DENETİMLİ SERBESTLİK NEDİR?
Mehmet Can Özkaya
Probation Officer
(Social Worker)
Denetimli Serbestlik (DS), hapis ile tecrit modeline alternatif daha
çağdaş ve ülke ekonomisine ekonomik ve sosyal yararı olan, suça
sürüklenen çocuklar ve şüpheli, sanık, tanık, mağdur ve hakkında tedbir
bulunan çocuk ve yetişkinlerin topluma kazandırılmaları için yapılan
çalışmaların bütünüdür.
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğünün;
Soruşturma Evresinde,
Kovuşturma Evresinde,
Kovuşturma sonrası Evrede,
Salıverme sonrası Evrede,
Adli kontrol ve yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde,
Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar ile denetim süresi
içindeki yükümlülüklerin yerine getirilmesi evrelerinde görev ve
sorumlulukları vardır.
Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı
İş Arama İzni ile Cezanın Konutta İnfazı ile İlgili İşlemler
DENETİMLİ SERBESTLİK SİSTEMİNİN HEDEF KİTLESİ KİMLERDİR?
Suça sürüklenen çocuklar,
Şüpheli, sanık, tanık pozisyonunda olup; hakkında mahkemelerce tedbir
yükümlülüğü verilen gençler (18-21 yaş),
Şüpheli, sanık, tanık pozisyonunda olup; hakkında mahkemelerce tedbir
yükümlülüğü verilen yetişkinler (21 yaşını doldurmuş kişiler),
Mağdurlar (Suçtan zarar görmüş kişiler).
DENETİMLİ SERBESTLİK HİZMETLERİ NELERDİR?
Çocuklar için DS Hizmetleri:
Eğitim ve Eğitime Devam Ettirme Çalışmaları: Mahkemelerce, hakkında
eğitimine devam tedbiri verilmiş olan çocukların eğitimi ile ilgili tüm
çalışmaları yapmak.
Rehberlik Hizmetleri:
Psikososyal Destek: Gerek DS Şubesine gelen; gerekse de Ceza İnfaz
Kurumundan salıverilen çocukların topluma faydalı birer birey olarak
yaşamlarını devam ettirmelerini sağlamak ve psikolojik durumlarını
güçlendirmek için verilen her türlü destek çalışmalarıdır. Bunlar:
Denetim Planı (DP) doğrultusunda istenilen amacın gerçekleşmesi için
çocuğun, eğitim, aile, iş ve sosyal çevreye uyumunu sağlamak,
desteklemek yardımcı olmak, öneride bulunmak.
Çocuğa eğitim, iş, destek alabileceği kurum ve kuruluşlar, hakları ve
haklarını kullanma konularında bilgi vermek.
Yaşadığı çevredeki kişileri ziyaret ederek, çocuğun içinde yaşadığı
şartları, aile ve sosyal ilişkilerini, eğitim ve iş durumunu öğrenmek ve
bu konuyla birlikte boş zamanlarını değerlendirme faaliyetlerinde
yardımcı olmak.
Hakkında tedbir bulunan çocukların DP doğrultusunda, bu uygulamanın
sonuçlarını ve çocuk üzerindeki etkilerini inceleyerek yükümlülüklerini
yerine getirmesinde yardımcı olmak.
İş ve meslek edindirme kurslarına yönlendirmek. Bunlar: Milli Eğitime
bağlı, Esnaf ve Sanatkar Odaları Birliğine bağlı tüm kurum ve
kuruluşların açmış olduğu ve projeler doğrultusunda açılacak kurslardır.
Suça sürüklenen şüpheli, sanık, tanık ve mağdur pozisyonundaki çocuklar
hakkında ‘Sosyal İnceleme Raporu’ düzenleyerek; mahkemenin çocuğun
ailesi ve sosyal çevresi hakkında geniş ve doğru bilgi edinmesini
sağlamak.
