|
 |
 |
|
|
GERİATRİDE SOSYAL HİZMETİN YERİ
Doç. Dr. Ümit ONAN Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulu ‘nun 1961 yılında kuruluşundan bu yana eğitim programında; çocuklar, gençler, yoksullar, özürlüler, suçlular, göçmenler, gibi sosyal hizmet alanlarının yanı sıra "Yaşlılık" birincil bir alan olarak varolmuştur. İnsanı temel alıp insanlara yardım etme ve sorunlarını çözme yöntemleri hakkında bilimsel bilgi ve becerilere sahip olan sosyal hizmet uzmanları yaşlı grubunun da ihtiyaçlarının karşılanması, sorunlarının giderilmesi ve iyiliğine yönelik tüm hizmet, program, mevzuat, ve politikaların oluşturulmasında rol alır. Sosyal Hizmetler Yüksekokulu’nda hemen her ders içeriğinde yaşlı refahı alanı ile ilişki kurulmakla birlikte "Yaşlılık ve Sosyal Hizmet" adlı bağımsız bir seminer dersi de bulunmaktadır. Yüksekokul’un Lisans ve Lisansüstü öğrencileri, alandaki teorik bilgilerini özel ve kamuya ait huzurevi , güçsüzler yurdu, yaşlı dayanışma merkezleri gibi Türkiye’de yer alan kuruluşlarda uygulama olanağı bulur, araştırmalar yapar. Bu birikim sayesinde Lisans ve Lisansüstü düzeyde Yaşlı Refahı alanına yönelik çok sayıda bitirme tezi Yüksekokul’un kütüphanesinde yer almaktadır.
Toplumlardaki yaşlı nüfusun ve yaşlılık sonucu ortaya çıkan sorunların artışı gerontoloji ve geriatri alanlarını ortaya çıkarmıştır. "Gerontoloji" yaşlılığı bütün yönleriyle inceleyen bir bilim dalı, "Geriatri" ise yaşlının sağlığı ve tedavisine yönelik bir tıp ihtisas alanıdır. Tıp gibi sosyal hizmet de öteden beri yaşlılık alanı ve yaşlılarla ilgilenmektedir. Hastanelerde genel sağlık hizmetlerinden başka sağlık açısından yardım gereken yaşlıyla özel olarak ilgilenecek, yaşlının özel ihtiyaçlarını karşılayacak geriatrik hizmetler çoğu batı ülkesinde kurulmuştur. İngiltere’de sadece yaşlılara bakan geriatrik hastaneler yıllardır hizmet vermektedir. Gene İngiltere’de 1970’ler de Seabohm Raporu (1968)’ndaki öneriler bu yönde adımlar atılmasına öncü olmuştur. Milli sağlık hizmetlerinin yeniden düzenlenmesi çerçevesinde hastanelerde geriatrik hizmetler, tıp ve sosyal hizmetlerin birlikte yer aldığı bir felsefeyle işletilmeye başlanmıştır.Yaşlı hastayı inceleme, değerlendirme ve gerekli hizmeti sunma doktor, hemşire, sosyal hizmet uzmanı, fizyoterapist, psikiyatrist ve diğer sağlık görevlilerinin ekip çalışmasını gerektirir. Bu ekipte sosyal hizmet uzmanı yaşlı hasta için ne gibi hizmetlere gereksinim duyulduğunu saptama ve bu hizmetlerin sunulmasına yardımcı ve aracı olma sorumluluğunu taşır. Yaşlı hastaya sunulacak hizmetler, yaşlı ve ailesinin yaşam kalitesini güçlendirme ve sürdürmeleri konusunda destek olmalıdır. Yaşlının fiziksel ve ruhsal iyilik halini engelleyen fiziksel, psiko-sosyal, ailesel, kültürel, etnik, örgütsel ve toplumsal faktörlerin ortadan kaldırılması gibi konular sosyal hizmet kapsamındadır. Sosyal hizmet uzmanı, yaşlının saygınlığını korumak, kendi kararlarını kendisinin vermesine yardımcı olmak, en üst düzeyde işlevselliğini sağlamak ve mümkün olduğu ölçüde içinde bulunduğu yaşam koşullarını iyileştirmekle ilgilenir. Hizmet sunumuna etki eden engellerin ortadan kaldırılması yardımın bir diğer ayrıştırıcı yönüdür. Gerektiğinde sosyal hizmet uzmanı yaşlılar adına çeşitli kurum ve kuruluşlar düzeyinde savunuculuk rolünü de üstlenecektir. Ayrıca sosyal hizmet uzmanı aile üyeleri arasında iletişimi düzenleyici olarak yaşamı kolaylaştırıcı önlemleri almalı, ailenin/diğer sosyal destek ağı bağlantılarını sağlamalıdır. Sosyal hizmet uzmanları yaşlılara hizmet verecek kuruluşların etkin ve verimli hizmet sunumundan da sorumludur. Yaşlı birey ve gruplarla doğrudan çalışmanın yanı sıra sosyal hizmet uzmanları yaşlıları etkileyecek politika ve programları geliştirmede ve daha fazla kaynak yaratmaya yönelik çalışmalarda da rol almaktadır. Yaşlılara yönelik çalışmaların interdisipliner bir anlayışla ve ekip çalışması ile yürütülmesi gereklidir. Sosyal hizmet uzmanı da bu ekibin bir üyesidir
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
