|
|
 |
SOSYAL HİZMET ALANINDA ÇALIŞANLAR
DERNEĞİ TARAFINDAN 2005 YILINDA DÜZENLENEN MESLEKİ VE KÜLTÜREL DEĞİŞİM
PROGRAMINA KATILAN TOMASA BANEZ ‘IN DAVETIYLE GERÇEKLEŞEN İSPANYA
DEĞİŞİM PROGRAMI
Nalan Uysal
|
1.DEĞİŞİM PROGRAMININ OLUŞUMU VE İÇERİĞİ
Uluslar arası Dostluk Konseyi (CIF) adı altında uzun yıllardır düzenlenen
değişim programları sosyal hizmet uygulamaları ile kültürel ilişkileri, bu
yönde deneyim kazanımı ve bilgi paylaşımını amaçlamaktadır. Konsey’ in
çeşitli ülkelerde branşları bulunmakta olup Türkiye ‘de bu program “Sosyal
Hizmetler Alanında Çalışanlar Derneği” tarafından düzenlenmekte ve
izlenmektedir. Dernek bu kapsamda 2005 yılı Mayıs Ayında 5 farklı ülkeden
gelen sosyal hizmet çalışanlarını Ankara ve İstanbul İllerinde ağırlamıştır.
Katılımcılar 4 hafta süren program boyunca sosyal hizmet kuruluş ve
projelerini ziyaret etmiştir. Bu katılımcılardan biri olan ve İspanya
Zaragoza Üniversitesinde okutman olarak görev yapan Tomasa BANEZ ,
programdan olumlu izlenim ve deneyimler ile ayrıldığını bildirerek,
ziyarette bulunduğu Kuruluşlardan biri olan Ankara Aile Danışma Merkezi
Müdürü Nalan UYSAL’a bir mektup yazarak 2006 yılında İspanya’ya davet
etmiştir.
İspanya’nın CIF Programını izlemekten sorumlu bir branşı olmamakla birlikte,
Katalan Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği Uluslar arası İlişkiler Komitesi,
çeşitli ülkelerden konuklar çağırarak tek kişilik benzer bir program
düzenlemektedir. Türkiye’ den de Biri SHÇEK Genel Müdürlüğü’nde çalışan Şube
Müdürü, diğeri H.Ü. Sosyal Hizmetler Yüksekokulu Öğretim Üyesi olmak üzere
iki katılımcı önceki yıllarda davetli olarak İspanya’ya gitmiştir. 2006 yılı
için Program İspanya’nın Aragon Eyaleti Zaragoza Şehri ve Katalan Eyaleti
Barselona Şehri’nde düzenlenmiştir. Katılımcı için sosyal hizmet
kuruluşları, uygulamaları ve Sosyal Hizmet Uzmanları Derneklerini içeren bir
ziyaret ve karşılıklı bilgi paylaşımı programı hazırlanmıştır. Program 07-19
Mayıs 2006 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Programda kullanılan ortak dil
İngilizce olmuştur.
2.İSPANYA’NIN SİYASİ VE SOSYAL YAPISI
• Devlet Yönetimi:
Parlamenter Monarşi
• İspanya Devlet Başkanı:
Kral 1. Juan Carlos
• Meclis düzeni:
Meclis 350 milletvekili ve 259 senatörden oluşur. Her dört yılda bir seçim
yapılır.Son seçimler 14 Mart 2004'de yapılmıştır.
• Hükümet başkanı: Başbakan
Başbakan José Luis Rodriguez Zapatero (14 Mart 2004 seçimleri)
• İktidar partisi:
14 Mart'ta iktidara gelen Sosyalist İşçi Partisi (PSOE) 54 üyelikten 25'ini,
sağcı Halk Partisi 23'ünü kazandı.
• Devlet topraklarının bölgesel yapısı:
Ülke; kentler, eyaletler ve otonom bölgelere ayrılmıştır. 17 tane otonom
bölge mevcuttur. Bugünkü Anayasayı 1978'de kabul edilen yasalar oluşturur.
Her otonom bölgenin temel kurumsal normları kendi yasalarını oluşturur.
Devlet bunları tanımanın yanı sıra kendi asal düzenlemesinin bir parçası
olarak da korur.
Sosyal Yapı
• Nüfus yapısı:
Nüfusun % 91,6’sı İspanyol ve % 8,4 yabancıdan oluşmaktadır. Yabancı nüfusun
% 13,7’si Faslı, 13,3’ü Ekvatorlu, % 8,5’i Romen, % 7,3’ü Kolombiyalı, %
6,1’i İngiliz, % 4,1’i Arjantinli ve %3,6’sı Almandır.
• Din:
Nüfüsün % 79,3'u Katolik’tir.
• Resmi Dil:
Ülkenin resmi dili İspanyolca’dır.Ülkenin resmi dili İspanyolca’dır.
İspanyolca'nın yanı sıra Katalan Gallego ve Bask dilleri konuşulur ki bu
diller kendi bölgelerinde resmi dil olarak da kabul edilmektedir.
3.YASAMA VE YÜRÜTME ORGANLARI
Yasama ve Yürütme organları üç düzeydedir.
• Merkez
• Otonom Bölgeler
• Belediyeler
Merkezin yasama organı Kongre ve Senato( Cortes) ‘dur. Yönetim organı ise
Merkezi Hükümet’tir.
İspanya’da her otonom bölge kendi yasama organına (Meclis ya da Asamble) ve
yönetim güçlerine sahiptir. Yasma organının üyeleri dört yılda bir yapılan
seçimler ile seçilmektedir. Bu federal bir sistem değildir.İtalyan sistemine
daha yakın bir sistemdir. Örneğin Katalanya’ da yasama gücü Meclis yürütme
organı ise Hükümet’ tir. Sosyal hizmetlerden sorumlu organ ise Bakanlığa eş
anlamlı olarak “Sosyal Güvenlik ve Aile Bölümü” dür.
Belediye sistemi Fransız Sistemi’ne benzerlik göstermektedir. Yeterli
kaynağı bulunmayan ,çok sayıda belediye bulunmaktadır. Örneğin Katalanya’da
900 belediye bulunmaktadır. Belediyelerin yanı sıra Katalanya’da “comarca”
olarak adlandırılan, İngiltere’deki “county”( ilçe) sisteminin benzeri
yönetim bölümleri yer almaktadır. Katalanya’ da 43 “comarca” bulunmaktadır.
Her comarca kendi yönetim organına sahiptir (Comarca Konseyi) .
4.SOSYAL HİZMETLERİN SORUMLULUĞU
Sosyal Hizmetler “sosyal koruma” sisteminin içerisindedir. Sosyal koruma
sisteminin içerisindeki diğer sistemler; sağlık, sosyal güvenlik ve
eğitimdir.
Sosyal Hizmetlerdeki temel alanlar;
-yaşlı refahı,
-engelli refahı,
-Toplumsal cinsiyet rollerine karşı ayrımcılığın önlenmesi, v.b. ( etnik
azınlıkların korunması, kadınlar için hakların ileriye götürülmesi),
- Madde bağımlılığının önlenmesi ve tedavisi ( sağlık hizmetleri ile
paylaşılarak),
-Mültecilerin, evsizlerin,v.b. refahı,
-Suçun önlenmesi, hükümlülerin ve eski hükümlülerin bakımı,
-Acil durumlar ve risk durumu oluşturan konularda hizmetler,
Aşırı derecedeki yoksullar için hizmetler ve yardımlar
dır.
Merkezi Hükümet’in sosyal hizmetler konusunda “İstihdam ve Sosyal İlişkiler
Bakanlığı” aracılığıyla yerine getirdiği sadece birkaç yetki ve sorumluluğu
bulunmaktadır. Bunlar;
-Sosyal refah alanında uluslar arası ilişkiler,
-Kızılhaç, Görme Engelliler Derneği , v.b. sivil toplum kuruluşları ile
koordinasyon,
-Mülteciler
konularıdır.
Buna karşın Otonom Bölgeler sosyal hizmetlere ilişkin yasama ve yürütme
anlamında yetkinin büyük bir kısmını ellerinde bulundurmaktadırlar.
Nüfusu 20.000 den fazla olan belediyeler sosyal hizmetlerden sorumludur.
Bazı büyük belediyeler ( Madrid, Barselona gibi), sosyal hizmetler ve diğer
hizmetlerden sorumlu olan ilçelere bölünmüşlerdir. Barselona’ da bu şekilde
10 ilçe bulunmaktadır.
Sosyal hizmetler iki düzeyde organize edilmektedir:
-Birinci düzey
-Özellikli ya da ikinci düzey sosyal hizmetler.
Birinci düzey sosyal hizmetlerde (sağlık servislerinde olduğu gibi), ülke
düzeyinde sosyal hizmet uzmanları ve ev hizmetleri ile donatılmış, halkın
kolayca ulaşabileceği, ikametgahlarına yakın bir yerde örgütlenen ofisler
bulunmaktadır. Sosyal hizmet uzmanları bu ofislerde müracaatçıları
bilgilendirmekte, tavsiyelerde bulunmakta, yardı etmekte ve gereksinimleri
olan özellik içeren sosyal hizmetlere ya da diğer hizmetlere
yönlendirmektedirler. İspanya için her köy ve mahallede bulunan ve sosyal
hizmet uzmanlarının bireyler ile çalıştığı birincil sosyal hizmetler büyük
önem taşımaktadır. Çok küçük köyler için , sosyal hizmet uzmanları merkez
(ana) köyün “comarca” sında yerleşiktir ve haftada bir kez küçük köyleri
ziyaret etmektedir. Birincil düzeyde sosyal hizmetlere örnek olarak ,
Barselona’da 200.000 nüfusun yaşadığı bir ilçede 4 sosyal hizmetler ofisi
bulunmaktadır.
İkincil ya da özellikli sosyal hizmetler ; çocuk refahı, yaşlılar,
engelliler gibi özel hizmet gruplarına yönelik hizmetleri
içermektedir.Değişik gereksinimleri olan bireyler ilk olarak birincil
düzeydeki sosyal hizmet ofislerine gitmek zorundadırlar. Böylece sosyal
hizmet uzmanları başvuruyu değerlendirmekte ve uygun hizmete
yönlendirmektedir.
İspanya’ nın sosyal hizmet politikası “açık hizmetler” dir. Kapalı kurumlara
açık hizmetin yeterli gelmediği durumlarda son çare olarak
başvurulmaktadır.Bu nedenle yaşlılar için kurum bakımından çok evde destek
hizmetleri, çocuklar için yuvalardan ziyade koruyucu aile, v.b. tercih
edilmektedir. Bu “ kurumsallaşmama” ya da “kapalı kurumlar dışında bireyler”
prensibidir.
Sosyal hizmetlerin diğer prensipleri; ( sosyal hizmetler yasalarında yer
aldığı gibi) evrensellik, kamu sorumluluğu, merkezileşmeme, bölgeselleşme,
normalleştirme (normalization), halk katılımı, kamu yönetimi tarafından
sağlanan koordinasyon ve planlamadır.
5.SOSYAL HİZMET EĞİTİMİ (Zaragosa Üniversitesi/ Barselona Üniversitesi)
Ülkedeki sosyal hizmet eğitimine girmeden önce, genel olarak eğitim
sistemine göz atılmasında yarar görülmektedir.İspanya’ da zorunlu eğitim
3-16 yaşlarını kapsamaktadır( 3-6 yaş okul öncesi eğitimde zorunludur.Eğitim
ulusaldır.Yani sosyal demokratik anlayışa dayalı bir sosyal politikadır.
Okullarda zorunlu eğitimin yanı sıra , özellikle çingene çocuklar okula
gönderilmediği için bir yasa çıkartılmıştır. Bu yasa bu durumdaki çocuklar
için her gün okula gitme zorunluluğuna esneklik getirmektedir. Ayrımca
sistemde ilk ve orta öğretimde öğrenme güçlüğü olan çocuklarla ilgilenen
özel eğitim öğretmenleri görev almaktadır. Bu öğretmenler 2-3 öğrenci ile
çalışmakta ve onlara özel müfredat uygulamaktadırlar. Geçmişte üniversite
eğitimi için bir giriş sınavı varken günümüzde bu sınav kaldırılmıştır.