1.2. Tedavi Hizmetleri:
Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 24/04/2006 tarih
ve 8113 2006/49 sayılı genelgesi doğrultusunda sıralı hastaneler
gözetilerek tedavilerinin yapılmasını sağlamak. Kuruma başvurmasından
başlayarak, hakkında tedavi ve denetim kararı olan çocukların uyuşturucu
ve uyarıcı madde kullanmasının etki ve sonuçları hakkında çocuğu
bilinçlendirmek, çocuğun sorumluluk bilincini geliştirmesi için yol
göstermek, gelişim ve davranışlarını gözlemleyerek çocuğu gözetim ve
kontrolde bulundurmak şube müdürlüğümüzün görevleri arasındadır.
Çocuğun, denetim tedbiri süresi ve hayatının bundan sonraki aşamalarında
suç işlemesini ve suça karışmasını önlemek amacıyla çocuğu
bilinçlendirerek toplumla bütünleştirip faydalı bir insan olmasını
sağlamak da görevlerimizdendir.
1.3. İstihdam Hizmetleri: Aşağıda ayrıntıları ile açıklanmıştır.
Yetişkinler için DS Hizmetleri:
Rehberlik Hizmetleri:
Psikososyal Destek: Gerek DS Şubesine gelen; gerekse de Ceza İnfaz
Kurumundan salıverilen kişilerin topluma faydalı birer birey olarak
yaşamlarını devam ettirmelerini sağlamak ve psikolojik durumlarını
güçlendirmek için verilen her türlü destek çalışmalarıdır. Bunlar:
Denetim Planı (DP) doğrultusunda istenilen amacın gerçekleşmesi için
kişinin, eğitim, aile, iş ve sosyal çevreye uyumunu sağlamak,
desteklemek yardımcı olmak, öneride bulunmak.
Kişiye eğitim, iş, destek alabileceği kurum ve kuruluşlar, hakları ve
haklarını kullanma konularında bilgi vermek.
Yaşadığı çevredeki kişileri ziyaret ederek, kişinin içinde yaşadığı
şartları, aile ve sosyal ilişkilerini, eğitim ve iş durumunu öğrenmek ve
bu konuyla birlikte boş zamanlarını değerlendirme faaliyetlerinde
yardımcı olmak.
Hakkında tedbir bulunan kişilerin DP doğrultusunda, bu uygulamanın
sonuçlarını ve kişi üzerindeki etkilerini inceleyerek yükümlülüklerini
yerine getirmesinde yardımcı olmak.
İş ve meslek edindirme kurslarına yönlendirmek. Bunlar: Milli Eğitime
bağlı, Esnaf ve Sanatkar Odaları Birliğine bağlı tüm kurum ve
kuruluşların açmış olduğu ve projeler doğrultusunda açılacak kurslardır.
Suça sürüklenen şüpheli, sanık, tanık ve mağdur pozisyonundaki kişiler
hakkında ‘Sosyal Araştırma Raporu’ düzenleyerek; mahkemenin kişinin
ailesi ve sosyal çevresi hakkında geniş ve doğru bilgi edinmesini
sağlamak.
2.2. Tedavi Hizmetleri:
Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 24/04/2006 tarih
ve 8113 2006/49 sayılı genelgesi doğrultusunda sıralı hastaneler
gözetilerek tedavilerinin yapılmasını sağlamak. Kuruma başvurmasından
başlayarak, hakkında tedavi ve denetim kararı olan kişilerin uyuşturucu
ve uyarıcı madde kullanmasının etki ve sonuçları hakkında kişiyi
bilinçlendirmek, kişinin sorumluluk bilincini geliştirmesi için yol
göstermek, gelişim ve davranışlarını gözlemleyerek kişiyi gözetim ve
kontrolde bulundurmak şube müdürlüğümüzün görevleri arasındadır.
Kişinin, denetim tedbiri süresi ve hayatının bundan sonraki aşamalarında
suç işlemesini ve suça karışmasını önlemek amacıyla kişiyi
bilinçlendirerek toplumla bütünleştirip faydalı bir insan olmasını
sağlamak da görevlerimizdendir.
2.3. İstihdam Hizmetleri: Aşağıda ayrıntıları ile açıklanmıştır.
KAMU ALANIDAKİ VE ÖZEL SEKTÖRDEKİ KURUM VE KURULUŞLARIN DENETİMLİ
SERBESTLİK SİSTEMİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ NEDİR?
