|
|
|
Bahar yorgunluğu nedir? |
|
|
Editör: Ozan Vural
editor@realage.com.tr
Anadolu Sağlık Merkezi’nden Dahiliye Uzmanı Prof.Dr. Birsel Kavaklı,
bahar yorgunluğu ile ilgili soruları yanıtladı.
Bahar yorgunluğu nedir? Belirtileri nelerdir?
Bahar yorgunluğu, hemen herkesin mevsim dönüşlerinde hissedebildiği bir
takım ruhsal ve bedensel belirtilere verilen genel isim olarak ele
alınıyor.
Havaların ısınmasıyla birlikte birçoğumuz için yataktan kalkmak çok daha
zor bir hal alırken gündelik işleri yaparken daha isteksiz olabiliyoruz.
Bu durumu genellikle değişen hava koşullarına bağlasak da, uzun süren
yorgunlukların ciddiye alınması, altta yatan başka bir sorunun da
geçiştirilmesini engellemiş oluyor.
Bazı dönemlerde yeterli besin alınmaması, vitamin ve minerallerin eksik
kalması, tiroit bezinin çalışma düzensizlikleri, tansiyon - kalp -
enfeksiyon hastalıkları, sigaranın fazla kullanılması yorgunluk
belirtilerini artıran unsurlar olarak sıralanıyor.
Bahar aylarında yorgunluk neden artıyor?
Bahar aylarında havadaki elektrik yükü artıyor. Pozitif ve negatif yüklü
iyonların artması da insan biyoritminde olumlu ya da olumsuz etkiler
yaratıyor.
Pozitif iyonlar insanı daha zinde hissettirirken, negatif iyonların
artması insanın kendini daha halsiz hissetmesine ve yorgunluk
belirtilerinin ortaya çıkmasında etkili oluyor. Ayrıca bahar aylarında,
aslında vücudumuz daha aktif olmamızı sağlayacak hormonlar
salgılanmasına karşın eğer ortada vitamin eksikliği, beslenme bozukluğu
varsa, vücut buna aynı uyumu gösteremiyor ve yorgunluk hissi artıyor.
Ayrıca bu aylarda neşeli ve enerjik olunmasının da temel nedenlerinden
biri yine hormonlar. Bazı hormonlar karanlık ortamlarda daha fazla
salgılanırken, bazı hormonlar ise insan metabolizması gereği güneş ışığı
gördüğünde daha fazla salgılanıyor.
Yazın güneşin fazla görüldüğü dönemlerde ise depresyondan çıkışı
kolaylaştıracak, daha neşeli hale getirecek hormonlar salgılanıyor.
Ancak kişinin ruhsal yapısı da bu durumdan ne kadar etkileneceğinde
belirleyici oluyor. Örneğin eğer kişi depresif bir yapıya sahipse
herkesin neşelendiği bir ortamda kendini daha depresif hissedebiliyor.
Yorgunluktan korunmak için neler yapılabilir?
Yorgunluğu gidermek için vitamin ve besin destek ürünlerinin alımı büyük
önem taşıyor. Mümkün olduğu kadar sadece bahar aylarında değil, kış
aylarında da eksik olan vitaminlerin alınması bahar yorgunluğunu fazla
hissetmeden o dönemin geçirilmesini sağlar. Özellikle B ve C
vitaminleri, potasyum ve çinko içeren besinler önemlidir. Yeterli
düzeyde karbonhidrat alımı yorgunluktan korunmada önemlidir. Vücut
enerjisinin yüzde 50-60’ı karbonhidratlardan sağlanmaktadır.
Rafine edilmemiş karbonhidratların tüketimine ağırlık vermeliyiz. Bunlar
taze meyve ve sebzelerde, tam buğday ekmeği ve tahıllarda bulunan
karbonhidratlardır. Protein, dokularımızın temel taşı olduğundan
diyetimizde yeterli düzeyde proteine yer verilmeli.
