|
| Hızlı Erişim |
 |
|
|
|
|
|
İnsan, Kültür ve
İletişim
Yazan:
Nilüfer KARA*
İnsanların ve toplumların, birbirlerine neden benzediği yada benzemediği,
neden ve nasıl değiştiği, tarihin ve insanı konu edinen sosyal beşeri
bilimlerin cevaplanması en güç soruları arasında yer alır.
İnsanoğlu varolduğu günden bu zamana kadar tek başına yaşamamış, toplum
olarak varlığını sürdürmüştür. İnsan, birey olarak bir grubun üyesi olmuş ve
kültürü oluşturmuştur. Gerek kültürü oluşturmasında gerek de kendisinden
sonra gelen kuşaklara bu kültürü aktarmasında elbette en önemli rolü
iletişim oynamıştır.
İnsan ve kültür kavramları birbiriyle çok sıkı ilişkide bulunan
kavramlardır. Bu nedenle insan olmadan kültürden, kültürü olmayan insandan
da bahsedemeyiz. Kültürün de pek çok kişi tarafından ve çok sayıda tanımı
yapılmıştır. Biz kültürü kısaca insanın maddi ve manevi olarak yapıp
etmeleri olarak tanımlayabiliriz.
Toplum yaşamı olmaksızın da kültür söz konusu olamaz. İnsan, birey olarak
bir toplumun ya da bir grubun içinde yaşama zorunluluğu hissetmiştir. Bu
nedenle birey bir toplum içinde, o toplumun kurallarını benimsemiş ve o
topluma uyum sağlayan bir varlık haline gelmiştir. Ayrıca psikolojik olarak
bir gruba ait olma, kendini kabul ettirme hissi de bu uyumu ve toplumsal
kuralların benimsenmesini kolaylaştırmıştır. Bu nedenle de insan kendi
kültürünün öğelerini içinde bulunduğu grubun diğer üyeleriyle birlikte, bir
sosyal grup arasında elde eder. Kültür bu nedenle öğrenilen bir unsurdur.
Kalıtımsal ya da içgüdüsel değildir. Birey ile toplum arasındaki bağı
oluşturmada iletişimin ne kadar önemli olduğu da fark edilmektedir. İletişim
ne kadar kuvvetli ve sağlam olursa toplum ve birey arasındaki çatışma da o
denli az olacaktır.
Atalarımızın ortaya çıkarıp bizlere bıraktığı kültür, bizim katkılarımızla
da bizden sonraki kuşaklara aktarılacak ve bu süreç bu şekilde devam
edecektir. Bu sürecin işlemesinde de elbette iletişim mutlaka devreye
girecek ve sürecin devamlılığını ve etkinliliğini sağlayacaktır.
İletişim'in de kültür gibi bir çok tanımı yapılmıştır. İletişim, her şeyden
önce bir insan etkinliğidir. Ünsal Oskay, iletişimin tanımını şu şekilde
yapmıştır. "İletişim, birbirlerine ortamlarındaki nesneler, olaylar, olgular
ile ilgili değişmeleri haber veren, bunlara ilişkin bilgilerini birbirlerine
aktaran, aynı olgular, nesneler, sorunlar karşısında benzer yaşam
deneyimlerinden kaynaklanan, benzer duygular taşıyıp bunları birbirine ifade
eden insanların oluşturduğu topluluk ya da toplum yaşamı içinde
gerçekleştirilen tutum, yargı, düşünce, duygu bildirişimleridir."
İletişimin insanlar için ne kadar önemli olduğunu gösteren bir başka delil
ise bireyler arasındaki haberleşmenin sağlanmasında etkili bir rol
oynamasıdır. İnsanoğlu geçmişten günümüze kadar çevresinde olup bitenleri
hep öğrenmek istemiştir. Öğrendiklerinin ya da kendi ürettikleri bilgilerin
yayılmasında çeşitli haberleşme yolları bulmuşlardır. Yazılı kültürün
gelişmesi ya da bilgilerin taşınmasında tek bir canlının kullanılması ilk
haberleşme şekillerinden bazılarıydı. Ama gelişen bilim ve teknoloji
sayesinde ortaya çıkan yeni buluşlar bir çok alanda olduğu gibi iletişim
konusunda da kendini göstermiş ve teknolojik yönden faydalı olabilecek her
türlü araç iletişimde de kullanılmaya başlanmıştır. Böylece görsel ve
işitsel pek çok kitle iletişim araçları ile haber alış verişi hızlı bir
şekilde işler hale gelmiştir.
İnsanoğlunun varlığının tarihçesine baktığımız zaman iletişim yoluyla kültür
olarak pek çok şey kuşaklara aktarılarak bize kadar gelmiştir. Bu da kültür
ile iletişim arasında sıkı bir bağ olduğunu bize göstermektedir.