Günümüzde zorunlu eğitimden sonraki iki yıllık eğitimi (16-18 yaş )
tamamlayan herkes üniversite eğitimini tercih edebilmektedir. Bölüm
tercihlerinde okul başarı ortalamaları esas alınmaktadır.
İspanya’da ilk sosyal hizmetler okulu 1932 yılında Barselona’ da açılmıştır.
Bu okulun açılmasında II. Cumhuriyet tarafından üretilen sosyal Katoliklik
fikri ve önemli siyasal değişimler ile karakterize edilen uygun sosyal ve
siyasal içerik hayata geçmesi etkili olmuştur. Siyasal değişimler
yoksulların ve diğer sosyal grupların( örneğin kadınların siyasal hakları ve
eğitim hakkı) sosyal haklarını iyileştirmiştir.
!950’ lerde Katolik Kilisesi tarafından işletilen “Caritas” önemli sayıda
sosyal hizmet okulu açmıştır.!960 ‘ larda ise İspanya Hükümeti sosyal hizmet
okullarını resmi olarak tanımıştır. 1980’lerde sosyal hizmet eğitimi
üniversite eğitimi düzeyine gelmiştir.
Günümüzde sosyal hizmet eğitimi üç yıllık bir süreci içermektedir.İspanya
‘da 4-5 yıllık yüksek öğretime “bechalor” , üç yıllık eğitime “üniversite”
eğitimi adı verilmektedir. Sosyal hizmet , sosyal eğitim, hemşirelik, sınıf
öğretmenliği 3 yıl süren eğitimlerdir. İspanya’da 34 sosyal hizmet okulunda
ortalama 18.000 öğrenci eğitim almaktadır.
Zaragoza Üniversitesi Sosyal Hizmetler Okulu’ na her yıl 250 öğrenci kabul
edilmektedir.Öğrenciler iki şubeye ayrılmaktadır. Okul her yıl 100 kadar
öğrenciyi mezun etmektedir. Girenlerin bir kısmı okulu bırakabilmekte bir
kısmı da zamanında mezun olamamaktadır.
Okul ‘da bir idareci ile 6 yardımcısı ve çeşitli sayılarda tam ve yarım
zamanlı eğitimciler görev almaktadır. Müfredatta alan çalışmasına önem
verilmekte, bu nedenle uygulama programlarına geniş yer verilmekte , ayrıca
alanda çalışan sosyal hizmet uzmanları da okulda ders vermektedir.
Okul’da ; sosyoloji,psikoloji, ekonomi gibi temel derslerin yanı sıra ,
-sosyal hizmetin temelleri,
-sosyal hizmet tarihçesi,
sosyal hizmet teorisi,
sosyal hizmet yöntemleri( bireyle, grupla, aileyle ve toplumla çalışma)
dersleri verilmektedir.
Temel dersler tam zamanlı çalışan öğretmenler tarafından verilmektedir.
Bunlarda sadece birkaçı sosyal hizmet uzmanıdır.Diğerleri ise sosyoloji,
ekonomi gibi kendi branşlarında eğitim almış öğretim elemanlarıdır ve
bunların sosyal hizmet bakış açısına sahip olmamaları bir sorun olarak
gündeme getirilmiştir.
Öğrencilerin okula devam zorunluluklarının olmaması, öğrencilerin kimi zaman
sadece üniversite derecesi almak için okulu tercih etmeleri eğitimin
niteliğini olumsuz olarak etkileyen faktörler olarak belirtilmektedir.
Barselona Üniversitesi Sosyal Hizmetler Okulu , 1953 yılında Tıp Fakültesi
içerisinde açılmıştır. Demokratikleşme süreci içerisinde 1982 yılında
Barselona Üniversitesine bağlanmış ama tam uyum 2005’ de olmuştur. Pedagoji
Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü haline gelmiştir.
Okulda diploma,lisans ve (Phd) doktora olmak üzere eğitim üç seviyede
verilmektedir. Sosyal Hizmet Bölümü diploma düzeyindedir. Gelecekte sosyal
hizmet bölümünün de lisans düzeyine geleceği bildirilmiştir( Tıp ve mimari
dışındaki diğer bölümlerle eşit hale gelmiştir).
Bölümde “genelci sosyal hizmet” anlayışı benimsenmektedir temel derslerin
yanı sıra sosyal hizmetin temel kavramları, birey ve aileler ile sosyal
hizmet, grup çalışması, örgütlerde sosyal hizmet, sosyal politika ve sosyal
hizmetler, yasalar-hizmetler ve sosyal hizmetler, araştırma konusunda
dersler bulunmaktadır. Ayrıca, sağlık alnında sosyal hizmetler, kırsal
bölgelerde sosyal hizmetler, yaşlılara yönelik sosyal hizmetler gibi seçmeli
derler yer almaktadır. Alan çalışması ve süpervizyon dersleri bir sömestir
sürmektedir.Okul ilk olarak Tıp Fakültesi Psikiyatri Bölümünde
oluşturulduğundan psikiyatrik sosyal hizmetler çok gelişmiştir.
Mediasyon, İdare, Birincil Sosyal Hizmet Uygulamaları konularında post-graduate
(mezuniyet sonrası) eğitimler verilmektedir.
En önemli konu, eğitimde alanda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının “alan
çalışması” konularında üniversitede ders vermeleridir.
7.SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ(Aragon Bölgesi-Katalan Bölgesi)
İspanya’da şu anda çeşitli sosyal hizmet uzmanları derneklerinden oluşan bir
Federasyon vardır. Aynı zamanda Merkezi Hükümet ile ilişkileri düzenlemekten
sorumludur. Yönetim Kurulu ülke genelinden seçilmektedir.
Aragon Bölgesi Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği 1967’de kurulmuş, 1982’de
statüsü değişmiştir. Derneğin oluşmasında 1958 yılında Kilise tarafından
açılan ilk sosyal hizmet okulunun etkisi olmuştur.
Derneğin Yönetim Kurulu 8 kişiden oluşmaktadır. Toplam üye sayısı 900’ dür.Dernek’de
5 çalışma grubu görev yapmaktadır. Bunlar üyelerden oluşmakta olup Yönetim
Kurulu ile birlikte ücret almayan kişilerdir. Derneğin 4 ücretli çalışanı
bulunmaktadır. Bunlardan biri Müdür(sosyal çalışmacı) olarak görev
yapmaktadır.Biri sekreterya diğeri büro işlerine bakmakta ,bir kişi de
kütüphaneyi işletmektedir.
Derneğin Ulusal Hükümet ile bir anlaşmaları bulunmaktadır.Göçmenler için
çalışan 3 sosyal hizmet uzmanı görevlendirilmiş olup bunların ücretleri
hükümet tarafından ödenmektedir. Ayrıca yerel yönetim için çalışan (
kadın,göçmen ve evsizler) 3 sosyal hizmet uzmanı da Dernek adına
görevlendirilmiştir. Günümüzde Hükümet doğrudan profesyoneller ile çalışmak
istememekte ya özel şirketlerle ya da sivil toplum kuruluşları ile protokol
yapmaktadır.
Eğitim programlarına çok önem verilmektedir.Bu programlar için Ulusal
Hükümet, Zaragoza Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü ve Aragon Bölgesi Sosyal
Hizmet Enstitüsü ile işbirliği yapmaktadırlar. Eğitim konularını belirlerken
Dernek Hükümete önceliklerini sormakta ve ona göre planlama yapmaktadır.
Çalışma Grupları; sağlık, çocuklar, yaşlılar, bağımlı gruplar8
Özürlüler,akıl hastaları , yaşlılar gibi) konulardan oluşmaktadır.
Yerel yönetim sosyal hizmet uzmanlarının misyonları ile yakından
ilgilenmektedir. Acil durumlarda sosyal hizmet müdahaleleri ile ilgili(
Prene dağları teklerindeki sel felaketinden sonra) sosyal çalışmacılara önem
vermiştir. Fransa ile birlikte sosyal hizmet uzmanları ve psikologlardan
oluşan bir grup kurulmuş olup çalışmalarına devam etmektedir.
Bölgedeki sosyal hizmet sosyal politika uygulamaları ile ilgili izleme
çalışmaları bulunmaktadır.İzleme çalışmasında üç konu vardır; evrensel
olarak sosyal hizmetler, sosyal hizmetin kalitesi, bağımlılık ( nasıl tedavi
edilir, nasıl güçlendirilir).
Dernek ufak gruplara yönelik konferanslar düzenlemektedir. Bu konferansların
amacı insanların bilgilerini değiştirmek değil bilgi paylaşımını
sağlamaktır. Bu etkinliğin adı “BİRBİRİNİZE BAKIN”dır. Bu etkinliğe
başlamadan önce amaçlarını metodolojilerini anlatan bir çalışma
yapmışlardır.
Katalan Bölgesi Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği ‘ nin ortalama 4000 üyesi
bulunmaktadır.Üyelik konusunda Bölgede bir kargaşa bulunmaktadır. Bir yasaya
göre üyelik zorunlu değildir, diğerine göre ise zorunludur. Katalan
Bölgesi’nde Derneğin 5 şubesi bulunmaktadır.
Dernek sosyal hizmetin etik kodları doğrultusunda çalışmaktadır. Dernekteki
deontoloji konusunda çalışan bir komite bulunmaktadır ve görevi bu konuyu
izlemektir.Etik Komite yasal zorunluluktur. Ayrıca yaşlılık,özürlüler,
çocuklar, v.b. konularda çalışma grupları oluşturulmuştur.
Dernek , kamunun çalışmalarını izlemekte, tavsiyelerde bulunmakta,
geliştirme çalışmaları yapmaktadır. Profesyonellerin ilgileri ile toplumun
ilgilerini buluşturmak temel amacıdır. Bu kapsamda iş arayanlara rehberlik
yapan bir hizmet birimi vardır.Bir çeşit mediasyon ( uzlaştırma)
servisidir.Tarafları buluşturmaktadır( sosyal hizmet uzmanları ile STK’lar,
belediyeler,v.b.) .
Kaza durumlarını kapsayan büyük oranlar teşkil etmeyen sigorta hizmetleri
vardır. Ayrıca Dernek’ de , Dernek tarafından finanse edilen bir avukat
görevlidir. Sadece ilk danışma için çalışmaktadır. Çalışanlar için kendi
kuruluşlarındaki çatışmalar(çatışma/tükenmişlik duygusu) ile nasıl baş
edebilecekleri konusunda stratejik danışmanlığı içeren bir hizmetleri de
bulunmaktadır. Bu hizmet her Çarşamba günü grup süpervizyonu biçiminde
verilmektedir.
Dernek eğitim programları düzenlemekte, eğitim konularını üyelerine
danışarak saptamaktadır. Düzenli çıkarılan bir dergisi vardır.
Etik Komitenin yanı sıra Uluslar arası İlişkiler Komitesi ile Ülkeler İle
İşbirliği Komitesi bulunmaktadır. İşbirliği Komitesi üçüncü dünya
ülkelerine, sosyal hizmet ve toplumla çalışma konularında proje desteği
vermektedir. Dernek bütçesinin %7 ‘sini gelişmemiş ülkelere ayırmaktadır.
Yönetim Kurulu seçimleri her 4 yılda bir yapılmaktadır. Her üye en fazla iki
kez seçilebilmektedir. Yönetim Kurulu’ nda 1 Başkan, 1 Başkan Yardımcısı, 1
Genel Sekreter , 1 Sayman , 5 üye bulunmaktadır. Bu 5 üye 5 şube ile
ilgilidir.
Dernek’te ücretli çalışan; 1 yarı zamanlı yönetici, tam zamanlı çalışan 1
Sekreterya Başkanı ve 1 Danışma Görevlisi, web sayfası ile ilgili 1
personel( haftada 15 saat çalışan), boş iş pozisyonları ile ilgili çalışan 1
personel (yarım zamanlı) bulunmaktadır. Avukat danışmanlık hizmetini kendi
ofisinde vermektedir.
