisi 28 çocuğu misafir-etmektedir.
Tesis; Kendine yetenler sitesi, kısmen kendine yetenler sitesi, yatağa
bağımlılar sitesi, özel aceze birimleri, çocukevi, poliklinik, fizik tedavi
ünitesi, spor tesisleri, hobi bahçesi, mini hayvanat bahçesi, kütüphane,
rehabilitasyon merkezi, gibi sağlık ve sosyal birimleri ile hizmet
vermektedir. Kayışdağı Darülaceze Tesislerinde bulunan kronik şizofren,
nörolojik, dahilî, ortopedik ve diğer hastalıkları olan acezelere düzenli
banyo ve giydirme yardımı, doktor önerisiyle hazırlanmış diyetlerin
uygulanması, yemekleri yedirme hizmeti, ilaçların programlı alımında gözetim
ve yardım, ek temizlik hizmeti, çeşitli etkinliklerde özel personel yardımı
doktor ve hemşire hizmetleri, gerektiğinde teknik donanımı yüksek
hastanelerde ameliyat-yoğun bakım ve sair hastane hizmetleri, uzman
personeli ile özenle sunulmaktadır.
Kurumda kalanların yıl boyunca fiziksel ve duygusal yalnızlıklarına son
vermek amacıyla; doğa gezileri, piknik, sinema, tiyatro, opera, bale, konser
ve konferans programları, video film gösterimleri, TV programı, yemek,
kahvaltı, yat gezisi, şehir turu gibi değişik aktiviteler için kurum dışına
götürülmekte ve farklı ortamlarda bulunma-imkanı-sağlanmaktadır.
b)Yaşlı-Sağlığı-Hizmetleri
Bu projeyle İstanbullu 65 yaş üstü bakıma muhtaç bireylerin, yaşlılık
sürecinde güçlüklerini belirlemek, yaşlı bireylere danışmanlık ve rehberlik
hizmeti sunmak, üretkenliklerini kazandırmak, kendi ev ortamlarında sağlıklı
ve güvenli yaşamaları için destek olmak amaçlanmaktadır. Yaşlılara özgü,
yaşamlarını kolaylaştıracak uygulamaları tüm kamusal alana yaymak, yaşlı
bireylerin sivil toplum kuruluşlarına katılımını sağlamak için Ağustos
2003'te Ümraniye de pilot çalışma başlatılmış, 1 doktor 1 hemşire 3 sosyal
çalışmacının görev yaptığı yaşlı sağlığı
projesinin-3-uygulama-aşaması-bulunmaktadır.
Tespit: Yaşlılar evlerinde ziyaret edilerek projeye uygun olanlar sosyal
çalışmacı tarafından tespit edilir. Projede 300 yaşlı tespit edilmiştir.
Evde değerlendirme: Tespit edilmiş projeye aday yaşlılara doktor, hemşire ve
sosyal çalışmacıdan oluşan bir ekiple ikinci ziyaretler düzenlenerek,
yaşlılar sağlık, sosyoekonomik ve bakım gereksinimi açısından
değerlendirilmiş, Projeye alınan yaşlılara-bakım-planı-düzenlenmiştir.
Bakım: Sağlık bakımı ve Sosyal bakım olarak uygulanmıştır.
Sağlık bakımı: Check-up, aylık kontroller, kişisel bakım (banyo, duş, tıraş,
ağız bakımı,saç,tırnak bakımı) koruyucu bakım (aşı, eğitim) kronik hastalık
bakımı (takip, diyet ve ilaç eğitimi) rehabilitasyona yönelik bakım (solunum
terapisi, fizyoterapi, psikoterapi) girişimsel sağlık bakımı (iv/im ilaç
uygulamaları, katater uygulamaları ve bakımı)-uygulanmıştır.
Sosyal bakım: Danışmanlık ve rehberlik, ev bakımı (temizlik, onarım,
tamir,yaşlıya göre evin düzenlenmesi) gıda desteği,yemek hazırlama ve sunma,
giysi temini ve bakım onarımı, ısınma ihtiyacının karşılanması alışveriş ve
fatura ödemeleri, yaşlının talep etmesi durumunda Darülaceze müracaatlarının
yapılması, 65 yaş aylığı başvurusu, her türlü refakat işlemleri, aktivasyon
amaçlı sosyal faaliyetler (gezi, toplantı, el işleri, müzik vs.)
destekleyici bakım (yaşlının akrabalarıyla bağlarının
güçlendirilmesi,-psikolojik-destek-ziyaretleri).
