Yemek yememe
sorununun esas nedeni?
Bu konuda tek bir neden söz konusu
değildir. Problem, sıklıkla sütten kesilme döneminde başlar. Aslında yemek
yeme sorunu diğer davranış sorunlarıyla birbirine bağlıdır. Çocuğun olay
yaratma, dikkatleri üzerine çekme ve kendini önemli hissetme isteğiyle, 9
ayla 3 yaş arasında normal olan olumsuz tutum ve direnci önde gelen
faktörler arasındadır. Bütün bunlar, iradesinin dışında ona zorla bir şeyler
kabul ettirmeyi güçleştirir.
En yaygın başarısız yöntemlerden biri; zorla yemek yeme girişimleridir.
Sevmediği yemeği yemesi için ya da yeterli derecede yediği halde, tabağını
sıyırması için zorlanan çocukta yemeğe karşı olumsuz bir tutum meydana
getirilir. Bu olumsuzluğun temelinde, “istenmeyen bir şeyin zorla
yaptırılması” yatmaktadır. Çocuğu yemek yemesi için zorlamak, ister istemez
onda tam tersi bir tepkiye yol açar. Çocuk, yemek yemeyi reddettiğinde,
zorlamak ne kadar büyük bir olay haline gelirse çocuk da yemeği o kadar
şiddetle reddeder.
Bu
sorunun diğer önemli bir nedeni:
İştahsızlığın
kişiden kişiye değişmesidir. Bazı çocukların yetişkinlerde olduğu gibi;
iştahları az olur. Fakat bu durum onların ortalama ağırlığın altında olacakları
anlamına gelmez. Çocuğun iştahının az olması sonucu, anne ve babalar onu yemeğe
zorlar; o da reddeder. Bunun üzerine, anne ve baba daha da ileri giderek, yemeğe
zorlama, yalvarma, kandırma, ceza ile tehdit etme ya da cezalandırma yoluna
başvurarak yemek zamanı hoş olmayan birçok şeye sebep olabilirler. Bütün bu
davranışlar, çocuğu yemeğe karşı olumsuz bir şekilde şartlandırır.
Böylelikle yiyecek ve yemek zamanı ile hoşnutsuzluk arasında kurulan çağrışım
zamanla gerçekten iştahın azalmasına sebep olabilir. Çocuklarda zaman kavramının
yerleşmemesi sebebiyle, en küçük bir aceleye ihtiyaç duymazlar ve annelerinin
bulaşık yıkadıktan sonra başka işlere geçmekte niçin acele ettiklerini
anlayamazlar.
Çocuklar yemekle oynamayı
severler. Özellikle 1 yaş çocukları, elleriyle yiyeceği avuçlayarak yiyeceklerin
parmakları arasından akmasını seyrederler. Bu durumu gören anne, çocuğun yemek
istemediği için oyun oynadığını sanır. Bunun için de, onu hızlandırmaya ve
kaşıkla yedirme girişimlerinde bulunmaya çabalar.
Yemek yememe durumunda neler
yapılabilir ?
- Çocuğa istediği yemeği, istediği kadar vermeli.
- Yemek zamanı olanak varsa, neşeli ve hoş bir ortam yaratılmalı.
- Zaman zaman şayet çocuk isterse, yalnız başına yemek yemesine izin verilmeli.
Çocuk yemek yemeyi bazen yalnız, bazen de yardımla ister. Yalnız yemesi için
fırsat verilmeli (küçük ve derin tas, küçük kaşık, yeterli yükseklikte masa ve
sandalye).
- Çocuk 4 yaşında aile bireyleriyle birlikte yemeğe başlamalıdır. Çocuk
ailesiyle birlikte yediğinde, kendini denetleme olanağı bulur. Bu yetişkinlerin
yemek yeme davranışlarını taklit edebilme fırsatını ve uyulması gereken görgü
kurallarını öğreneceğinden bazı yanlış yemek yeme eğilimleri alışkanlık haline
gelmeden değiştirilebilir. Ailesi ile birlikte yemek yemek, çocuğa ailenin bir
üyesi olduğu duygusunu verir.