Üyelik aidatı yılda bir kez alınmaktadır. Üyeler, üye olmayanlar,
çalışmayanlar biçiminde ücretler( eğitim ve basılı yayınlarda)
değişmektedir.
Dernek’ te; Bakım Verenlerin bakımı, Adalet Sisteminde SHU’ nun Rolü,
Hastanelerde SHU, Kültürler arası Mediasyon (Göçmenler , Hükümet ve
Diğerleri), Kamu İdaresinden Projeler için Para Talep Etmenin Yolları, Ev
içi Şiddet verilen eğitim konularından bazılarıdır.
8. ZİYARET EDİLEN DİĞER KURULUŞLAR
DELİCİAS MAHALLE DERNEĞİ (ZARAGOZA) :
Delicias 111275 bireyin yaşadığı Zaragoza’nın en kalabalık
Bölgesidir(İlçesidir). Nüfus bu kadar yoğunken mahalle 3 km’ lik bir alana
kurulmuştur.Oturanların çoğu orta sınıftan çalışan bireylerden oluşmaktadır.
Yaşayanların % 13.27’ si göçmenlerden oluşmaktadır. %20.40’ı 65 yaşın
üstündeki bireylerdir.
Bu bölgede de 5 tane “mahalle derneği” bulunmaktadır. Biri “Delicias” dır ki
bu diğer 4 dernekten farklı olarak tüm ilçeye hizmet etmektedir.Diğer 4’ü
ise aynı ilçede farklı mahallelerde hizmetlerini mahalle bazında
sürdürmektedir.
İspanya’ da yaygın olarak bulunan ve bölgesel hükümet ve yerel yönetimler
tarafından desteklenen Mahalle Dernekleri, aynı bölgede yaşayan bireylerin
kendi sorunlarına çözüm aradıkları organizasyonlardır.Dernek üyeleri farklı
siyasal ya da ideolojik görüşlere sahip olabilirler. Derneklerin mahallede
oturan bireylerden oluşan bir yönetim kurulları vardır.Bu yönetim kurulu
bölgede yaşayan insanları kendi günlük yaşamları ile ilgili her çeşit konuya
katılımları yönünde teşvik eder.Buradaki felsefe demokrasinin siyasal
seçimler ve partilerden daha ileri bir kavram olmasıdır. Örneğin dernekler ,
bölgesel yada yerel hükümetlerden onların önerilerini dinlemelerini ya da
bölgede kamusal hizmetler oluşturmalarını isteyebilir. Mahalle Dernekleri
aynı zamanda kültürel ve sosyal aktiviteler düzenleyerek mahalledeki sosyal
ilişkileri geliştirmeye de çalışmaktadır.
1986 yılında kurulan Delicias Mahalle Derneği’nin 700 üyesi bulunmaktadır.
Derneğin Yönetim Kurulu 9 kişiden oluşmaktadır. Derneğin; 1 sosyal
çalışmacı, 3 öğretmen
( tarih öğretmeni, sınıf öğretmeni, dil bilimcisi) olmak üzere 4 resmi
çalışanı bulunmaktadır.Dernek 09.00-13.30/ 17.00-20.00 saatleri arasında
çalışmaktadır. Dernek çalışanları ile Yönetim kurulu faaliyetleri planlamak
ve izlemek üzere haftada bir gün toplantı yapmaktadır. Dernek çalışanları
ayrıca ayda üç kez kahvehane toplantıları yaparak mahalle halkı ile iletişim
kurmaya çalışmaktadır. Bu toplantılarda konulu söyleşiler organize
edilmektedir.
Mahalle Derneği; şehir planlaması ve çevre, sağlık, kadın iletişin, sosyal
hareketlilik konularında çalışmaktadır.
Şehir Planlaması:
-Şehir planlama çalışmalarını izleme,
-Çevre sorunları konusunda bilgilenme,
-Çevre eğitimi,
- Alışveriş konusunda bilgilenme( çevredeki işyerleri)
Sağlık:
-Sağlık politikaları,
-EAP (Aragon Bölgesinde Önleme Stratejileri) ile çalışma,
-Tıbbi nitelikleri izleme,
-Sağlık konusunda ilerleme,
-Bölge sağlık komitelerini izleme,
Kadın:
-Kadının konumu hakkında bilgilenme (eşitsizliğin kaldırılması),
-Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet,
-Buluşma Noktası(kadınlardan gelen talepler üzerine başlatılan bir
projedir.Kişisel gelişimi ve sosyal katılımı amaçlamaktadır.Kişisel
destek,psikolojik rehberlik ve bilgilendirme çalışmalarını içrmektedir),
-Sosyal katılım,
-Kültürler arası farklılıklar
İletişim:
-Dergi,
-Broşür ya da posterler (farklı dillerde),
-web sayfası e.mail hizmetleri,
-Kültürel haftalar,
Sosyal Hareketlilik;
-Çocukluk dönemi,
-Yaşlılar,
-Göçmenler için oluşturulan özel etkinlikleri içermektedir.
Tüm bu çalışmalar projeler ve programlar aracılığıyla
gerçekleştirilmektedir. Bölgedeki en önemli sorun göçmenlerin yoğunluğundan
kaynaklanmaktadır. Farklı ülkelerden gelen göçmenler nedeniyle özellikle dil
ve uyum sorunu yaşanmaktadır. Okullarda bazen 20 ye yakın farklı ülkeden
gelen göçmen çocuklar vardır ve İspanyol aileler çocuklarını bu okullara
göndermek istememektedir. Göçmen ailelerin çocuk yetiştirme konusunda daha
çok desteklenmeye gereksinim vardır. Yine kadının konumunun iyileştirilmesi
çalışmakları da önem taşımaktadır. Çevrenin korunması ve ortak kullanım
alanlarının düzeni, hizmetler konusunda oturanların bilinçlenmeleri ve
sosyal uyum açısından bölgedeki dayanışma ve paylaşma duygusunun artırılması
bu nedenle önem taşımaktadır.
TOPLUM MERKEZİ ( TERRERO İLÇESİ/ZARAGOZA)
İspanya’ da birçok sosyal hizmet uzmanı kamusal sosyal hizmetler sistemi
içerisinde çalışmaktadır. Bu sistemin iki farklı organizasyon düzeyi vardır.
Birinci düzey toplum yada genel hizmetler, ikinci düzey özelleştirilmiş
hizmetler( Özel ilgi gerektiren ve farklı hedef gruplarına yönelik) olarak
adlandırılmaktadır. Bu kapsamda şehirlerdeki her mahallede ve kırsal
bölgelerde her ilçede bir toplum merkezi bulunmaktadır. Bireyler bu
merkezlere sosyal kaynakları ve sosyal hakları öğrenmek, sosyal ya da aile
konularında her türlü yardımı istemek için başvurabilmektedirler.
Bu merkezlerde çalışan sosyal hizmet uzmanları başvuranları kabul etmekte-
dinlemekte, onların durumları konusunda bilgi toplamakta, profesyonel bir
teşhiste bulunmakta, bazı toplumsal hizmetler sunmakta (Örneğin yaşlılar
için evde bakım sağlama), ya da onları durumlarına uygun hizmetlere
yönlendirmektedirler ( Sosyal hizmet, sağlık, eğitim gibi) . Bu merkezlerde
çalışan sosyal hizmet uzmanları genellikle bireyle çalışma yöntemini
uygulamaktadır. Fakat aynı zamanda aileler ile , gruplar ile ve aynı bölgede
bulunan dernekler ile de çalışmaktadırlar. Aynı mahallede çalışan sosyal
hizmet uzmanları ve sağlık, eğitim, ve kültür, konut ve şehir gelişimi,
istihdam ve asgari gelir desteği gibi diğer sosyal refah alanlarında çalışan
sosyal hizmet uzmanları ile sürekli iletişim ve işbirliği içerisindedirler.
Zaragoza Şehrinde 3 bölge(ilçe) bulunmaktadır. Her ilçede bir toplum merkezi
bulunmaktadır. Terrero bunlardan biridir.
Terrero İlçesi( Bölgesi) ‘nde 35.000 birey yaşamaktadır. Bunlar genellikle
çalışan sınıftan bireylerdir.Geleneksel olarak bu bölgede çok sayıda çingene
nüfus yaşamaktadır ve bunlara günümüzde göçmenler eklenmiştir. Bu bölgede
iki mahalle derneği bulunmaktadır. Bu dernekler 1970’lerde kurulmuştur ve
bireylerin yaşam koşullarının iyileştirilmesini, sosyal ilişkilerin ve
kamusal hizmetlerin geliştirilmesini amaçlamaktadır.
Terrero İlçesi’nde; kültür merkezi, toplum sağlık merkezi, ilköğretim ve
orta öğretim okulları, sosyal yönden dezavantajlı olan genç yetişkinlere
yönelik mesleki eğitim merkezi, yetişkinler için sürekli eğitim merkezi,
toplum merkezi, çocuklar için boş zaman değerlendirme merkezi, genç
yetişkinler için boş zaman değerlendirme merkezi, yaşlılar için boş zaman
değerlendirme merkezi ve yaşlılar için bakım merkezi ile ,v.b. hizmetler
bulunmaktadır.
Terrero Toplum Merkezi 1998’de kurulmuştur.Merkez’de Council(Bölge Hükümeti)
tarafından sağlanan hizmetler bulunmaktadır. Bunlar;
-The Junta de Distrito:Toplum Merkezi binası içerisinde , bölgedeki yerel
yönetimin irtibat bürosu bulunmaktadır..Burada vatandaşlar vergilerini
ödeyebilmekte, Zaragoza ‘da ikamet etmek üzere kayıt yaptırabilmekte ya da
bireysel şikayetlerini iletebilmektedir.
-Kütüphane: Halka açık kütüphanede vatandaşlar gelip araştırma yapabilmekte,
kitap, video,vcd, dergi, gazete ödünç alabilmekte ayrıca bilgisayarları
kullanabilmektedir.
-Çocuk Kütüphanesi: Sadece çocukların kullanımına açık kütüphanedir.
-Gençlik Merkezi: 30 yaşındaki bireyler için etkinliklerin organize edildiği
birimdir.
-Yaşlı Kulübü: Yaşlı bireylere yönelik program ve faaliyetlerin bulunduğu ,
atölye ve toplantı odaları ile büyük bir kafeteryadan oluşan birimdir.
-Oyun Odası: 6 yaşın altındaki çocuklar içindir.
-Boş Zaman Merkezi: 14 yaş altındaki çocuklara yöneliktir.
-Vatandaşlara Yönelik alan: Her türlü aktiviteler için herkesin
kullanabildiği birimler( Hobi odaları,yoga –meditasyon odası gibi).
-Hükümet irtibat bürosu: Milletvekilleri zaman zaman bu büroyu vatandaşlar
ile toplantı yapmak için kullanmaktadır.
Toplum Merkezi’nde yürütülen mesleki programlar;
-Acil yardımlar: Gıda,kira,mobilya yardımı gibi,
-IAI: Geliri olmayan bireylere yapılan küçük oranda para yardımıdır. Hiçbir
geliri olmayan bireylere verilmektedir ve bu yardım bireye iş bulmada,
meslek edindirme kursuna gitmekte, topluma uyum sağlamalarında destek
olmaktadır.
SAD: Yaşlılara ev temizliği, alışveriş gibi konularda destek olmayı
amaçlayan bir programdır.
TELEASISTENCIA: Yalnız yaşayan yaşlı ve engellilere yönelik sürekli
haberleşmeyi sağlayan bir telefon sistemidir.
PAF: 18 yaşın altında çocuğu bulunan ailelere bir sosyal öğretmen tarafından
sunulan (Merkezde ayda bir grup çalışmaları ve düzenli evde rehberlik
biçiminde) eğitim programıdır.