İstanbul'da soğuk hava şartlarında donma tehlikesi geçiren İstanbulluların
acil bakım, transport, tedavi ve barınmalarının sağlanması gibi hizmetler
verildiği bundan sonra da ihtiyaca binaen devam edeceği yetkililerce ifade
edilmekte, Sağlık Komuta Merkezine vatandaşlar tarafından gelen ihbarlar
doğrultusunda ekipler vakayı değerlendirerek sağlık problemi olan kişileri
hastaneye sevkedip, donma riski bulunan vatandaşları da hazırlanan barınma
merkezine getirmişler ve 2004 yılında 212 kimsesiz mağdur vatandaşa bu
şekilde hizmet götürülmüştür.
Teknolojik gelişme, tıpta yenilikler ve refah düzeyinin artması, yaşam
standartlarının yükselmesi ile ortalama ömür uzamakta ve toplam nüfus
içindeki yaşlı nüfus oranı giderek artmaktadır. Toplumsal değişmeye bağlı
olarak geniş aileden çekirdek aileye geçiş yaygınlaşmakta ve önceden aile
içinde sorun olmaksızın yaşamını sürdüren yaşlılar, yalnızlaşmakta ve
çeşitli sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır.
İstanbul’da yaşayan yaşlıların bakımı, korunması ve serbest zaman
değerlendirilmesi bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Belediyeler,
korunmaya ve bakıma muhtaç yaşlılara yönelik kurum bakımı hizmetleri
götürmede etkin roller üstlenmelidir. Mevcut durumda İstanbul Büyükşehir
Belediyesinin bu alanda yürüttüğü hizmetler yeterli olmaktan uzaktır.
Belediyelerin sorumluluğunda yürütülen kurum bakımı hizmetlerinin
profesyonel bir anlayışla ele alınması gerekmektedir.
Kentsel alanlarda yaşlılar, boş zamanlarını değerlendirme açısından önemli
sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Belediyelerin, yaşlıların boş zamanlarını
değerlendirmelerine katkıda bulunacak “rekreasyon” ortamları hazırlaması,
hobilerini geliştirici etkinlikler düzenlemesi, sanatsal uğraşıları olanlara
araç-gereç sağlama ve ürettikleri ürünleri sergileme ve pazarlama olanağı
verilmesi gibi katkıları olmalıdır.
Ayrıca, yaşlılıkta sağlık, beslenme, spor ve cinsel yaşamla ilgili bilgilere
ihtiyaç duyulduğundan. Yaşlıların ruh sağlığını koruyucu ve geliştirici
etkinlikler düzenlenmeli, günlük yaşamı kolaylaştırıcı pratik bilgiler
verilmelidir.
Yaşlılara yönelik hizmetlerde, yaşlıyı doğal ve toplumsal çevresinden
koparan kurum bakımı hizmeti, bu nedenle önemli sakıncalar içermektedir. Bu
nedenle belediyelerin geliştireceği hizmetler, yaşlıyı fiziksel ve toplumsal
çevresinden uzaklaştırmadan yerine getirecek niteliklerde olmalıdır.
2.1.4. Evde Sağlık Hizmetleri
Belediye yetkililerinin ifadesine göre; İstanbul hane hane taranarak,
İstanbul'un sağlık haritası çıkartılması amaçlanmıştır. Evde Sağlık
Hizmetleri Projesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sağlık Daire Başkanlığı
tarafından Dünya Sağlık Örgütü'nün "Sağlıklı Kentler Projesinde" İstanbul'un
yerini alabilmesi için geniş bir yelpazede hizmet üretmek ve uygulamak
amacıyla yapılmaktadır.
Evde Sağlık Hizmetleri Projesinde, İstanbul'da mücavir alan içinde yer alan
toplam 1,5 milyonu aşkın hanede hasta, özürlü, gebe, yaşlı ve bakıma muhtaç
birey tespitlerini yapmak, evde sağlık hizmetine ihtiyaç duyan hastaların
evde ya da hastane ortamında muayenelerini sağlamak, sosyal güvencesi
bulunmayan hastaların tedavilerini karşılamak, sosyal destek hizmetleri
sunmak ve bütün çalışmaları bilgisayar ortamında kayıt altına almak
suretiyle İstanbul'un sağlık haritasını-oluşturmak-amaçlanmaktadır.
