|
 İntihar Girişimleri
Dr. Cumhur Boratav
Özkıyım (intihar) "İnsanın kendi kendisini
cezalandırma veya kendisini kasıtlı olarak dünyadan ayırmak için girişilen
eylem" olarak tanımlanmakta ve "diğer bir deyimle insanın yaşamına son
vermek amacı ile yaptığı ve başarı ile sonuçlandırdığı patolojik bir
davranış" olarak yorumlanmaktadır.
Buradaki tanımla günümüz gerçeğine göre
doğru (kuşkusuz bunlar ileride değişecektir) yorumlara varabilmek için
verilmiştir. Bugün için kabul edilenlere göre bu tanımlarda şöyle değişiklik
yapacağız:
1. İntihar insanın kendisini cezalandırması
değil, çaresizliğin bir dışa vurumudur.
2. İntihar ne kadar planlanmış olsa bile
kasıtlı (çaresizliğin bir anlatımı olduğu için) değildir.
3. İntihardaki amaç yaşamdan uzaklaşmak değil,
kendine acı veren gerçekliğinden uzaklaşmak, kendi gerçekliğini değiştirme
konusundaki bir çaresizliğin anlatımıdır.
4. Özkıyım (intihar) patolojik bir davranış
değildir, insanın doğasında varolan bir tepki (bir fenomen-görüngü)dir.
Genel olarak "intihar" deyimiyle; gerçek
ölümle sonuçlanan bir "intihar", ölümle sonuçlanmayan bir girişim, çevreyi
intiharla tehdit, intihar düşüncesi ile ya da böyle bir düşünce olmadan
ortaya konan depresif davranışlar sergileme ve kendi kendine zarar verme
gibi çeşitli davranış biçimlerinin akla geldiği belirtilmektedir. Diğer
yandan bu karmaşıklığı (ancak böyle bir tanım gerçekten karmaşıktır) önlemek
için bugün için bu gibi durumları şöyle tanımlamak daha uygun gibi
görünmektedir.
1. Özkıyım (=intihar) ölümle gerçekleşen
kendini öldürme girişimidir.
2. Özkıyım girişimi (=intihar girişimi) kişi
bulunduğunda henüz ölümün oluşmadığı kendini öldürme girişimidir.
3. Özkıyım (intihar)ın gerçekleşebileceği
davranış (intihar düşüncesi ile ya da böyle bir düşünce olmadan ortaya konan
depresif davranışları sergileme).
4. Ani gelişen (genelde bir intihar düşüncesi
olmadığı halde) o andaki bir intihar duygusuyla ölümle sonuçlanabilecek
durumlar (kendi kendine zarar verme gibi çeşitli davranış biçimleri).
Bu kısa girişle ilgili bir özet yapılacak
olursa:
1. Özkıyım (intihar) bir fenomendir
(=görüngü) ve her insanda görülebilir, yani bir patoloji değildir.
2. İster herhangi bir hastalıkla ilgili olsun
isterse olmasın belirli bir süreci kapsayan bir düşünme boyutunu içerebilir.
3.Düşünme boyutunu hiç içermeden ani bir
duygusal yaşantı olarak da ortaya çıkabilir.
4.Düşünmeyi etkileyen (depresif bozukluk gibi)
bir hastalığın gidişi nedeniyle kişinin elinde olmadan oluşabilir.
5.Düşünme boyutunu içerse de, ani bir duygusal
yaşantı olarak da ortaya çıksa "mutlak olarak" çaresizlik duygusunu
uyandıran bir dizi duygusal yaşantıyı içerir.
Özkıyım (intihar)ın
Bulunulan Yerde Değerlendirilmesi
İntiharın bulunulan yerde değerlendirilmesi
psikiyatride öncelikle sorulan şu sorunun sorulmasını gerektirir:
Karşılaşılan durum gerçekten bir intihar mı? Başka bir deyişle "sakın
organik bir sürece bağlı olmasın?"
Bunun anlamını şöyle açıklayabiliriz. Çoğu
kez karşılaşılacak durum, kişinin bilincinin kendisini ifade edemeyecek
kadar bulanık olmasıdır. Bu gibi durumda çağrı yapan kişilerden alınacak
bilgiler büyük önem taşısa da ve hatta bir intihar girişimini destekler
görünse de, bilinç bulanıklığına yol açabilecek diğer durumlar her zaman
akılda tutulmalı
Yukarıdaki anlatımlardan şu anlamların
çıktığını görüyoruz:
1. Karşılaşılan kişi çoğu kez yarı bilinçli
ya da bilinçsiz durumda olacaktır.
2. Bu durumdaki kişinin derhal gerekli
birincil yaşamsal destek girişimlerini gerçekleştirmek üzere ambulansa
taşınması ve en kısa sürede acil servise taşınması gerekmektedir. Kişinin bu
duruma bir intihar girişimi nedeniyle mi yoksa başka bir nedenle mi
girdiğinin (bu destek sağlanmadan) araştırılması onanmaz bir durumdur.
3. Ambulans ekibindeki bir kişi, bu işlemler
yapılırken, çağrıyı yapan kişilerden durumu aydınlatacak bilgileri eş
zamanlı olarak alma ve hızla rapor etme durumundadır.
4. Eğer bu bir intihar girişimiyse bunun adli
bir yönü de bulunduğu için bu rapor standart biçimde hazırlanmalı ve kişi
acil servise ulaştığında, orada tutulacak dosyaya eklenmelidir (bu metinde
böyle bir standart rapor taslağı sunulmuştur).
5. İntihar için kullanılan ilacın saptanıp
gerekirse "toksikoloji" servisine anında başvurulup alınan bilgilerin rapora
eklenmesi.
İntihar İçin Risk
Etkenleri
1. Erkek Cinsiyeti
2. Yalnız yaşama, yeni ayrılmış ya da boşanmış
olma
3. İleri yaş
4. Son 6 aydır kişinin sağlığında giderek
bozulma
5. İş kaybı
6. Depresyon, şizofreni ya da organik beyin
rahatsızlığının varlığı
7. Önceden Özkıyım (intihar) girişimi
öyküsünün varlığı
Edinilmesi Gereken
Önemli Bilgiler
1. Kişinin ne zamandan bu yana bu durumda
görüldüğü,
2. Bir tıbbi rahatsızlığının bulunup
bulunmadığı ve bu rahatsızlığın süregenlik ya da ciddiyet derecesi,
3. Psikiyatrik bir sağıtım altında bulunup
bulunmadığı ya da son zamanlarda davranışlarında bir değişiklik gözlenip
gözlenmediği,
4. Bir kriz yaşantısını doğurabilecek yaşamsal
bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediği,
5. (İlaç alarak) intihar düşünülüyorsa kişinin
kullandığı ilaçların ve olası intihar gerçekleştirdiği ilacın saptanması.
Kayanak:saglik.tr.net
|