Merkeze yapılan ziyarette , binadaki birimler dolaşıldıktan sonra ,bir süre
sosyal serviste kalınarak sosyal hizmet uzmanının çalışması izlenmiştir.
Merkez binası büyük , çok amaçlı ve tip projeye uygun olarak yapılmıştır.
Yaşlılara ait olan birimden sorumlu bir sosyal hizmet uzmanı vardır.
Yaşlıların bir yönetim kurulları vardır. Kendilerine verilecek hizmetleri
burada tartışıp değerlendirmektedirler.Bu biçimde karar alma mekanizmasına
katılmaktadırlar. Tüm Merkezin sorumluluğunu üstlenen kişi yine bir sosyal
hizmet uzmanıdır. Sosyal servisten sorumlu sosyal hizmet uzmanı
müracaatçıları ile randevu vererek görüşmektedir. Uzmana destek olan bir
sosyal asistan vardır. Sosyal asistan müracaatçıların ilk başvurusunu
almakta,dosya açmakta ya da var olan dosyalarını çıkartmakta daha sonrada
kayıtlarını sosyal hizmet uzmanına iletmektedir. Sosyal Hizmet Uzmanı
08.00-12.00 saatleri arasında müracaatçılar ile görüşmekte, öğleden
sonraları ise nasıl çözüm bulabileceğini araştırmakta, toplantılara
katılmaktadır. Bu merkezlerde çalışan profesyoneller ayda bir
toplanmaktadır.
Tüm merkezde hükümet tarafından sağlanan bir bilgisayar programı
kullanılmaktadır.Bu network ağıdır ve kayıtta, havale ve yönlendirme
işlemlerinde standardı sağlamaktadır.
Merkezde gözlem yapılan süre içerisinde ; yaşlı annesine evinde refakat
edecek bakıcı arayan bir erkek , 3.kez hamile kalan ancak bakamayacağı için
kürtaj olan ,operasyon için verdiği ücret nedeniyle kirasını ödeyemeyen ve
bir kereye mahsusu kira yardımı isteyen Gine’li bir kadın, cezaevinden çıkan
ve anne babası ile yaşayan ,eşyaya gereksinimi olan yetişkin bir erkek, eşi
cezaevinde olan çocukları ve kız kardeşi ile birlikte yaşayan ve ekonomik
yardım isteyen çingene bir erkek, oğlunu kaybettiği için geçim sıkıntısı
çeken yaşlı bir çingene kadın ve iş arayan bir yetişkin kadın sosyal hizmet
uzmanı tarafından kabul edilerek görüşüldü. Uzman müracaatçılar ile
görüşerek bir kısmını işe yönlendirdi.Diğerlerini bilgilendirdi ya da uygun
hizmet birimlerine yönlendirdi. Bir kısmına yeniden görüşmek üzere randevu
verildi.Merkezde profesyonel olarak sosyal hizmet uzmanı, pedegog, sosyal
öğretmen, psikolog çalışmakta ayrıca idari personel görev yapmaktadır.
SOSYAL YÖNDEN DIŞLANMIŞ GENÇLERE YÖNELİK MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ (ZARAGOZA)
Zaragoza’da her mahallede sosyal yönden dışlanmış gençlere yönelik mesleki
eğitim veren bir merkez bulunmaktadır. Bunların hepsi Adunare Vakfı
tarafından işletilmektedir.Adunare Vakfı bölgesel ve yerel yönetim
tarafından ekonomik olarak desteklenen bir STK’ dır.Bu Merkezler orta
öğretim sistemi içerisinde bireysel, sosyal ya da öğrenme güçlüğü yaşayan
gençlerle çalışmaktadır.Merkezler gençlere bir iş ya da meslek edindirme
çabasındadır.Merkezlerde tesisatçılık, aşçılık, inşaat işçiliği, tezgahtar,
garsonluk,v.b. meslekler öğretilirken aynı zamanda okuma-yazma,matematik
gibi dersler verilmekte ve sosyal beceriler kazandırılmaya çalışılmaktadır.
Terrero Bölgesi’ndeki Mesleki Eğitim Merkezi’ nde 7 kişi çalışmaktadır.2
çalışan gönüllüdür.1 müdür ,1 koordinatör (sosyal hizmet uzmanı), 3
eğitici(biri sosyal hizmet mezunudur ancak öğretmen kadrosunda
çalışmaktadır) diğer çalışanlardır.
Merkezde halen iki dalda eğitim verilmektedir. Bir grup(erkekler) kapı ve
pencere yapımını öğrenmekte, diğer grup( kızlar) otel çalışanı olarak
eğitilmektedir. Bir grupta 15 öğrenci bulunmaktadır. Merkezde kapı ve
pencere yapımı için bir atölye varken, otel hizmetleri için yatakhane –banyo
ve mutfaktan oluşan uygulamalı eğitim alanları düzenlenmiştir. Bu iki eğitim
konusu istihdam olanakları göz önüne alınarak seçilmiştir.
Merkezde eğitim alan gençler genellikle 16-17 yaşlarındadırlar. Çoğununu
ailevi sorunları vardır. İçlerinde küçük hırsızlık olaylarına karışan,
uyuşturucu madde kullanma eğilimi olan gençler olabilmektedir. Merkezdeki
eğitim sırasında bu gençler hem bu tip risklerden korunmuş olmakta, hem de
aileleri ile olan sorunları ya da diğer sosyal sorunları konusunda destek
almaktadırlar. Eğitim genellikle 8 ay sürmektedir.
Merkez çalışırken bölgedeki okullar ile işbirliği yapmaktadır.Okullar sadece
işlerini yapmaya çalışmakta öğrencilerin aile ile ilgili sorunları veya
diğer sosyal sorunları ile ilgilenmemektedirler. Sosyal Hizmet Uzmanı olan
Koordinatör kurs bittikten sonra da çocuklar ile çalışmaya devam etmekte
onları izlemekte, iş bulmalarına yardımcı olmaktadır.Bu gençlerin çoğunun
sorunlu olması iş bulmalarını güçleştirmektedir. Bu nedenle koordinatör
gençlerle işe girdikten sonrada ilgilenmeye devam etmektedir.
Zaragoza kentinde aynı Vakıf tarafından işletilen ve bölgesel yönetim
tarafından desteklenen toplam 12 mesleki eğitim merkezi bulunmaktadır.
BOMBARDA TOPLUM SAĞLIK MERKEZİ (ZARAGOZA)
İspanya’da toplum sağlık merkezi, özellikli sağlık merkezi, hastaneler,
hasta dernekleri yada hasta yakınları derneklerinde çalışan sosyal hizmet
uzmanları vardır. Kentlerde her mahallede, kırsal alanlarda her kasabada bir
toplum sağlık merkezi bulunmaktadır. Bu merkezlerde çalışan profesyoneller;
pratisyen hekimler ya da toplum hekimleri, çocuk doktorları, hemşireler,
sosyal hizmet uzmanları, psikologlardır. Profesyonellerin temel
görevleri,tıbbi yardım sağlamak, aynı zamanda bazı hastalıkları önlemek için
çalışmak , hasta bireylerin(diabet hastaları, bağımlı yaşlılar,ruh sağlığı
sorunları olanlar gibi) ve yakınlarının bireysel becerilerini
geliştirmektir.
Çalışırken hastalık sürecinden etkilenen her çeşit faktörü (sağlık
hizmetleri, yaşam biçimi, genetik faktörler ve çevre gibi) hesaba
katmaktadırlar .Böylece bu merkezlerdeki profesyoneller bireyleri kendi
sağlık süreçlerindeki sorumluluğu almaları için teşvik etmektedirler.
Bu kapsamda çalışan Bombarda Bölgesi(nüfus 17.000 dir) Toplum Sağlık
Merkezi’nde pratisyen hekimler, hemşireler ve idari personel çalışmaktadır.
Bölgede yaşayan her bireyin bir doktoru vardır. Bu nedenle hasta dosyaları
doktorların isimlerine göre kümelenmekte ve her doktor için ayrı ayrı
düzenlenen dolaplarda korunmaktadır. Bu durumda aynı hastayı mümkün
olduğunca aynı doktor izlemektedir. Kadın hastalıkları konusunda özel olarak
çalışan iki hemşire bulunmaktadır.
Sağlık Merkezi’ne yapılan ziyarette sosyal hizmet uzmanının çalışma biçimi
izlenmiş ve bilgiler alınmıştır. Sağlık Merkezi’ nde de toplum merkezlerinde
olduğu gibi özel bir bilgisayar programı kullanılmaktadır. Bilgisayarda
hastaların kayıt numaraları, kimlik bilgileri, hangi doktoru gördükleri,
varsa kullandıkları ilaçlar, varsa hastalık öyküleri, alerjileri,
jinekolojik durumları, sosyal öyküleri, aile öyküleri yer almaktadır. Sosyal
durumları tıklandığında daha ayrıntılı bilgiler(ekonomik problemler,
beslenme, göç problemi, mahalleye ilişkin sorunlar, yasal sorunlar,sosyal
güvenlik sorunu,evlilik sorunları,partnerin davranış sorunları,eşin
kaybedilmesi, çocuklar ile ilgili sorunlar v.b.) ekrana gelmektedir
Sosyal Hizmet Uzmanının kendisine ait bir odası vardır ve hastalar ile
randevu vererek görüşmektedir.Randevu için hastalar kayıt bölümüne
başvurmaktadır. SHU’ nun merkezde çalışan diğer profesyoneller ile arasında
e.posta bağlantısı vardır. Yaptığı görüşme sonucuna göre hemen bir başka
profesyonele örneğin hastanın doktoruna e. Posta göndererek bilgi
alabilmekte, yönlendirme yapabilmektedir. Sosyal hizmetler konusunda bir
iletişim ağı olduğundan ,görüşme sonucunda hastalardan aldığı bilgi ve
onlardan gelen taleplere göre ilgili kurum ya da hizmetler ile tel ya da
faks yoluyla iletişime geçerek gerekli rehberlik ve yönlendirmeleri anında
yapabilmektedir. Sosyal Hizmet Uzmanı sabah saatlerinde 5 hasta ile uzun
süreli mülakat yapmıştır. Bunlardan 4’ü randevulu müracaatçıdır. 1 tanesi
kriz halinde merkeze başvurmuştur ve doktor tarafından SHU’ya ailesi ile
irtibata geçmesi için acil olarak gönderilmiştir. SHU aynı zamanda romatizma
hastası olduğu için fiziksel güç kaybı olan yaşlı bir hastayı evinde ziyaret
ederek gerekli rehberlikte bulunmuştur.
Aynı zamanda diğer sosyal hizmet kuruluşlarından da müracaatçı havale
edilmektedir. Merkezdeki işleyiş son derece sistematik organize edilmiştir.SHU’nun
merkezde olmadığı zamanda gelen arama ve notları kayıt bölümünde bulunan
haberleşme kutusuna bırakılmaktadır. Hastane personeli düzenli olarak
toplanarak hizmetlerini değerlendirmektedir.SHU aynı zamanda yarı zamanlı
olarak Zaragoza Üniversitesi Sosyal Hizmet bölümünde bu alan hakkında ders
vermektedir.
Yarım günlük mesai içerisinde sosyal hizmet uzmanı,ruhsal sağlığı bozuk olan
oğluna barınma yeri bulmaya çalışan bir anne,anksiyetesi olan bir yetişkin
kadın(sosyal etkinliklere yönlendirilmesi için doktorlar tarafından
gönderilmişti), yaşlı bir yakını için bakım kuruluşu arayan bir kadın,
kazada yaralanan annesinin bakımı için destek isteyen bir erkek müracaatçı
ile , kriz geçiren bir genç ile görüştü.
ZARAGOZA ÜNİVERSİTE HASTANESİ ÇOCUK PSİKİYATRİ SERVİSİ
Bu serviste çalışan profesyoneller aile terapisi ve psikoterapi yöntemlerini
uygulayarak ,psikolojik sorunları olan yeme sorunu yaşayan gençler ,v.b. ile
çalışmaktadırlar.