80 kişilik tespit ekibi, 25 kişilik doktor ekibi, 80 kişilik hemşire ekibi,
7 sosyal çalışmacı, bir halkla ilişkiler uzmanı ve yeterli sayıda şoförün
görev aldığı Evde Sağlık Hizmetleri projesi ekibi, 2003 yılında Fatih,
Küçükçekmece, Esenler, Ümraniye ve Kartal'da oluşturulan evde sağlık
merkezinden çalışmalar yürütülmüş, ayrıca, Zeytinburnu, Bağcılar, Pendik,
Kâğıthane, Kadıköy'de takip üniteleri oluşturularak, evde bakım
uygulamaları, bu merkezlere bağlı ilçelerde sürdürülmüştür.
Çalışmanın sistemli ve düzenli yürütülebilmesi için ilçelerde tek tek tespit
işlemleri tamamlanarak, bu aşamada hasta, özürlü ya da bakıma muhtaç olduğu
belirlenen hanelere doktor ve hemşireler giderek, Yapılan muayeneler
sonucunda evde bakıma alınması uygun görülen hastalara sürekli hemşire
ziyaretleri gerçekleştirilip, evde tedavileri sağlanmış, Uzman doktor
muayenesi gereken hastaların muayeneleri, tetkikleri ve ameliyatları
karşılanmıştır.
Evde sağlık hizmetinin üç uygulama aşaması bulunmaktadır:
Tespit: Her bir haneye tek tek yaşlı, hasta, özürlü ya da bakıma muhtaç
birey tespiti yapılmakta ve bu tespitte evin ve hane halkının sosyo ekonomik
durumu belirlenmektedir.
Evde Muayene: Sosyal güvencesi bulunmayan ya da mağdur durumda olduğu tespit
edilen hastaların evde doktor ve hemşireler tarafından muayeneleri
yapılmakta ve takibe alınmaktadır.
Evde Bakım / Hastanede Tedavi: Yapılan muayeneler sonucunda evde bakım
hizmeti alması gerektiği belirlenen hastalara hemşireler veya
fizyoterapistler tarafından evde bakım uygulamaları gerçekleştirilmiş, evde
tedavi göremeyecek durumda olan hastaların ise hastane ortamında tedavi
görmeleri sağlanmakta, bu aşamada ayrıca, ihtiyaç sahibi ailelere gıda,
yakacak, giyecek, tıbbi destek malzemeleri ve benzeri konularda sosyal
yardım hizmetleri gerçekleştirildiği ifade edilmektedir.
2002 yılı Temmuz ayında başlayan bu çalışma ile tespit edilen ilçelerde 2003
yılı sonu itibarı ile toplam 1.304.071 haneye tek tek gidilmiş, gidilen
hanelerden 361.849'unda hasta, özürlü, gebe, yaşlı ve bakıma muhtaç beyan
edilmiş, bunların içinden 116.415 hasta beyanı evinde ziyaret edilerek,
ziyaretlerin sonucunda 24.127 hasta evde bakıma muhtaç olarak
belirlenmiştir. Belirlenen hastalara toplam 185.832 kez doktor kontrolü ve
hemşire bakımı gerçekleştirilmiştir.
Evde tedavisi yeterli olmayıp uzman muayenesi, laboratuar tetkiki, hastanede
yatışı ve ameliyatı gereken 7.972 hasta hastanelere sevk edilerek, 1.012
hasta yatarak tedavi görmüş, 891 hasta ameliyat edilmiştir.
Evde bakıma alınan hastalara 21.468 adet reçete yazılmış ve 97.928 ayrı ilaç
kullanılmış, ayrıca ihtiyaç sahibi olduğu belirlenen bireylere gıda yardımı,
hijyen paketi hasta altı bezi, kırtasiye yardımı gibi sosyal destek
paketlerinden 14.991 adet ulaştırılmıştır.
Kent yaşamının karmaşıklığı, bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığını çeşitli
açılardan olumsuz etkileyebilecek risklere sahiptir. Bu nedenle, halk
sağlığının korunması açısından belediyelerin sağlık hizmetleri vermeleri
önemli bir yükümlülüktür.
Oturulan konutun niteliği, altyapı hizmetlerinin kent yaşamına uygunluğu,
kentte yaşayan insanların yaşam standartları, fiziksel ve ruhsal sağlıkları
içinde büyük önem taşımaktadır. Belediye, halkın sağlıklı konutlarda
yaşaması için gerekli denetim görevini eksiksiz yerine getirmeli ve mevcut
konutların sağlıklı hale getirilmesi ve ıslahı konusunda da büyük çapta
vizyon sahibi olarak deprem vb. olası risklere karşı hemşehrilerinin sağlık
ve iyilik halini destekleyecek, güçlendirecek çalışmalar içerisine
girmelidir.
