|
| Hızlı Erişim |
 |
|
|
|
|
|
CEZA İNFAZINDA İNSANCIL BİR YAKLAŞIM
‘DENETİMLİ SERBESTLİK’
Mehmet Can Özkaya
Sosyal Çalışmacı
Denetimli serbestlik, batıdaki adıyla probation, suçluyu toplum içerisinde
tutarak, ona bazı sorumluluklar ya da şartlar yüklemek suretiyle, topluma
yeniden kazandırmayı amaç edinen hizmettir.
Adalet Bakanlığı’nın ülkemizin içinde bulunduğu Avrupa Birliği üyelik süreci
çalışmaları çerçevesinde hayata geçirdiği Denetimli Serbestlik ve Yardım
Merkezleri ‘Suçluluk’ alanında bir sosyal hizmet kurumu olarak
çalışmalarına, kanunun 15.07.2005 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak
yürürlüğe girmesiyle başlamıştır.
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri çoğunlukla mahkemenin suçlu
hakkında hapis dışı bir” tedbire” hükmetmesiyle birlikte devreye
girmektedir.
Avrupa Konseyi terminolojisinde ‘tedbirler’ işlendiği iddia edilen bir suç
nedeniyle önceden hükmedilen ya da bir ceza mahkumiyetinin yerine verilerek
özgürlükten yoksun bırakma cezasının cezaevi dışında çektirilmesi yollarına
ilişkin olarak verilen karar biçimleridir.
5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ve Koruma Kurulları
Kanununa göre denetimli serbestlik ve yardım hizmetleri merkezde; Adalet
Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne bağlı bir daire başkanlığı
ve taşrada buna bağlı 133 denetimli serbestlik ve yardım şube müdürlüğü
olarak teşkilatlanmıştır
Kanuna göre, Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezlerinin görevleri, gerek
hapis dışı ceza ve tedbirlere mahkûm edilen kişilere gerekse şartla tahliye
edilen ya da cezası tecil edilen kişilere, topluma uyumları için gerekli
psiko-sosyal yardımı yapmak, onları toplum içerisinde denetleyerek
haklarında hükmedilen ceza veya tedbirin infazını sağlamak, suçluya ve suç
mağduruna yardım etmek, suçlular hakkında sosyal araştırma raporları yazarak
adlî mercilere vermek ve tahliye sonrasında hükümlülere iş ve çalışma
imkanları sağlamak ve kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.
Sistemin danışma organı olan Danışma Kurulunun görevi, denetimli serbestlik,
yardım ve koruma hizmetlerinin etkin, verimli ve ilgili tüm sektörler
arasında iyi bir eşgüdüm içerisinde yürütülmesini sağlamaktır. Kurula Adalet
Bakanlığı müsteşarı başkanlık eder.
Taşra teşkilatında bulunan Koruma Kurulu, çeşitli kurum ve kuruluş
temsilcilerinden oluşmaktadır. Koruma kurullarının görevi, suçlunun
rehabilitasyonuna, bir iş sahibi olmasına, toplumla tekrar bütünleşmesine ve
suçtan zarar gören kişilere suç nedeniyle uğradıkları sosyal ve ekonomik
sorunların çözümüne yardım sağlamak, çocuk ve genç hükümlülerin
öğrenimlerine devam etmelerini sağlamaktır.
Ülkemizde giderek artan bir sosyal sorun olan ‘Suçluluk’ alanında yeni bir
hizmet yöntemi olarak algılanabilecek Denetimli Serbestlik ve Yardım
Merkezleri, BM İnsan Hakları Sözleşmesine uygun bir şekilde suça karışmış
olan bireylerin topluma yeniden kazandırılabilmeleri amacını taşır.
15.07.2005 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu
‘infaz’ anlayışına daha insancıl bir bakış açısı getirmiş ve çocuk, genç ve
yetişkin suçluların cezalarını toplum içerisinde, topluma faydalı
hizmetlerde bulunarak çekmelerine yardımcı olmaya başlamıştır.
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezlerinin bünyesinde, hakkında Denetim
Tedbiri olan kişilerle birebir ilişki içerisinde olan, kişinin psikososyal
ve ekonomik yapısına uygun şekilde bir Denetim Planı hazırlayan (yani
çeşitli sosyal sorumluluklar yükleyen, eğitimine devam etmesini sağlayan,
bir meslek edinmesini sağlamak için çeşitli kurumlarla iş birliği yapan ya
da tedavi olmasına yardımcı olan) bir uzman personel kadrosu bulunmaktadır.
Bu kadro; Sosyal Çalışmacı, Psikolog, Sosyolog ve Öğretmen olarak Adalet
Bakanlığı tarafından istihdam edilmiş meslek elemanlarıdır. Ayrı meslek
elemanları olmalarına rağmen merkezlerde aynı görevi yapan bu kadro, kişi
hakkında verilen denetim tedbiri süresinin sonuna kadar periyodik olarak
kişi ile görüşmeler yapar ve kişinin yaş grubuna uygun olarak belli süreler
içerisinde mahkemesine ‘Denetim Raporu’ aracılığıyla bilgi verir.
Hakkında ‘Denetim Tedbiri’ alınan kişinin mahkeme tarafından ‘Denetimli
Serbestlik ve Yardım Merkezi’ sevk edilmesiyle birlikte başlayan hizmet
aşağıdaki aşamalarda verilir:
• Kişi, Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürü tarafından uzman
bir personele sevk edilir.
• Uzman personele sevk edilen kişi hakkında bir ‘Değerlendirme Formu’
düzenlenerek kişinin sosyodemografik ve psikolojik durumu hakkında bilgi
elde edilir.
• Değerlendirme Formu doldurulan kişiye en fazla 10 gün içerisinde, içeriği
uzman personel tarafından belirlenen bir ‘Denetim Planı’ oluşturulur. Bu
Denetim Planında, kişi hakkında Değerlendirme Formu neticesinde elde edilen
bilgiler ışığında, eğitimine devam etmesi, psikososyal destek alması,
ücretsiz olarak herhangi bir yerde topluma faydalı bir işte çalışması,
uyuşturucu bağımlısı ise tedavisine devam etmesi gibi tedbirler yer alır.
Kişi ile birlikte hazırlanan bu Denetim Planı üzerinde kişinin söz hakkı
vardır ve fakat kişi Denetim Planını kabul ettiği andan itibaren bu plana
uymakla yükümlü olması durumu söz konusudur.
• Hakkında Denetim Planı oluşturulan kişi çocuk yaşta ise Denetim Planına
uyup uymadığı ve kişide görülen gelişmeler ayda 1, yetişkin ise 3 ayda 1
mahkemesine Denetim Raporu ile bildirilir.
• Denetim Tedbiri süresi sona ermiş olan kişinin dosyası kapatılarak
mahkemesine gönderilir ve mahkeme tarafından hükmü sonlandırılır.
Sonuç olarak, bir sosyal hizmet kurumu olan bu yeni birimin görevlerini siz
meslektaşlarımla paylaşmak istedim. Sevgilerimle…
Mehmet Can Özkaya
Sosyal Çalışmacı
|
|