Serviste görev alan SHU’dan ziyaret sırasında bilgi alınmıştır. SHU sosyal
psikiyatri alanında master yapmış ve sistematik aile terapisi eğitimi
almıştır. Serviste yalnızca çocuklar ile değil onların yanı sıra yetişkinler
ile de çalışmaktadır. Serviste daha çok yeme bozukluğu olan (blumia,
anoreksia nevroza, v.b.) gençler ile çalışılmaktadır. Servis Üniversite
Hastanesinin bir katında bulunmaktadır. Hastanede servise bağlı olarak
çalışan gündüz yataklı bir bölüm bulunmaktadır( BU şekilde
tanımlanmaktadır). Çocuklar bu bölüme gündüzleri gelerek, gün boyunca burada
kalmakta, terapi, boş zaman değerlendirme programlarından yararlanırken ,
ilgili personel ile birlikte öğlen yemeklerini yemektedirler. İspanya’ da
genç kızlar arasında yeme bozukluğunun yaygınlaştığı belirtilmektedir.
Günlük hastanede tam gün çalışanların yanı sıra dışarıdan gelerek ekibe
destek olan yarı zamanlı çalışanlar da vardır. Günlük Hastane bölümünde;
2 tam zamanlı hemşire,
2 tam zamanlı psikiyatrist,
1 yarı zamanlı psikolog (1/3)
Dışarıdan gelen personel;
1 diyetisyen,
1 fizyoterapist (nasıl nefes alacaklar, rahatlayacaklar,
1 orta öğretim öğretmeni ( gençlere akademik gelişimlerinde yardımcı oluyor)
1 psikolog(Bir Vakıf tarafından finanse edilmektedir. Ekiple birlikte
çalışmaktadırlar ve sosyal beceri grupları, kendine yardım grubu ve müzikle
terapi grubundan sorumludurlar).
Serviste bireyle çalışma , grup çalışması ve aile çalışması metotları
kullanılmaktadır.
Bireysel tedavide öğle yemeği ve nasıl yenildiği çok önemlidir. Hasta her
öğle yemeği için hastaneye gelmektedir ve hemşireler nasıl yediğini
izlemektedir. Tedavide ailelerin işbirliğine de önem verilmektedir. Aileler
gönüllü olarak gelip hemşirelere yardımcı olmaktadırlar. Bu aileler aynı
zamanda bu konuda kurulan aile derneğinin üyeleridir. İspanya’ da engelli
aileleri ile çeşitli sorun gruplarında çocuğu olan aileler arasında
örgütlenme ve dayanışma çok yaygındır.Aileler ile birlikte çalışma 5 yıl
önce başlatılan bir uygulamadır. Başlangıçta aileler parasal destek için
çalışmaya dahil edilmiştir ama sonraları bunun yararları görülmüştür. Aynı
zamanda gönüllülerin de çalışmalarda desteği alınmaktadır.
En zorlu vakalar anoreksia vakaları olarak tanımlanmaktadır. Bunlardan
hayati tehlikesi olanlar 1 aylık süre ile hastanede yatırılmaktadır. Aynı
konuda yetişkinler için de günlük hastane uygulaması vardır.
Serviste aynı zamanda istismar edilen, ihmal edilen şiddete uğrayan çocuklar
ile de çalışılmaktadır. Çocukların hastalıkları için başvurulan birçok
vakanın altında önemeli bir aile sorunu yattığı görülmektedir. Eğitimle
ilgili sorunlar da yoğundur , bu nedenle öğretmenler ile de yakın
çalışılmaktadır. Hastaların bir çoğu toplum sağlık merkezlerinden
yönlendirilmektedir. Toplum değiştikçe hastaların nitelikleri değişmekte
,insanlar hastalıkları konusunda daha duyarlı hale gelmektedirler. Bu
kapsamda toplum merkezleri ile de yakın işbirliği içerisinde
çalışılmaktadır. Bu hastanelere gelen insanların tedavinin yanı sıra sosyal
yardım ve sosyal hizmetlere de gereksinimleri vardır.Bu çerçevede network
(İletişim ağı ve havale sistemi) çok önemlidir.İstismar ve şiddet vakaları
için de çocuk koruma sistemine haber verilmesi zorunluluğu vardır.
SHU ; bu serviste spesifik olarak;
-Tüm personelden sorumludur,
-Temel amaç aileyi korumaktır.Hastalar ile haftada 1 bir araya gelerek
onlarla aileleri hakkında konuşmaktadır. Çünkü hem bu hastalığın oluşumunda
hem de tedavisinde ailelerin önemli bir rolü bulunmaktadır.
-Aynı zamanda haftada1 aileler ile grup çalışması yapmaktadır.“Yoğun Aile
Çalışma Programı” uygulamaktadır.Aileler ile toplantılar 3 ay
sürdürülmektedir.Çalışma 4 yılda bitirilmektedir.
AİLE TERAPİSİ MERKEZİ (ZARAGOZA)
Aile terapisi, aile danışmanlığı ya da genel rehberlik hizmetleri veren
Merkez vir Vakıf tarafından işletilmektedir. Merkez hakkında bilgi sorumlu
sosyal hizmet uzmanından , irtibat bürolarında alınmıştır. Merkezin
hizmetlerini farklı, hizmete uygun bir binada yürüttüğü öğrenilmiştir.
Vakıf bölgesel hükümet tarafından finanse edilmektedir. Vakıf bu hizmeti
“aile buluşması” adını verdiği merkezler aracılığıyla yürütmektedir. Vakfın
Zaragoza’ da 1 bürosu 3 Aile Terapi Merkezi bulunmaktadır.
Merkezlerde çatışmalarını çözmek için her konuda aileye yardım edilmektedir.
İlişki sorunu yaşayanlar, duygusal sorun yaşayanlar ve iletişim sorunu
yaşayanlar ile çalışılmaktadır.
Hedef Grupları;
-Duygusal sorunlar( çöküntü) yaşayanlar (emotional breakdown),
-Boşanan çiftlerin çocuklarına ilişkin sorunlar ( çocuklarını ziyaret
ederken ebeveyne eşlik ediyorlar),
-Ebeveyn ergen çatışmaları,
-Torunlarını göremeyen büyük anne- babalar,
-Kadın sığınma evindeki müracaatçıların çocukları ( aynı zamanda anneler ve
savunucuları (offender) da çalışma içeriğinde,
-Biyolojik aileler ile yaşayamayan koruyucu aileler ile yaşayan çocuklar,
-Farklı uyruktaki bireylerin evlilik sorunları
çalıştıkları başlıca gruplardır.
Merkezlerin resmi görevi çatışmaları çözmektir.Ancak bunu başarmak çok kolay
olmamaktadır. Aileler genellikle hakimler tarafından yönlendirilmektedir.
Bunlar boşanma konusunda ve velayet konusunda çok kararlı oldukları için
çalışmada güçlükler yaşanmaktadır. Bu nedenle merkezler önleyici servislere
( Boşanma aşamasına gelmeden) önem vermektedir.
Merkezlerde hizmetler ücretsiz olarak verilmektedir Aileler randevu alarak
gelmektedirler. Aileler , aile ile çalışan sosyal hizmet kuruluşları,
hakimler tarafından yönlendirilebilmektedir.
Aile Terapi Merkezlerinde SHU, Psikolog, Aile Mediatörü, Avukat, Kültürler
arası Mediatör, Terapist görev yapmaktadır. Tüm profesyoneller mediasyon ve
aile terapisi eğitimi almıştır. Ekip çalışmasına çok önem verilmektedir.
Çalışma sürecinde değerlendirme ve koordinasyon sürdürülmektedir.
Çalışma Metodojileri şöyledir;
-İlk görüşme( nasıl randevu alıyorlar, kim refere ediyor),
-Müdahale Süreci ( Mediasyon Yöntemi ya da Aile Terapisi Yöntemi)-
-İzleme çalışmaları
-Değerlendirme
Aileler hakim tarafından gönderildiğinde , çiftler bir araya getirilerek
mediasyon yöntemi uyarınca uzlaştırılmaya çalışılmaktadır. Ancak Merkez
çalışanları bu aşamaya gelmeden ailelere yardım etmeyi daha çok
önemsemektedirler. Bu nedenle herkesi bu hizmetten haberdar etmek, sorun
oluşturmadan önce müdahale etmek çabaları vardır.
CARİTAS TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN ESKİ HÜKÜMLÜLER VE HAYAT KADINLARI MESLEKİ
EĞİTİM MERKEZLERİ (PROJELERİ)
Caritas Katolik Kilisesi için sosyal yardım projeleri yürüten bir Katolik
Kilisesi Organizasyonudur.Organizasyonun İspanya’ da ve farklı ülkelerde 67
şubesi bulunmaktadır. Sosyal yönden dışlanmış bireylere, yaşlılara,
çocuklara, işsizlere, göçmenlere, çingenelere, akıl hastalarına, kadınlara,
evsizlere, hükümlülere, hayat kadınlarına, madde bağımlılarına,v.b. gruplara
yardım etmektedir.Bu bireylere yardım eden doğrudan programların yanı sıra ,
çalışanların ve gönüllülerin formasyonu(eğitimi) için sürekli bir
programları bulunmaktadır . Ayrıca yoksulluğu ve yoksulların yaşam
koşullarını araştırmaktadırlar. Bu araştırma sonuçlarını bireylerin
toplumdaki eşitsizliklerin farkına varmaları için paylaşmakta,
yaymaktadırlar.Caritas çalışanlarının çoğu dini ve sosyal motiflerle gönüllü
olan bireylerdir.
Eski Hükümlüler İçin Mesleki Eğitim Merkezi cezaevinden çıktıktan sonra ,
hükümlülerin bireysel, sosyal ve mesleki becerilerini geliştirmeyi
amaçlamaktadır. Merkez eski şehir olarak adlandırılan şehir merkezindedir.
Buradaki konutlarda yerel yönetimin desteğiyle sosyal yönden dezavantajlı
bireylerin yoğunlukla yaşadığı öğrenilmiştir.Caritas bu bölgede bu şekilde
çalışan tek organizasyondur.
Merkezde çalışan personel sayısı 6’ dır. 3 SHU, 1 psikolog, gönüllü
çalışmalarla ilgilenen 1 personel ,1 idari personel vardır.
Merkezde mülakat odası, atölyeler, toplantı odası, sosyal servis , mutfak
bölümleri bulunmaktadır. Atölyelerden birisinde sepet yapımı, diğerinde
kırtasiye malzemeleri (ajanda,not defteri,v.b.) ile seramik boyama
meslekleri öğretilmektedir.
Merkezde “teşhis” aşamasına çok önem verilmektedir. Merkeze başvuranlar ile
ilk olarak kilise adına çalışan gönüllüler görüşmekte, temel ihtiyacı
saptamaya çalışmaktadır. Mesleki eğitime uygun olan bireyler profesyonellere
yönlendirilmektedir. SHU bu kapsamda ilk mülakatı yapmaktadır.İlk mülakatta
temel sorumluluk kişinin kendisine aittir. Üzerinde durulan ana tema “kişi
bunu yapabilir mi” sorusunun yanıtıdır. Müracaatçı Merkezdeki projelere
katılıp katılmayacağı konusunda zorlanmamaktadır, katılım kendi kararına
bırakılmaktadır. Müracaatçılar bazen sosyal servisten parasal yardım
almaktadırlar. Bu durumda kontratın bir parçası olarak Merkeze gelmek
zorunda kalmaktadırlar. Bu durumda da eğitime katılımın yine onların
sorumluluğunda olduğu vurgulanmaktadır. Sonuçta her iki tarafta kontrata
ortak sorumluluk alarak imza koymaktadır.
Bu kontrattan sonra merkezdeki hangi eğitime katılacağı konusunda müracaatçı
ile yeni bir görüşme yapılmaktadır. Ayrıca eğitim düzeyini saptamak için bir
test uygulanmaktadır.