İstanbul gibi ülkemizin en büyük ve dünyanın sayılı metropollerinden
birisinde temelde yoksulluk, eğitimsizlik, işsizlik sorunlarıyla bağlantılı
olarak yetersiz ve dengesiz beslenme, özellikle çocukları oldukça olumsuz
etkilemektedir. Belediye, düşük gelirli ailelerde yetersiz beslenme
konusunda özellikle çocukların mağdur olmamaları için gerekli düzenli
katkıyı sağlayabilecek programlar geliştirmelidir.
Belediye, aile planlaması, ana-çocuk sağlığı ve halk sağlığı açısından
koruyucu sağlık hizmetlerinin kentin her köşesine götürülmesinde aktif rol
almalıdır.
Kent yaşamı, çevre kirlenmesi, kentleşme, ve sanayileşmenin yarattığı çok
sayıda stres yaratıcı, sağlığı tehdit eden faktörler içermektedir. Belediye,
kent insanının sağlığı ile ilgili her türlü kirlenmeyi önlemede çok daha
etkin roller üstlenmelidir.
1580 sayılı Belediye Kanunun 15. maddesinde sayılan görevlerden çoğu
doğrudan orada yaşayanların sağlıkları ile bağlantılıdır. Örneğin kamuya
açık yerlerin temizliği, hijyen kurallarına uygunluğu, bulaşıcı hastalıkları
önlemek gibi genel sağlığı ilgilendiren düzenlemeler bulunmaktadır.
2.1.5. Özürlülere Yönelik Hizmetler
İstanbul Özürlüler Merkezi (İSÖM), İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sağlık
Daire Başkanlığı Sağlık İşleri Müdürlüğü bünyesinde, 1994 yılında, Özürlüler
Koordinasyon Merkezi adı altında oluşturulmuş ve görme, işitme, ortopedik,
zihinsel ve diğer özürlerinden dolayı günlük hayatlarını sürdürmekte yardıma
ihtiyaç duyan her yaştan özürlüye destek olan, bir sosyal hizmet
kuruluşudur. İstanbul Özürlüler Merkezi (İSÖM) aşağıdaki amaçlar
doğrultusunda çalışmalar yapmaktadır;
a-Özürlülerin topluma bir yük olmasından öte, katkıda bulunmalarını sağlamak
b-Kapasitelerini-geliştirmek
c-Yaşam-koşullarını-iyileştirmek
d-Toplumsal-gelişmelerden-pay-almalarını-sağlamak
e-Bağımsızlaşmalarına-destek-olmak
f-Bakım ve korunmaya ihtiyacı olan özürlülerin özel ihtiyaçlarını
karşılayarak yaşam kalitelerini-yükseltmek
g-Toplumsal-hayata-daha-aktif-katılımlarını-sağlamak
h-Belediyenin yapmış olduğu hizmetlerden özürlü ve özürlü yakınlarının
faydalanmasını-sağlamak
i-Engellilerin, kendileriyle ilgili hizmetlerin geliştirilmesinde aktif
katılımlarını ve söz sahibi olmalarını sağlamak
j-Engellilere ve ailelerine eğitim vererek, çözümlere ortak etmek.
k-Şehirsel çevrenin ulaşılabilirliğinin sağlanması amacıyla; İstanbul
Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerinin ilgili birimleriyle,
özellikle, üniversiteler ve sivil
toplum-kuruluşlarıyla-ortak-çalışmalar-yürütmektir.
İstanbul Özürlüler Merkezi, özürlülerin toplumun diğer kesimlerinden farklı
görülmemesi için her türlü eğitim ve istihdam imkanlarından eşit
yararlanabilmeleri konusunda, tüm özürlülere ulaşmayı hedeflemektedir. Bu
konudaki çalışmalar, bir programa bağlanmıştır. Merkezin temel ilkesi;
"sakatlıkların oluşumuna engel olmak, ilerlemesini önlemek ve etkisini
hafifletmektir." Ayrıca Merkez, özürlüler için üç kavramın yerleşmesini
sağlamaya çalışmaktadır: "Eşit hizmet, bağımsız hareket,
sınırsız-paylaşım"-ilkeleri-benimsenmektedir.
İstanbul Özürlüler Merkezi, hizmet verdiği özürlüler, hizmet türleri ve
kapsamı bakımından ülkemizin ilk ve tek merkezi olduğu yetkililer tarafından
dile getiriliyor. İstanbul Özürlüler Merkezi; sivil toplum kuruluşları, kamu
kuruluşları, özel sektör, üniversiteler, muhtarlıklar, ilçe belediyeleri ile
işbirliği içinde, bütün özür gruplarına hizmet vermektedir.
