|
|
|
|
 |
Aziz Şeker’in BİR ANADOLU OZANI / YAŞAR KEMAL KİTABI ÜZERİNE
Aziz ŞEKER / Sitemiz Yazarı
shuaziz@gmail.com |
|
İnsanoğlu kendi
gereksinimleri için, doğayla kurduğu ilk iletişim biçimlerinden biri
olan sanata ve edebiyata daha insanlığın başından beri büyük bir önem
vermiştir. Mağara duvarlarına çizilen resimlerle başlayan; insanın
insanla, doğayla ve toplumla kurduğu özel bir iletişim biçimi olan
sanat, insanın beğeni duygusunun sosyal yaşam dinamiği içerisinde başka
görüntülerde gelişmesiyle birlikte biçim ve öz değiştirerek,
yetkinleşerek, farklılaşarak; şiirden heykele, mimariden romana vb.
sanat dallarını da inşa edecek şekilde gelişmesini insanlığın her
döneminde sürdürmüştür.
Genelde sanat, özelde edebiyat olgusunun gelişmesinde de toplumsal
koşullar önemli oranda belirleyici olmuştur. Ve hatta bu gelişime yön
vermiştir diyebiliriz. Bu durum, edebiyat ile toplum arasında
kurulabilecek bir ilişkinin gerekçelerini de aydınlatmaktadır. Öyle ki,
bundan dolayı sanat ve toplum ilişkisini açıklamada pek çok sanat
sosyologu farklı yaklaşımlar ileri sürmüşlerdir.
Bizim için en kapsayıcı yaklaşım biçimi olan ve aynı zamanda edebiyat
olgusunu belirleyen; “sanatçı-toplum-eser-okur” diyalektik örüntüsüdür.
Bunu gözardı etmeden üzerinde çalışacağımız edebiyatın roman türüyle
ilgili olarak şunları söyleyebiliriz: Roman, insanın ve toplumsalın
soyutlanmış ve imgelere-imajlara aktarılmış bir biçimi olmasının yanında
toplumsal değişimleri yansıtan, çeşitli toplumsal konuları işleyen ve
farklı sosyo-ekonomik durumları/psikososyal gerçeklikleri örgüsüne konu
edinen bir edebiyat türüdür. Bu açılım doğrultusunda roman sanatının
estetik kuruluşunda, insanın ve toplumun varlık nedenlerinin malzeme
olarak kullanıldığı rahatlıkla ifade edilebilir.
Çalışmada Yaşar Kemal’in, toplumsal konuları eserlerinde işleyiş
niteliği edebiyat sosyolojisi açısından incelenmiştir. Tek bir yazarın
romanlarını, gelişim çizgisi boyunca ele almamızın nedeni, yazarın
eserlerinin Türkiye’nin toplumsal yapısının gerçeklerini verişinin
özgünlüğünün yanı sıra, eserlerinin ancak bir bütün halinde
incelendiğinde edebiyat sosyolojisi yönünden daha doyurucu sonuçlara
varılabileceği gerçeğidir.
Türkiye’de toplumsal yapı değişimlerinin yoğun yaşandığı dönemlerde
Kemal tarafından yazılan eserler, okuyucuya edebiyat sosyolojisi
bakımından hem geçmişin getirdiği doğrular hem de geleceğin ne gibi
değişiklikleri yaşatabileceğine dair birçok veri de sunmaktadır.
Türkiye’nin toplumsal yapısı Osmanlı İmparatorluğu gibi geniş bir idari
mekanizmanın çeşitli izlerini-değerlerini de taşımaktadır.
Geleneksel-dinsel-sultan ağırlıklı bir yönetimle idare edilen bu yapı
Birinci Paylaşım savaşıyla birlikte parçalara ayrılırken Anadolu’daki
varlığını da Milli Mücadeleyle gelen “ideolojik ve siyasal ihtilal”
sonucunda kurulan ulus eksenli bir Cumhuriyet idaresine bırakmıştır.
Cumhuriyet bir yandan laik-demokratik temel üzerine inşa olurken bir
yandan devlet yapısı otoriteyle gücünü göstermeyi sürdürmüş ve halkın
devlet kurumuna bakış açısı bu anlamda kutsal devlet imajıyla çoğunluk
özdeşleşmiştir. Askerlerin halkla birlikte özveriyle kurduğu
Cumhuriyetin üzerinde askerin etkisi ise hep varola gelmiştir.
Yaşar Kemal’in romanlarının çözümlemelerine ilişkin yapılan birçok
incelemede romanlarında; kutsal devlet aygıtlarını sorgulayan, gelişme
dinamikleri içerisindeki Türkiye’nin toplumsal yapısının sosyo-ekonomik
gerçekliğine, toplumsal yapı ve kültür kaynaklarına yönelik kimi
argümanları yansıttıkları görülmüştür.
Çağdaş Dünya ve Türk Edebiyatında önemli bir yeri olan Yaşar Kemal’in
toplumsal konulu eserleri içinde (hemen hemen bütün eserlerinde bu yön
belirgindir) her ne kadar değişim içindeki Çukurova yöresi başat
kılınmış olsa da; İstanbul’dan Sarıkamış’a oradan da mübadele yıllarına
kadar: toplumsal-tarihsel hayatımızın birçok özelliğinin estetik bir
örgü içinde sergilendiğine tanık olmaktayız. Ayrıca düşsel-gerçekçi,
masal-efsane-destan motiflerinin roman örgülerinde ustalıkla kullanılmış
olması da romancının doğu dünyasını yansıtış özelliğini
belirginleştirmektedir. Bu ise bizi, mitolojik ve insancıl arayışların
Yaşar Kemal’in romanlarında somutlandığı gerçeğine götürmektedir.