İletişim yoluyla bilgi, düşünce, sevgi, kıskançlık, nefret vb. gibi olumlu
ya da olumsuz duygular bireyler arasında paylaşılır. Yine iletişim yoluyla
bireyler birbirini her hangi bir durum karşısında etkiler ya da yönlendirir.
Eğlenmek ve mutlu olmak da medya iletişimiyle günümüzde sağlanmaktadır. TV,
bilgisayar vs. gibi seyirlik unsurlar artık eğlence olgusunu teknolojik
gelişmelere uygun şekilde yaşama olanağını sağlamaya başlamıştır.
Görüldüğü üzere birey ve toplum olmadan kültürden söz edemeyiz. İletişim de
toplum içinde yaşayan bireyin ortaya çıkardığı bir kültürdür. İnsanlar için
iletişim yaşamsal bir eylemdir. Günümüzde iletişimin önemi kavranmış ve bu
konuda özellikle gençler aktif olarak çok fazla girişimlerde bulunmuşlardır.
Özellikle bilişim sektöründe ki gelişmeler teknolojinin ulaşabileceği
harikalıkları gösterirken gençlerimizin de bu konuya ne kadar ilgili
olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun yanında reklam, tanıtım ve halkla
ilişkiler alanında oldukça gelişmiş ve tanıtımın firmalar bünyesinde çok
önemli bir faktör olduğu anlaşılmıştır. Zamana, mekana ve insanların
ihtiyacına uygun olan ürünlerin yine insanların hoşuna gidebilecek ve
onların ilgisini çekecek şekilde tanıtımını yapmak elbette bu konuda hem
eğitimin hem de pratiğin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Bunu
yapacak kişilerin her şeyden önce hitap edecekleri kitleyi çok iyi
tanımaları, bir nevi onların yerine kendilerini koyarak çalışmalarını
yapmaları gereği görülmüştür. Böylece sağlıklı bir iletişim kurulmuş olması
sağlanabilir.
Reklam ve tanıtımı, hitap edeceği kitleye ulaştırmanın en yaygın yolunu
medya oluşturmaktadır. Sözlük anlamıyla medya "araçlar" anlamına
gelmektedir. Medya günümüzde toplumsal yaşamda etkin bir koruma sahip
olmuştur. Medyatik iletişimde, gazete, dergi ve bunlara benzer başka basılı
araçlar, radyo ve televizyon gibi işitsel ve görsel araçlar öne
çıkmaktadırlar. Özellikle radyo ve televizyon sayesinde kısa sürede geniş
kitlelere ulaşabilme imkanı sağlanmaktadır. Bugün çok sayıda radyo ve
televizyon kanalı vardır ve toplumumuzun azımsanmayacak derecede önemli bir
bölümü radyo dinleyicisi ve televizyon izleyicisi durumundadır. Radyo ya da
televizyon aracılığıyla her türlü bilgi insanlara ulaşmış ve iletişimin
önemli bir payını oluşturmuştur. Böylece medya ülkemizde artık iletişim ya
da haberleşme alanında çok önemli bir rol oynamıştır. Doğal olarak iletişim
içinde bulunduğu kültürden hem etkilenmiş hem de o kültürü etkiler hale
gelmiştir.
İletişim kültürün oluşturduğu unsurlardan sadece biridir. Ama zamanla ve
insanların iletişim kaynaklarına yaptığı katkılarla daha da ilerlemiş ve
bugün ki durumuna kavuşmuştur. Böylece iletişim, kültürün toplumsallığını,
sürekliliğini ve değişkenliğini gözler önüne seren en önemli insanlık
etkinliğidir.
İnsan, kültür ve iletişim ile ilgili söylenebilecek çok şey olduğunu
düşünüyor ve bu konuda daha geniş araştırmalar yapılması gerektiğine
inanıyorum. Aslında insanın varolduğu ve buna bağlı olarak kültürün
varolduğu her yerde araştırılacak çok fazla materyal bulunmakta, iletişim
ise bunlardan sadece birini oluşturmaktadır. İnsan olmadan kültürden
bahsedemeyeceğimiz gibi iletişimin bir kültür unsuru olmasının yanında
kültürü etkileyen bir etkinlik olduğunu söylemek gerekir.
KAYNAKLAR Bozkurt Güvenç; İnsan ve Kültür; Remzi Kitapevi
Yrd. Doç. Dr. İlker Bıçakçı; İletişim ve Halkla İlişkiler; MediaCat
Kitapları; 3. Basım; 2000 Ankara
*Sosyal Antropolog
|
|