Büyükşehir Belediye Meclisi'nin Özürlüler Koordinasyon Merkezi'nin Sağlık
Daire Başkanlığı'na bağlı bir müdürlük olma kararından sonra hizmetler
Sağlık İşleri Müdürlüğü Bünyesi'nde organize edilmiştir. 01.06.2000
tarihinde Beyoğlu Tophane'de açılan İstanbul Özürlüler Merkezi, Özürlüler
Koordinasyon Merkezi'nin yeni adı olmuştur. Buna ek olarak, 02.05.2000'de
Sirkeci'deki Mesleki Rehabilitasyon Birimi, 17.06.2001'de de Kartal
Dragos'taki Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Birimi hizmete girmiştir. Halen
bu birim Kartal Uğur Mumcu Mahallesi'nde çalışmalarını sürdürmektedir.
Özürlü bireyin niteliklerinin yükseltilmesi, birçok sorunun çözümü anlamına
gelmektedir. Bu yüzden İstanbul Özürlüler Merkezi bireyin kendi kendine
yeterli hale gelmesi, çevresindeki olayları anlayabilecek kadar
bilgilenmesi, bir meslek edinip işe sahip olması ve çevresindekilerle
sağlıklı ilişkiler kurabilmesi için çeşitli çalışmalar yürütmektedir. Bu
bağlamda İstanbul Özürlüler Merkezi'nin amacı doğrudan hizmet veya
bilgilendirme hizmeti vererek özürlü bireylerin eğitim, sosyal
rehabilitasyon, fiziki çevre düzenlemeleri, ekonomik ve teknik sorunların
çözümü gibi ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olmaktadır.
Danışmanlık Hizmetleri: İstanbul Özürlüler Merkezi'nde merkeze başvuran tüm
özürlülere her konuda danışmanlık ve yönlendirme hizmeti
sunulmaktadır."Sakatlık raporu, en kolay ve en çabuk nerelerden
alınabilir?", "Özürlü kimlik kartı nedir ve nasıl alınabilir?", "Özürlüler,
hangi kurumlardan eğitim alabilir?", "Özürlülerin yasal hakları nelerdir ve
karşılaşılan problemler nasıl aşılır?" gibi pek çok soru hakkında ayrıntılı
bilgi sunulmaktadır.
Kütüphane Hizmetleri: İstanbul Özürlüler Merkezi bünyesinde bulunan
kütüphane, alanında Türkiye'de ilk ve tek kütüphanedir. Kütüphanede
özürlülerle ilgili kitap, makale, tez, süreli yayınlar, film, CD, doküman ve
yayınlar bulunmaktadır. İstanbul Özürlüler Merkezi Kütüphanesi, özürlüler
hakkında araştırma yapmak isteyen akademisyenlere, araştırmacılara ve
konuyla ilgili ödev hazırlamak isteyen öğrencilere hizmet vermektedir.
İstanbul Özürlüler Merkezi, maddi imkânsızlık içindeki özürlülere, bireysel
becerilerini geliştirme, yaşamlarını kolaylaştırma
noktasında yardımcı olmaktadır. Özürlülerin büyük bir bölümü, eğitim
olanaklarından yeterli ölçüde faydalanamamakta, bunda, ailelerinin gelir
seviyelerinin düşük olması önemli bir etken olmaktadır. Kullanmak zorunda
oldukları yardımcı malzemelerin maliyetinin, gelir seviyelerine uygun
olmaması, özürlülerin sosyal hayatın dışında kalmaları sonucunu
doğurmaktadır. İstanbul Özürlüler Merkezi, engellilere bu konuda destek
olmak üzere, her yıl tekerlekli sandalye, işitme cihazı, hasta altı bezi ve
beyaz baston-yardımında-bulunmaktadır.
İstanbul Özürlüler Merkezi tarafından, özürlülere rehber niteliğinde sayılan
"Özürlüler El Kitabı" bastırılarak engellileri ve ilgili kurumlara
dağıtılmış, böylece hem toplumun hem de kurumların özürlüler hakkında genel
olarak bilgilendirilmeleri sağlanmıştır. Ayrıca, İ.E.T.T. Genel Müdürlüğü
ile işbirliği yapılarak, özürlülerin otobüslerden ücretsiz olarak
yararlanmaları sağlanmıştır
DEVAM EDİNİZ
©Sitemize
ait yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep etmekteyiz. Kaynak
göstermek ve izin almak etik kuraldır.
|