Eğitim biriminde gönüllüler çalışmaktadır.Müracaatçılar Merkeze 6ay 1 yılık
bir süreçte gelmektedirler. Süreç kişiye bağlı olarak şekillenmektedir. İş
bulma konusunda kişiye rehberlikte bulunulmaktadır. Ancak doğrudan iş
bulunmasını tercih etmemektedirler.
Simulation Company ( Taklit Firma) Merkezde atölye çalışmalarına bağlı
olarak yürütülen bir projedir. Bu Projede küçük bir iş yeri yaratılmaya
çalışılmıştır. Kurallar , giyim ve bedensel bakıma özen gibi konularda model
olmaya çalışılmaktadır. Müracaatçılar için burada iş yaşamına uyum
çalışmaları yapılmaktadır.
Nasıl CV hazırlanır, dilekçe nasıl yazılır, mülakatta nasıl davranılır,v.b.
konularında eğitim verilmektedir. Proje kapsamında şirketler ve
organizasyonlar ile iletişim kurulmaktadır. En önemli güçlüklerden birisi
kişilerin hemen iş bulma konusundaki beklentileridir. Proje ise bunu süreye
yaymaktadır. Çünkü iş bulmaktan çok bir işte sürekli çalışma güçlüğü
yaşanmaktadır.
Merkeze 20 yaşın üstündeki bireyler gelmektedir. Kilisenin çeşitli yardım
noktaları bulunmaktadır.İnsanlar buradan yönlendirilmektedir. Her türlü
insan bu merkeze gelebilmektedir. Müracaatçıların çoğunun kadın olduğu ve
300 Euro kadar hükümetten yardım aldıkları belirtilmiştir.
Caritas’ ın kadınlara yönelik projeler yürüten bir diğer Merkezi de ziyaret
edilmiştir.Merkez 1988’ de oluşturulmuştur. Öncesinde bu hedef grup ile
çalışan benzer merkezler bulunmamaktadır. Merkezde halen iki proje
yürütülmektedir.
Fogaral Project geçmişte hayat kadını olarak çalışmış ya da halen çalışmakta
olan kadınlara yönelik bir hizmet modelidir.Hizmet , Merkezde yürütülen
danışma hizmetlerinin yanı sıra sokak çalışmasını da içermektedir. Merkez
1988 yılında oluşturulmuştur ve bu konuda çalışan başka bir kuruluş ya da
proje bulunmamaktadır.
Merkez hizmetlerinden; halen hayat kadını olanlar, örselenmiş kadınlar,
madde bağımlısı olanlar ya da hırsızlık gibi sabıkası olanlar,yıllar
itibariyle koşulları daha da kötüye giden kadınlar, kendi istekleri dışında
hayat kadınlığı yapmak zorunda kalan kadınlar yararlanmaktadır. Bu
kadınların çoğu ekonomik yoksunluk içerisinde olup fiziksel ya da ruhsal
sorunları bulunan veya fiziksel ,ruhsal,cinsel istismara uğrayan, ilgi
yoksunluğu çeken, güvensiz ve sağlıksız ailelerden gelmektedir.
Merkezde hem kadınlar hem de onların çocukları ile çalışılmaktadır.
Formasyona sahip profesyonellerden oluşan bir ekip görev
yapmaktadır.Merkezdeki etkinliklerin yanı sıra araştırmalar yapılmakta,
diğer ilgili kuruluşlar ile iletişime geçilmekte, müracaatçılar ile ortak
bir yaşam paylaşılmaktadır.Merkezde kadınların katıldığı çeşitli
etkinlikler, kurslar düzenlenmektedir. Bu kapsamda dikiş, yemek, deri
işçiliği kursları verilmektedir. Ayrıca kültürel aktiviteler düzenlenmekte,
bireysel eğitim programları verilmektedir. Bu programlar ile kadınların bir
araya gelerek ortak bir duruş belirlemeleri, toplumun kınanması, özgür ve
kendi yaşamının öncüsü olmaları yönünde kadınların desteklenmesi, toplumsal
kaynaklara ulaşabilmeleri için kadınların hakları konusunda
bilgilendirilmeleri, insancıl bir toplumun inşa edilmesi, önleyici ve eşlik
edici çalışmalarda bulunulması projenin temel amaçlarıdır ve Merkezde
düzenlenen etkinlik ve kurslar bu amaçlara ulaşmak için birer araç olarak
kullanılmaktadır.
CARRİTAS tarafından yürütülen üçüncü proje (San Pablo Workshop) yine
kadınlara yönelik bir hizmettir.Fogaral Projesine benzer olarak çeşitli kurs
ve eğitimleri içermektedir. Sadece hedef grubu farklıdır. Bu Projeden 16
yaşın üzerinde, eğitim düzeyi düşük olan ve finansal gereksinimleri bulunan,
tercihen şehir merkezinde yaşayan ve İspanyolca konuşabilen kadınlar
yararlanabilmektedir. Proje Ekim ayında başlayıp Temmuz ayında bitmektedir.
Proje kapsamında, bireysel eğitim, dikiş, el işleri, yemek ve sağlık
kursları ile kültürel aktiviteler yer almaktadır. Eğitim süreci grup
ilişkilerini, duygu paylaşımlarını içermektedir. “kadınlar sahip oldukları
sorunlardan çok daha önemli bireylerdir” felsefesi ile yola çıkılmıştır.
Proje ile;kadınların birbirleriyle buluşmasına, kendilerini keşfetmelerine
ve sevmelerine yardımcı olunması,gelişim becerilerinin desteklenmesi, eğitim
düzeylerinin yükseltilmesi,kendi öğrenme sürelerine saygı
göstermeleri,doğa-kültür ve ekonomi konusundaki ilgilerinin geliştirilmesi,
beslenme alışkanlıkları konusunda farkındalık kazanmaları , ev işleri ve
kişisel bakımları konusundaki becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
BARSELONA ŞEHİR KONSEYİ SOSYAL HİZMET MERKEZİ (BARSELONA)
Barselona Şehir Konseyi , sosyal hizmetler konusunda bir network servisini
onaylamıştır. Bu servis demokratikleşme süreci ile başlamıştır. Sosyal
hizmetlerin uygulanmasında aynı metodolojinin kullanılması ve standartın
oluşturulması için bir planları bulunmaktadır.
Barselona Şehri 10 bölgeye (ilçeye) ayrılmıştır. Her bölgenin kendine özgü
sorunları saptanmaya çalışılmakta, nüfusun yapısı ve gereksinimleri
konusunda araştırma yapılmaktadır. Hizmetler bölgenin sorunlarına göre
biçimlendiğinden, sosyal hizmet merkezlerindeki hizmetlerin sayısı bölgeden
bölgeye farklılık gösterebilmektedir. Barselona’ da halen aynı metodoloji ve
fonksiyona sahip 33 sosyal hizmet merkezi bulunmaktadır. Her merkezin
çalışan sayısı bölge nüfusuna göre değişiklik göstermektedir. Merkezler her
bireyin kolayca ulaşabileceği şekilde düzenlenmektedir. Sosyal hizmet
merkezleri birincil düzey sosyal hizmet kuruluşlarıdır. Sorumlulukları o
bölgede yaşayan vatandaşların tüm sosyal sorunları ile ilgilenmektir. Temel
fikir (felsefe) ise “herkesin mutlu olabilmesi” dir. Merkezler sorunların
teşhis sürecinden sorumludur. Evde destek hizmetleri dışında verilecek
hizmetler ya da yardımlar konusunda karar mercii Şehir Konseyi’ dir.
Programda “Les Corts Bölgesi Sosyal Hizmet merkezi ziyaret edilmiştir. Bu
bölgede 80.000 yerleşen vardır ve 2 sosyal hizmet merkezi bulunmaktadır.
Ziyaret edilen Merkez’ de:
1 İdareci
3 Sosyal Hizmet Uzmanı (1 tanesi ilk görüşmeden, diğer 2 si izleme ya da
tedavi çalışmalarını yürütmektedir)
1 Psikolog
1 Sosyal Eğitimci
1 Danışma Görevlisi ( telefonlara bakmakta ve ilk başvuruyu
almaktadır)çalışmaktadır.
Merkez tek kata yayılmış, büro, görüşme odaları ve toplantı odalarından
oluşan bir birimdir. Merkezde çalışan ekibin küçük olduğu ve bir bekleme
listesinin oluştuğu bildirilmiştir. Hizmetler ücretsiz verilmektedir. Ancak
yeni bir yasa çalışmasının olduğu ve bu yasaya göre ailelerin gelir durumuna
göre hizmetlerden ücret alacağı ifade edilmiştir.
Bölgede göçmenler,parasal desteğe gereksinimi olan bireyler, barınma, iş
sorunu, duygusal ve psikolojik sorunları bulunan bireyler vardır. Danışmak
ve her türlü sorunlarına çözüm aramak için bireyler Merkeze gelebilmektedir.
Çalışma alanları şöyledir;
-Yaşlılar; evde bakım desteği isteyenler,bakım kurumuna gereksinimi
olanlar,onarım hizmetleri için başvuranlar, yemek servisi v.b. spesifik ev
desteği isteyenler bulunmaktadır.
-Göçmenler; çoğu tek ebeveyn olarak yaşayan bireylerdir. Eşlerini arkada
bıraktıkları için psikolojik sorunları vardır.
-Ruhsal sorunlu bireyi olan aileler; bunların birçoğunda hastalığa bağlı
olarak ekonomik sorunlarda bulunmaktadır. Daha çok bu konuda
çalışmaktadırlar.
-Engelliler (fiziksel, zihinsel) ; daha çok evde bakım hizmetleri konusunda
desteklenmektedir,
-Ebeveynler ve ergenler arasındaki sorunlar ; haşhaş kullanana gençler
vardır, ayrıca okullarda saldırganlık vakaları artmaktadır. Okuldan kaçma
sorunu vardır. Bu aileler ile sosyal eğitimci çalışmaktadır. Bazen mediasyon
metodunu uygulamaktadır,
-Konut İspanya’ daki en büyük sosyal sorunlardan birisidir. Özellikle
istismara uğrayan kadınlar için kiralar çok yüksek olduğu için uygun konut
bulunmasında sorunlar yaşanmaktadır. İstismara uğrayan kadınların sayısı
artmaktadır.Diğer yandan bunların güvenlik sorunları da artmaktadır.
Bir diğer grup konut için yeterli geliri olmayan ailelerdir. Merkez kuşkusuz
ki ev bulan bir hizmet birimi değildir. Bu aileler evlerinde ziyaret
edilmekte ve raporu düzenlenmektedir. Bu konuda yasalar oldukça serttir.
Ailelere yasal bilgi verilmektedir. Kimi vakalar için kira yardımı
istenilmektedir. Bu konuda bir bütçeleri vardır ama çok sınırlıdır. Kira
yardımı acil durumlar için , aileler bağımlı hale gelmeden kısa bir
süreliğine verilmektedir. Önemli olan ailenin durumunu geliştirmesi için
desteklenmesidir. Merkezlerin felsefesine göre profesyonel ve insani yardım
parasal yardımın önünde gelmektedir.
- Merkez çocuk istismar vakalarını bu konuda sorumluluğu olan hizmete
yönlendirmektedir. Katalan bölgesinde çocuk istismarı konusunda çalışan ve
Şehir Konseyi’ndeki ilgili birime bağlı(Katalan Çocuk Koruma genel
Müdürlüğü) olan 30 merkez bulunmaktadır. Bu merkezler yalnızca risk altında
olan çocukların aileleri ile çalışmaktadır.
Merkezde bireysel çalışma, grup çalışmaları ve toplum çalışması
yapılmaktadır. Grup çalışmaları içerisinde ebeveynlerden oluşan bir grupları
vardır.Ebeveyn ve çocuk ilişkileri konusunda çalışılmaktadır. Ayrıca
yaşlılara bakım verenlerden oluşan bir başka grup ile çalışılmaktadır. İş
için başvuranlar ile oluşturdukları duygu paylaşımı grubu bir diğer
çalışmadır.
toplumla çalışma konusunda, evsizler için geliştirilen bir proje
bulunmaktadır. komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesi için hazırlanan
“duyarlılık” projesi yeni bir çalışmadır.