Rehber Görevlendirmesi: Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi ile
Koruma Kurulları Kanunu’nun 46. maddesi ve Denetimli Serbestlik ve
Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Yönetmeliğinin 46. maddesi
gereğince rehber görevlendirilmesi durumu söz konusu olduğu takdirde
bünyesinde Psikolog, Sosyal Çalışmacı (Sosyal Hizmet Uzmanı), Sosyolog,
PDR Uzmanı, Öğretmen, Çocuk Gelişimi Uzmanı, Pedagog, Özel Eğitim Uzmanı
bulunduran tüm kamu alanında ve özel sektörde faaliyet gösteren kurum ve
kuruluşlar (örneğin; Aile ve Çocuk Mahkemeleri, Sosyal Hizmetler ve
Çocuk Esirgeme Kurumu, Milli Eğitim Bakanlığı’na, Sağlık Bakanlığı’na
bağlı tüm resmi ve özel kurum ve kuruluşlar ile üniversitelerden rehber
görevlendirmesi yapılır ve bu rehberler, kurum ve kuruluşlar Denetimli
Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğü ile ortak ve koordineli
çalışırlar.
İstihdamla İlgili Çalışmalar: Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri
ile Koruma Kurulları Kanunun 25. maddesi ve Denetimli Serbestlik ve
Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Yönetmeliğinin ilgili maddeleri
gereğince Kamu Kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına
çalışan vakıf ve dernekler, gönüllü gerçek ve tüzel kişiler ve kurum ve
kuruluşlar işe yerleştirmek, meslek edindirmek ile ilgili çalışmalarda
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğüne yardımcı
olurlar. İstihdama yönlendirilecek çocuk, genç ve yetişkinlerin ihtiyaç
olan alanlarda istihdam edilmelerini sağlamak amacıyla meslek ve sanat
edindirme kurslarıyla kalifiye eleman olmalarını sağlamak amacıyla
yukarda belirtilen tüm kurum ve kuruluşlar yardımcı olurlar.
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğü ile yukarıdaki
konularda işbirliği içinde olan tüm kurum ve kuruluşların, Denetimli
Serbestlik ve Yardım Sisteminin hedef kitlesi olan kişilerin toplumla
bütünleşmelerinin sağlanması ve kamu yararının yerine getirilmesinde ve
kişilerin üretime katılmasındaki önemi büyüktür. Bunun, aynı zamanda bir
vatandaşlık görevi ve ülke ve bölgemizin sosyal güvenliği için yerine
getirilmesi önemli bir ilke olarak kabullenilmesi gerekir.
KORUMA KURULLARI NEDİR?
KORUMA KURULLARI;
Denetimli serbestlik hizmetleri kapsamında, mağdurlar ile ceza infaz
kurumlarından salıverilen hükümlülere “yardımcı olmak” üzere
oluşturulmuş bir kuruldur.
KORUMA KURULLARININ GENEL AMACI
Suçtan zarar görenlere yardımcı olmak.
Ceza infaz kurumlarından salıverilen hükümlülere yardımcı olmak.
Hükümlülerin topluma uyum sağlamasını kolaylaştırmak ve yeniden suç
işlemesini önlemek.
Bu şekilde toplumsal düzeni korumaktır.
Mersin Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğünün Koruma
Kurullarında yer alan kurum ve kuruluşlar şunlardır:
Mersin Barosu Başkanlığı
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Mersin E-Tipi Kapalı Cezaevi Müdürlüğü
Mersin Milli Eğitim Müdürlüğü
İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı
Türkiye İş Kurumu
T.C Ziraat Bankası
T.C Halk Bankası
Mersin Ticaret ve Sanayi Odası
Mersin Ticaret Borsası
Mersin Esnaf ve Sanatkar Odaları Birliği
Mersin Ziraat Odası ve
Kamuya yaralı Dernek ve Vakıflar ve Özel Bankaların Yönetici
seviyesindeki temsilcilerinden oluşur.
Yukarıdaki kurum ve kuruluşlardan görevlendirilen temsilciler Koruma
Kurullarında 2 yıl süreyle görevlidir.