- Tabağını yemekle aşırı bir şekilde doldurmak yerine azar azar koyulmalıdır.
Çocuk doymamışsa, daha fazla yemek isteyebilmelidir.
- Yemeğe oturduğu zaman çocuğun yorgun olmamasına ve yemek saatinden önce
sürtüşmelerden kaçınmaya dikkat edilmelidir.
- Elden geldiğince her öğünde onun sevdiği yiyeceklerden biri bulundurulmalıdır.
- Yemek öncesi temizlik, çocuğun yemeğe psikolojik açıdan hazırlanması
bakımından önem taşır. Çocuğun yemeğe oturmadan önce, temiz el, yüz, elbise ve
iyi taranmış saç gibi hazırlıklarına önem verilmelidir. Psikolojik olarak
hazırlık, çocuğun zihinsel bakımdan yemeğe hazırlıklı olmasıdır. Bu hazırlık,
çocuğun yemek yeme isteğini uyandırır. Herşeyden önce çocuk, gergin olmayan
rahat bir durumda olmalıdır.
- Yiyecekleri çekici bir şekilde sunmak gerekir. Parlak renkli bir tabak veya
masa örtüsü gibi çocuğun hoşlandığı şeylerin kullanılması, yemeği zevkle
yemesini sağlayabilir.
- Yemek yemekte zorluk çıkaran bir çocuğa uygulanacak en iyi yöntem, çocuk
yemediği zaman ona ilgi göstermemektir.
- Yemek çocuğa, yeme tavrı içinde verilmeli ve anne çocuğun ne yediğiyle
ilgilenmemelidir.
- Tabağa en ufak bir endişeli ifadeyle bakılmamalı, hiçbir gözlemde
bulunulmamalı, yese de yemese de hiç kimsenin kendisiyle ilgilenmediği izlenimi
bırakılmalıdır.
- Ona yemek yemediği zaman huysuz olduğu söylenmemeli ve öfkeyle bakılmamalıdır.
Eğer yemeği bırakırsa, bu görmezlikten gelinmelidir. Fakat yemeği yemediği zaman
öğünler arasında birşey verilmemelidir. Isterse yemeği olduğu gibi tabağında
bırakabilir, ama kendisine kesinlikle başka birşey verilmemelidir.
Çocuk bu durumu kavrar. Bundan sonraki yemek zamanı da anne ve babanın aynı
tutumu devam ettirmesi gerekir. Çocuğun açlıktan hiçbir zarar görmeyeceği
akıldan çıkarılmamalıdır.
- Yemek yemede güçlük çıktığında, annenin veya babanın en uygun davranışı;
“Hepsini yemek zorunda değilsin, şimdi aç değilsen bir sonraki yemekte yersin.”
olmalıdır. Böylece çocuk direnmekten vazgeçer.
Sorunun sürmesi halinde sadece çocuğa “ Bu böyle ne kadar sürecek?” şeklinde bir
soru yöneltilebilir. Hiçbir çocuk yemek yemeden uzun bir süre dayanamaz.
- Çocukların hiçbir yiyeceğe tutkun, aşırı düşkün olmalarına izin
verilmemelidir.
- Süt içmek istemeyen bir çocuk, eğer sütü bardağa kendisinin koymasına izin
verilirse, çok miktarda süt içebilir.
- Yemek reddi kimi zaman daha derin bir psikolojik bozukluk nedeni olabilir. Bu
durumda uzman yardımı gerekebilir.
Eğitimci / Sosyal Hizmet Uzmanı / Sistem olarak Aile Danışmanı
©Sitemize
ait yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep etmekteyiz. Kaynak
göstermek ve izin almak etik kuraldır.