Merkez çalışmalarında Komşuluk Derneği ve sivil toplum kuruluşları ile
işbirliği yapmaktadır. Bu örgütler ile düzenli toplantılar yapılmaktadır.
Duyarlılık Projesi bu toplantılar sonucu geliştirilmiştir. Çünkü yapılan
görüşmelerde en önemli sorunlardan birisinin “yalnızlaşma” olduğu ortaya
çıkmıştır.
Merkezin müdahale yöntemi şöyledir;
a) Danışma görevlisi ilk müracaatı almaktadır. Bir dosya açmakta ve ilk
bilgileri almaktadır.
b) İlk görüşmeden sorumlu sosyal hizmet uzmanı ilk görüşmeyi yapmaktadır.
Hemen hemen her müracaat ilk görüşmeye alınmaktadır. SHU kesin teşhisi
koymak için her vaka ile 2-3 kez görüşmektedir. Bu süreç
anlama,araştırma,teşhis içindir. Vakanın tedavi gerektiren bir sorunun
olduğunu düşünürse, dosyayı haftalık toplantıya getirmektedir.
c) Haftalık toplantılarda vakanın kimi, hangi hizmeti ilgilendirdiği
tartışılmaktadır. Merkezde müdahale olabildiği gibi bir başka hizmete(madde
bağımlılığı, ruhsal hastalıklar gibi) de yönlendirilebilmektedir. Vakaya
mümkün olduğunca en az profesyonelin müdahale eder olmasına özellikle dikkat
edilmektedir.
CAUI (BARSELONA)
CAUI bir Vakıf’a (STK) ait bir hizmet birimidir. Şehir merkezinde bir
binanın iki katında hizmet vermektedir. Gizlilik ilkesi nedeniyle merkeze
ait herhangi bir tabela ya da uyarı levhası bulunmamaktadır.
Katalan Çocuk Koruma Genel Müdürlüğü Çocuk ve Gençlik Müdürlüğü ile
işbirliği halinde çalışmaktadırlar. Bölgesel Hükümet tarafından finanse
edilmektedirler ve 4 yıllık bir sözleşmeye göre çalışmaktadırlar.
Merkezde 4 ayrı hizmet yürütülmektedir. Bir tanesi (CAF) aileleri tarafından
istismar edilen çocuklara yönelik geçici bakım ve tedavi sürecini içeren bir
birimdir.
Merkez aileleri tarafından istismar ve ihmal edilen 0-12 yaş grubundaki
çocuklar ve aileleri ile çalışmaktadır. Ailelerin çocuklarını istismar
ettiklerinin belirlenmesi durumunda çocuklar ailelerden alınarak bu merkeze
yerleştirilmektedir. Merkezin kapasitesi 25 dir ve hep doludur.
Çocuklar aile yanından alındıktan sonra bu merkeze yerleştirilmektedir.
Merkezde çocuklar için yatak odaları, mutfak, çamaşırhane , oyun ve oturma
odaları bulunmaktadır.Çocuklar burada 5 ay kadar kalmaktadır. Bu sürede
çocukların günlük bakım ve gereksinimleri karşılanırken (Okula
gidebilmektedirler),aileler ile de çalışma yapılmaktadır. Aileler
çocuklarını kaybettiklerinde büyük kriz yaşamakta ve geri almak
istemektedirler.
Merkezde aile terapisi metodu ile çalışan bir ekip bulunmaktadır. Bazen
ailenin değişimi sağlanıp çocuk aileye geri verilebilmektedir.
Çocukla yapılan çalışma sonucunda 5 seçenek vardır:
-koşulları düzelirse aileye geri döndürmek,
-diğer akrabalara vermek,
-koruyucu aileye yerleştirmek,
-evlat edindirmek,
-kurum bakımına göndermek en son seçenek olmak üzere sıralı olarak
kullanılan yöntemlerdir.
Merkezde ;
-18 sosyal eğitimci,
-4 terapist,
-3 psikolg,
-1 sosyal hizmet uzmanı görev yapmaktadır.
Hizmet iyi bir ekip çalışmasını gerektirmektedir. Çocuklar konusunda
disiplinler arası toplantılar yapılıp tekrar tekrar tartışılmaktadır. Aile
hakkında tüm bilgileri içeren kapsamlı bir rapor hazırlamaları
gerekmektedir. Bunun için aile hakkında üç kuşağı içeren genogram(ailenin
tüm öyküsünün, çatışmalarının, duygusal özelliklerinin yer aldığı)
çıkartmaktadırlar.
Aileler çocuklarını istismar etse bile her çocuğun ailesini görme hakkı
vardır. Bu nedenle aileler çocuklarını merkezde randevu alarak ziyaret
edebilmektedir. Bu görüşmelerde aynalı oda kullanılmakta ve çocuk ile aile
arasındaki ilişki izlenmektedir. Aile ile ilk iletişim Merkezin müdürü
tarafından kurulmaktadır. Çünkü ilk görüşme çok sert olmaktadır. Aile gergin
ve sinirli olmaktadır ve çalışanlar da aile ile zaman zaman çatışmalar
yaşayabilmektedir. Bu çatışmalar normal olarak kabul edilmektedir. Teorik
Model aile içerisindeki krizi yüzeye çıkartmaktır. Çocuklar Merkezde 5 ay
kaldıkları için bu süreçte onlar da ailenin terapisti haline gelmektedir. Bu
süreç içerisinde çocuk gelişip değiştiği için aileler bazen bu benim çocuğum
mu hissine kapılabilmektedir.
Merkezde her iki çocuğun bir öğretmeni, her ailenin de biri yardımcı
terapist olmak üzere 2 terapisti bulunmaktadır. Merkez ortalama 25 çocuk 15
de aile ile çalışmaktadır. Ailelerin çoğu;Romanya, Fas,Çin, Afrika
ülkelerinden gelen göçmenlerdir. Birçok ailede alkol, uyuşturucu ve bazı
ruhsal hastalıklar görülmektedir. Çocuklarda da Merkeze ilk geldiklerinde
bazı semptomlar görülmekte ancak burada rehabilitasyon programından
geçmektedir.
Merkezin çalışmalarında; komşuluk dernekleri, psikiyatri servisleri, madde
bağımlılığı servisleri,Kızılhaç ve diğer STK’ lsr ile sıkı bir iletişim ağı
bulunmaktadır.
Merkezin bir diğer hizmeti evlat edinme konusundadır. Evlat edinme
işlemlerinde İspanyol Yasası ile ilgili ülke (Çin , Fas gibi) temel
alınmaktadır. Evlat edinmek isteyen aileler ile çalışılmakta, evlat edinme
kapasitesi izlenmektedir. Evlat edinme işlemleri iki aşamalı
yürütülmektedir. Birinci aşama 6 ay sürmektedir.Tüm süreç 2 yılda
tamamlanmaktadır. Ancak çocuk 18 yaşına gelinceye kadar izlemenin süreceği
bir sistemin olması gerektiği belirtilmiştir. İspanya ‘ da giderek evlat
edinme taleplerinin arttığı bu nedenle post- adaption hizmetlerine
gereksinim duyulduğu ifade edilmiştir.
Aynı merkez tarafından yürütülen bir diğer hizmet boşanmış aileler için
“buluşma noktası” (meeting point) dır.
Ayrılma, boşanma ya da ebeveynlerden birisine şiddet uygulanması durumunda
diğer eşi evden uzaklaştırma nedeniyle, anne-baba, çocuk buluşmasının
sağlandığı hizmet türüdür. Örneğin Ailenin Korunması yasası gibi bir yasa
uyarınca evden uzaklaştırılan baba çocuğu ile burada buluşabilmektedir. Eski
eşler de çocukları için bu Merkezde bir araya gelebilmektedir Çocuklar
ebeveynlerini bir arada görmek istedikleri için bu hizmet önemsenmektedir.
Merkezde kamera ile izleme sistemi var. Profesyoneller buluşma sürecini
izleyebilmekte,yanlış giden bir şeyler varsa, dikkatli ve duyarlı bir
müdahalede bulunabilmektedirler. Çalışmanın temeli aileyi izlemek,yanlış
tutumları saptayıp, aileyi uyarmak,bilgilendirmektir.
Bu hizmette psikolog ve sosyal hizmet uzmanı birlikte çalışmaktadır. Hakime
sunmak üzere birlikte rapor hazırlamaktadırlar. Bu rapor hakime çocuk görüşü
konusunda karar vermede rehberlik etmektedir. Bu çalışmada profesyoneller
hem Genel Müdürlüğe hem de hakime karşı sorumludurlar.
Aile danışma Hizmeti merkezde verilen son hizmet türüdür. Bu daha çok
önleyici bir hizmet türüdür. Daha çok çocukları ile sorun yaşayan aileler
gelmektedir. Çocukları ile olan sorunlarını nasıl aşacakları konusunda
aileler ile çalışılmaktadır.
Bu hizmet 2 yıl süreyle hükümet tarafından finanse edilmiştir. Şimdi özel
olarak yürütülmektedir.
Aile Danışmanlığı kapsamında yeni bir çalışmaya başlanılacaktır. Şiddet
uygulayan (ceza alacak kadar değil) erkekler ile bir grup çalışması
başlatılacaktır. Aynı zamanda bu erkekler ile bireysel çalışma da
yapılacaktır. Bu çalışma cezaevine girmemeye bir alternatif olacaktır. Bu
nedenle yine uzun süreli bir raporlaştırma aşaması ve sonrasında hakime
sunma gerekliliği olacaktır. Çalışmaya hakim tarafından gönderilecek 15
erkek aktılacaktır. Erkekler gelmek istememeleri durumunda cezaevine
girecektir. Eşi ile barışmak isteyenlerin olması ya da eşlerine bir şans
daha vermek isteyen kadınların olması durumunda bu değerlendirme çalışma
sonunda yapılacaktır.
Barselona’ da bu konuda çalışan 6 hakim vardır ve cinsiyete dayalı şiddet
konusunda yeni bir yasa çıkmıştır.
EVSİZLER İÇİN MERKEZ (ASSIS) (BARSELONA)
Başlangıçta Katolik Kilise’si tarafından açılan , şimdilerde bir vakıf
tarafından işletilen, evsizlerin gündüzleri geldikleri bir kuruluştur.
Kuruluşun iki kadrolu çalışanı (1 SHU, 1 Sosyal Eğitici) ve 19 gönüllü
çalışanı vardır.
Evsizler gündüzleri kuruluşa gelip çeşitli hizmetlerden yararlanabilmekte ,
birbirleriyle iletişim kurabilmektedir. Kuruluş iki bölümden oluşmaktadır.
İdare bölümü bir bina da ,hizmet birimi ona yakın bir diğer binadadır.
Hizmet binası Kilise’ ye, idare bölümü şehir konseyine aittir.
Hizmetler; sabah kahvaltısı,çamaşır ve banyo,ayak bakımı,kuaförlük
hizmetlerinden oluşmaktadır. Ayrıca sosyal oryantasyon çalışmaları, iş
bulma, yetenek geliştirme gibi çalışmalar da yürütülmektedir. Evsizler
Merkezi yazışma adresi olarak kullanabilmektedir.
Merkez ,pazartesi-cumartesi 08.30-12.30 ,Pazar ve diğer tatil günlerinde
09.00-12.00 saatleri arasında açıktır. 5 yıldır hizmet veren Merkeze her gün
70-75 kişi gelmektedir.
Merkezin giderleri genellikle bağışlar ile karşılanmaktadır. Ancak şehir
Konsey’inin de desteği bulunmaktadır.
Merkeze gelenlerin %30’ u 60-65 yaş arasındaki erkeklerdir. Kadın sayısı 1
ya da 2’ dir. Gelenlerin çoğunda alkolizm, madde bağımlılığı , psikolojik
sorunlar ve aile ile ilgili sorunlar bulunmaktadır. Ayrıca oturma izni
alamayan göçmenler de bu Merkeze gelmektedir.