Gönüllü Çalışanlar: Denetimli Serbestlik Yardım ve Koruma Hizmetlerinde
yönetmelikte belirtilen ilkeler gözetilerek gönüllü kişiler de
çalıştırılabilir.
Çalışmak isteyen gönüllü kişiler şube müdürlüğü veya büroya dilekçe ile
başvurur. Cumhuriyet Başsavcılığından alınacak iyi hal belgesi, tam
teşekküllü Devlet Hastanesinden alınan sağlık raporu ve gönüllü başvuru
formu doldurularak başvurulabilir. Başvurular ilgili Cumhuriyet Savcısı
tarafından değerlendirilerek Cumhuriyet Başsavcısının onayına sunulur.
Buna göre başvurular kabul edilir.
Gönüllülerin; çalışma programı şube müdürlüğü veya büroca belirlenerek,
ilgiliye bildirilir.
Gönüllülerin hizmet verecekleri alana yönelik programların hazırlanması,
takibi ve değerlendirilmesi şube müdürünün görevlendirdiği uzmanın
rehberliğinde olur.
Gönüllüler çalışmak istedikleri alanı seçme konusunda bilgi, beceri ve
ilgi alanları göz önüne alınarak yönlendirilir. (Bu görevlendirme beş ay
süreyle sınırlıdır.)
Gönüllü çalışanlardan; psikolog, sosyal çalışmacı, sosyolog, psikolojik
danışmanlık ve rehberlik öğretmenliği unvanına sahip olanlara
sorumluluğu ve sosyal araştırma raporu düzenlemeyi yazılı olarak kabul
etmeleri halinde, rapor hazırlama görevi verilebilir.
Şube Müdürlüğü veya büro gönüllü çalışmaya başlayanları her ayın sonunda
daire başkanlığına bildirir.
Gönüllüler, çalıştıkları şube müdürlüğü veya büronun genel işleyişi ile
çalışma usul ve esaslarına doğrudan veya dolaylı müdahalede
bulunamazlar.
Gönüllü Çalışanlarda Aşağıdaki Koşullar Aranır:
Türk vatandaşı olmak
Başvuru tarihinde yirmi bir yaşını bitirmiş olmak,
14.07.1965 tarihli ve 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun 48. Maddesinin
genel şartları başlıklı beşinci bendinde sayılı suçlardan hükümlü
bulunmamak.
PROJE ÇALIŞMALARI VE KABULÜ
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğü;
İstihdam
Meslek Edindirme
Eğitim
Her türlü rehabilitasyon çalışması
Tedavi ile ilgili konularda proje sahipleri ile iş birliğine girebilir.
Projenin yürürlüğü Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma
Kurullarından sorumlu Daire Başkanlığının uygun görüşü ile hayata
geçirilir. Daire Başkanlığı ile her türlü iş birliği yapılabilir.
Müdürlüğümüz de bu gibi projelere açıktır.
TEKNİK TERİMLER İLE İLGİLİ SÖZLÜK
Denetim Planı: Soruşturma, kovuşturma evreleri ile hükümden ve
salıverilmeden sonra hazırlanır. Denetimin yöntemini belirten bir
plandır.
Sosyal Araştırma Raporu:
Sosyal İnceleme Raporu : Sosyal inceleme raporu, suça sürüklenmiş
çocuğun, işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu
fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin mahkeme
tarafından takdirinde göz önünde bulundurduğu rapordur.
İstihdam : Bir görevde, bir işte kullanma.
Rehabilitasyon: Bir kimsenin iş yapmaya engel olan yetersizliğini
gidermek amacıyla uygulanan tedavi, iyileştirme.
Alternatif : Seçenek
Koordine : Eş zamanlı ve ortak çalışma
Tecrit : Ayırma, ayrı bir tarafta tutma.
Kaynakça :
5402 Sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri Koruma Kurulları
Kanunu
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi ile Koruma Kurulları Yönetmeliği
Uygulamada Görülen Kararlar
Mehmet Can Özkaya
Probation Officer
(Social Worker)
The City of Mersin Probation Office
0090 324 231 73 76 / 119
0090 505 455 17 62