Mevsim meyve ve sebzeleri de daha az kimyasal maddeye maruz kaldığı için
daha sağlıklıdırlar. Bu nedenle sebze ve meyvelerin mevsiminde
tüketilmesi önem taşıyor.
Enerjimizi doğru kullanmanın da yorgunluk giderilmesinde faydası var
mıdır?
Yorgunlukla baş edebilmek için öncelikle enerjinin doğru kullanılmasının
öğrenilmesi gereklidir. Çalışma ve dinlenme periyotlarımızı
ayarlamalıyız. Kısa ve sık dinlenme aralıkları yorgunluğun ortaya
çıkmasını önleyebilir.
Çalışırken vücut mekaniklerini doğru kullanarak kas ağrılarını
engelleyebiliriz. Çalışma ortamının iyi havalandığından emin olmalıyız.
Çok sıcak veya çok soğuk ortamlar vücudumuzda ekstra bir stres yaratır.
Vücudun susuz kalması yorgunluğu artırır mı?
Vücudun çok hafif düzeyde susuz kalmasının dahi metabolizmayı
yavaşlattığını hatırlatan Dr. Yaprak Ataker, günde en az 8-10 bardak su
içilmesi ve kahve ile çayın mümkün olduğunca az tüketilmesi gerekiyor.
Düzenli egzersiz olarak neler yapılabilir?
Düzenli egzersiz ile metabolizma hızlanır ve dinlenmiş duruma göre daha
fazla enerji oluşumu sağlanır. Kalp damar sisteminin ve solunumun
düzenlenmesini, dokulara yeterli düzeyle oksijen taşınımını sağlar.
Özellikle aerobik tipte olan yürüyüş, koşu, bisiklet, yüzme, dans gibi
egzersizler tercih edilmelidir.
Sürekli yorgunluk hissi ne gibi hastalıkların belirtisi olabilir?
Yorgunluk, vücudumuzun fiziksel çalışmaya, psikolojik strese,
uykusuzluğa verdiği fizyolojik bir cevap olarak tanımlanıyor. Yorgunluk
fizyolojik bir cevap olabildiği gibi bazı hastalıkların ön belirtisi
olarak da ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle yorgunluk uzun sürdüğünde
mutlaka altta yatan nedenlerin araştırılması gerekiyor.
Kansızlık, enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi hastalıkları, tümörler,
yeme bozuklukları, tiroit hastalıkları, kronik yorgunluk sendromu,
fibromiyalji, uyku bozuklukları, stres, depresyon gibi sebepler
yorgunluk için araştırılması gereken sorunlar arasında geliyor.
Ne zaman doktora başvurmak gerekir?
Yorgunluk uzuyor ve kişinin gündelik işlevlerini bozuyorsa, ya da okul
veya işyerindeki performansını engelliyorsa artık onu bahar yorgunluğu
diye geçiştirmemek gerekiyor.
Elbette bu durumun ortaya çıkmasında mevsimlerin, ışığın, ısının rolü
var. Ama bahar yorgunluğu diye geçiştirildiği takdirde tedavisi
gecikebilecek bazı psikiyatrik durumlar da var. Sadece psikiyatrik
değil, hem bedensel hem ruhsal belirtilerle giden başka durumları da
unutmamak gerekli.
Uzun süren yorgunluklarda, en başta depresyon, daha sonra, kaygı
bozuklukları, demans, eşzamanlı alkol ve/veya madde kullanımı, birincil
uyku bozuklukları, yeme bozuklukları, hatta şizofreninin bile tanılar
arasında düşünülüp dışlanması gerekiyor.
Bir de, toplumda daha az bilinen, esas olarak fonksiyonel bedensel
belirtilerle giden, eskiden “nevrasteni” tanısı altında ele alınan bazı
rahatsızlıklar var. Bunların başında da fibromiyalji ve kronik yorgunluk
sendromu geliyor.
ttp://www.realage.com.tr/
|
|
|
|
|