Merkezde sosyal hizmet uzmanı , müracaatçıların bir arada olabilecekleri bir
ortam yaratmaktadır. Oryantasyon sürecinde yardımcı olmakta ve diğer
kuruluşlar ile iletişimlerinde rehberlikte bulunmaktadır. Zaman zaman bir
hastane ile iletişim kurma, aileler ile ilgili çalışmalar yapma, sosyal
güvenlik ile ilgili çalışma gibi sorumlulukları vardır. Ülkede her vatandaş
sosyal güvenlik kapsamındadır ama Merkeze gelenler nereye başvurup yardım
alacaklarını bilmemektedirler. Bu nedenle başvuru koşulları ve gerekli
belgelerin düzenlenmesi konusunda bilgilendirilmekte ve başvuru için
cesaretlendirilmektedirler.
Merkezin temel amacı evsizlere yemek, çamaşır gibi hizmetleri sunmaktır.
Rehabilitasyon ve tedavi konusunda bu insanlara yardımcı olan başka
hizmetler bulunmaktadır.
KADIN KONUKEVİ ( BARSELONA)
Barselona’ da şiddete maruz kalan kadınlara barınma olanağı veren 7 Merkez
bulunmaktadır. Kadın konukevleri 1980’ lerde oluşturulmaya başlanılmıştır.
Ziyaret edilen Merkez 9 odalıdır. Katalan Hükümeti ve Şehir Konseyi
arasındaki protokol uyarınca işletmesi gerçekleştirilmektedir. Kullanım
alanları özürlülere göre de uyarlanmıştır. Birinci basamak sosyal hizmetlere
bağlantılı olarak görev yapmaktadır.
Merkez’ de
- iki merkezin birden sorumluluğunu üstlenen , sosyal hizmet uzmanı bir
idareci,
-2 psikolog( biri kadınlar diğeri çocuklar ile çalışmaktadır),
-2 sosyal hizmet uzmanı,
-7 sosyal eğitimci,
-1 yarı zamanlı avukat görev yapmaktadır. Ayrıca geceleri kalan 1 personel
bulunmaktadır.
Merkezde ortak olarak kullanılan bir mutfak, yemek yeme ve oturma grupları
ile çocuk oyun bölümünün olduğu ortak bir salon , çamaşırhane, çalışanların
ofisleri ve üç kısma ayrılan yatak odaları bulunmaktadır. Her üç oda ortak
bir tuvalet ve banyoyu kullanmaktadır. Genellikle her kadına çocukları ile
kalabileceği bir oda verilmektedir. Bazen aynı ülkeden gelen iki kadın
istemeleri durumunda aynı odaya yerleştirilebilmektedir. Her odada üç yatak
bulunmaktadır. Ayrıca karyolaların altındaki yedek yataklar çok çocuklu
kadınların gereksinimlerini karşılamaktadır. Kuruluşta bebekler için özel
yataklar ve mama iskemleleri bulunmaktadır.
Ziyaret sırasında merkezde kalmakta olan kadınların çoğunluğunun
çalıştıkları için işte oldukları, çocukların ise büyük kısmının okulda
olduğu görülmüştür. Hizmetlerde network sistemi içerisinde çalışılmaktadır.
Güvenlik birimleri ve okullar ile iyi bir haberleşme sistemine sahip
olmaları çalışma ve okul yaşamının kesilmemesine destek olmaktadır.
Çamaşırhane düzenini kadınlar kendi aralarında sağlamaktadır. Yemek pişirme
görevi de kadınların kendilerine aittir. Her gün sırayla bir kadın ve
personel mutfak nöbetini üstlenmektedir. Yemek listesi personel tarafından
yapılmaktadır. Darklı ülkelerden göçmen kadınlar ağırlıkta olduğundan liste
hazırlamada ve diğer gıda teminlerinde kültürler arası farklılıklar göz
önüne alınmaktadır.
Merkezde çalışan personelin kadın olma zorunluluğu yoktur. 1 psikolog ile 1
sosyal eğitimci erkektir. Erkek çalışanların olması , travma geçiren ve
erkeklere güvenini yitiren kadınların farklı tipte erkeklerinde
olabileceğini görmeleri etkili olmaktadır.
Merkezde bir arada olmak kadınlar açısından duygusal bir destek olmaktadır.
Kadınlar kendilerine benzer vakalar gördüklerinde şiddete uğramalarının
kendi hataları olmadığını görmektedirler. Birçoğu geçmişte çok izole yaşayan
kadınlardır. Kuruluşta duygularını diğerleri ile paylaşabilmekte, çocukları
ile ilgilenebilmektedirler. Hizmet süreci aynı zamanda teröpatik bir yardımı
da içermektedir. Merkezde travma müdahalesi uygulanmaktadır.
İspanya’ da aile içi şiddet konusunda, Türkiye’ deki “Ailenin korunması
Kanunu” na benzer bir yasa ( Yaklaşmama Kanunu) vardır. Bu Yasa eğitim,
sağlık, sosyal ve tüm konuları içerisine alacak biçimde genişletilmiştir.
Kadınların Kuruluşa gelişinden itibaren durumları değerlendirilmektedir.
Memnuniyet ve farklılıkları bu konuda geliştirilen ölçekler aracılığıyla
ölçülmektedir. Ayrıca nerede yaşıyorlardı, neler oldu bu konularda
değerlendirilmektedir. Ayrıca izleme çalışmaları da çalışma sürecinin
değerlendirme kısmında yerine getirilmektedir.
Kadınların Kuruluşta kalma limitleri 6 aydır. Ancak bu süre esnektir. Bu
yönde bir anlaşma yapılmakla birlikte kadınların durumuna göre
uzatılabilmektedir. Kadın bu süre içerisinde kendi ayakları üzerinde
durabilmek için çaba harcamaktadır ancak bir sorun varsa ek süre
verilebilmektedir. Konutların çok pahalı olması, kadınların kendi
yaşamlarını oluşturmadaki en büyük sorundur. Bu kadınlar sosyal uyum için
verilen parasal bir yardımdan yararlanmaktadır. PIRMI olarak adlandırılan
yardım “minimum uyum ücreti”dir. Her aile için verilen bir diğer sosyal
yardım bu kadınlara da uygulanmaktadır. Ancak Hükümet bu yardımları verirken
onlardan iş bulmalarını istemekte, bu konuda çeşitli iş edindirme
eğitimlerine yönlendirmektedir.
Barselona’ da kadın konuk evleri için erkek çocuklar konusunda 12 yaş sınırı
vardır ama bu merkezde bu sınır uygulanmamaktadır. Kalanların çoğunu alt
sosyo ekonomik düzeyden gelen kadınlar ve göçmen kadınlar oluşturmaktadır.
Bu konuda her kadın için bağımsız konutların oluşturulacağı yeni bir proje
yürütülmektedir.
9.DEĞERLENDİRME
Zaragoza ve Barselona kentlerinde geçirilen iki haftalık süreçte; sosyal
hizmet okulları ve sosyal hizmet uzmanları derneklerini de içerecek biçimde
genel bir görüş elde etmeye yardımcı olan çok sayıda ziyareti içeren yoğun
bir program geçirilmiştir. İspanya’ da ikinci dil konusunda halkın çekingen
olması, İngilizce bilmemeleri zaman zaman birkaç ziyarette çeviri sorunu
nedeniyle güçlükler yaratmıştır. Ancak bu sorun programı organize edenler
ile yapılan ikili görüşmeler ile aşılmaya çalışılmıştır.
En çarpıcı konu hizmetlerdeki sistematiğin oluşturulmasıdır. Birincil sosyal
hizmetler ve özellik gerektiren hizmetler iyi bir biçimde tanımlanmış, görev
ve sorumluluklar belirlenmiş, hizmetlerde tekrar önlenmiş, iyi bir network
ağı ile genel ve tam bir müdahale sistemi belirlenmiştir. Bu durumda bizim
ülkemizde gördüğümüz gibi birbirinden kopuk hizmetler birbirine bağlı ve
birbirini tamamlar biçimde düzenlenmiştir. Bu hem insan hakları ve insanın
vakarı konusunda uygun hizmetlerin geliştirilmesi hem de çalışan
profesyonellerin, profesyonel sorumlulukları açısından enerjilerini doğru ve
verimli kullanmaları böylece değer görmeleri sonucunu doğurmuştur.Yine
hizmetlerin birincil basamak hizmetler ve özelleştirilmiş hizmetler olarak
sistematize edilmesi her aşamada sosyal desteğin sağlanmasında etkili
olmaktadır.
Hizmetlerin sistematiği aynılıktan ve merkeziyetçilikten çok bölgenin
gereksinimlerine göre, yerel bazda hizmetlerin planlanması ve götürülmesi
biçiminde organize edilmiştir. Yerel yönetim sadece belediyeler olarak
algılanmamış, şehir komiteleri temel sorumlu birimler olmuştur.
Bir diğer önemli konu sivil toplum kuruluşları ve meslek örgütlerine verilen
önemin görülmesidir. Meslek örgütleri resmi devlet politikası olarak
finansal açıdan desteklenmekte, hizmetlerin götürülmesinde Devletin temel
ortaklarından biri olmaktadır. Bu profesyonelliğe verilen önemin ve değerin
bir göstergesidir. Sosyal hizmet tam bir sosyal gelişim ve kaliteli bir
sosyal yaşam olarak görülmektedir ve komşuluk dernekleri, kültür dernekleri
aracılığıyla katılım ilkesi desteklenmektedir. Birçok özürlü ailesi kendi
aralarında örgütlenmekte ve sorunların çözümünde, uygun hizmet modellerinin
geliştirilmesinde sorumluluk almaktadır.
Ziyarette öğrenilen bir diğer konu devletin, kamuda yeni profesyoneller
istihdamından uzaklaşarak, sivil toplum kuruluşları aracılığıyla sosyal
hizmetlerin yürütülmesi eğilimidir. Bu konunun Devletin sosyal devlet olma
sorumluluğu ile çeliştiği konusu ziyaret boyunca tartışılmıştır. Her ne
kadar yasalar ile iyi bir denetim ve izleme mekanizmasının oluşturulduğu
söylense de , sivil toplum kuruluşlarına hizmetlerin ihale edilmesi doğru
bulunmamaktadır. Nitekim kimi hizmet ve projelerde farklı meslek
elemanlarının istihdam edilmesi, ülke genelinde çok sayıda sosyal hizmet
uzmanın iş bulmada sıkıntı yaşaması arzu edilen düzeyde bir profesyonelliğe
ulaşılmadığını göstermektedir.
Yine sosyal hizmet eğitiminin 3 yıl olması ve henüz 5 yıllık bir eğitime
ulaşmaması alanda farklı mesleklerden bireylerin özellikle idareci olarak
istihdam edilmelerine neden olmaktadır. Eğitimin 4 ya da 5 yıla çıkartılması
İspanya’ daki otoritelerce de öncelik olarak görülen konulardan birisidir.
Eğitimin süresindeki eksikliklere rağmen , eğitim sisteminde alan
çalışmalarına önem verilmesi, staj programlarının yoğunluğu ve en önemlisi
alanda çalışan profesyonellerin, kendi alanları ile ilgili ders vermeleri
toplum ile akademik yaklaşımların bütünleşmesi ve uyumu açısından çok önemli
bir uygulama olarak tespit edilmiştir.
Sonuç olarak Devlet ,sivil toplum kuruluşları, meslek örgütleri ve
akademisyenler arasındaki sistematik yasalarla belirlenmiş işbirliği ve
sorumluluk paylaşımı sosyal hizmetlerin etkin, verimli, tamamlayıcı olarak
verilmesi ve böylece kaynakların en verimli şekilde kullanılması ziyaret
sonucundaki en önemli çıkarım olmuştur.
Ziyaretin her aşamasında İspanyol profesyonellerin sıcak misafirperverliği
ile karşılaşılmış ve çok sayıda kişinin işbirliği ile verimli bir süreç
geçirilmiştir.
|
|