Çalışmanın amacı, sosyolojik açıdan bir öneme ve işleve sahip olan
toplumsal konuların Yaşar Kemal’in romanlarında, roman kurucu öğesi
olarak kullanılışının edebiyat sosyolojisi bağlamında kritiğini
yapmaktır. Daha açık bir ifadeyle değişmekte olan sancılı bir toplumsal
yapıda değişmenin yüzünün hissedildiği; devletin, ailenin, kültürün,
kültürel değişmenin, toplumsal tabakaların, kültürel yaşam unsurlarının,
folklor değerlerinin, tarihin bir döneminde yaşanan eşkıyalığın, göçün,
eşitlik ve özgürlük sorunsalının, kan davasının, köy ve köylü
gerçeğinin, kent ve kentsel değişmenin, nüfus mübadelesinin, eğitimin,
değişen çevrenin ve roman dış kurucu unsur olarak doğa betimlemelerinin
yazarın romanlarında nasıl ele alındığına edebiyat sosyolojisinin
olanakları açısından bakmaya çalışmaktır.
Diyebiliriz ki, Yaşar Kemal Türk romanını dünyaya açmış bir sanatçı
olarak Lukacs’ın dediği gibi “gerçekten büyük romancılar (…) daima
Homeros’un öz oğullarıdırlar,” düşüncesini hak eden bir yazar olarak
belirmektedir. Yaşar Kemal bir büyük romancı olmanın yanında bu değeri
hak etmiş aydın sorumluluğuna sahip biri olarak edebiyat tarihinde
yerini alırken Anadolu coğrafyasında yaşayan kültürlerin insanlığını
yazmıştır.
Yaşar Kemal insanlığa, barışa, insanlık değerlerine, sevgiye, saflığa,
güzelliğe, doğaya, halk gücüne, kardeşliğe inanmış, işkenceye karşı,
anti demokratik uygulamalara karşı duran erdemli bir yazardır.
İnsanların dünya üzerinde birbirlerine yaptıkları kötülükleri gördükçe
bazen şunu da düşünmüyor değildir: “Bu dünya sevgisiz bir dünya. Dünyayı
sevmeyenlerin, ağaçları, kuşları, ak bulutları, mavi göğü, akarsuları,
topal karıncayı, hasta kurbağayı sevmeyenlerin dünyası. İnsanoğlunu
sevmeyenlerin dünyası. İnsanın yozlaşma belirtisi, insanın
sevgisizliğiyle başlar. İnsanlar çok uzun zamandan bu yana sevgiyi
unutmuşlar. Acılı. Güzelliği, dostluğu unutmuşlar. Dehşet bir özlem
içinde insanoğlu. İnsanoğlu sevgi dolu bir yaratıktır.”
Önsöz ve Değerlendirme
“Sanatçının, özellikle yazarın görevi, insanın yüze çıkmamış,
bastırılmış duygularını, üstü küllenemez gerçeklerini, özlemlerini
yansıtmaktır. Bunu, nice zorluklara katlanarak, insan adına, insanlık
adına sorumluluk yüklenerek yerine getirir. Yaşar Kemal’in, insanın
bireysel kişiliğini öne çıkaran, evrensel insanlık sorunlarını irdeleyen
romanları böyle bir sorumluluğun ürünüdür…” Adnan Binyazar
“Yaşar Kemal Türkiye ve Dünya roman haritasında önemli bir yere
sahiptir. Yazarın Türkiye toplumsal koşullarının ve toplumsal
değişmesinin konu olarak işlendiği eserleri değişen bir toplumu
anlamamızda birçok veriyi sunmaktadır. Aziz Şeker’in bu çalışması Yaşar
Kemal’i bir bütünsellikte işlediği gibi Türkiye toplumsal yapısının
Cumhuriyet ile birlikte ‘değişimini’ farklı yönlerden değerlendirmemizi
kolaylaştırmaktadır. Edebiyat sosyoloji bağlamında ilgiyle okunacak olan
bu yapıt, Yaşar Kemal’in edebiyatını inceleyecek olanlar için de önemli
bir boşluğu dolduracaktır.” Prof. Dr. Ali Erkul
Aziz Şeker’in özgeçmişi
İstanbul. 1976. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü çıkışlı
(1999). Yüksek lisans derecesini Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Sosyoloji Anabilim dalında "Yaşar Kemal'in Romanlarında Sosyal
Konular" isimli teziyle aldı.
Yayınlanmış kitapları: Anısı Beyaz (Şiir, 2002); Ne Gün Batsın
Karanlıklar Çöksün Ne de (Deneme, 2003); Suya Düşen Yüzün (Şiir, 2003:
SES 6. Kültür Sanat Yarışması Şiir Özendirme Ödülü); Anılar Suya Düşse
(Öykü, 2004); Küreselleşen Dünya'da Geleceğin Sosyal Hizmeti (Ankara:
SABEV: 2004); Sosyal Hizmetin Sefaleti (Ankara: SABEV: 2006); Sosyal
Hizmette Paradigma Arayışları (Ankara: SABEV: 2006); Sosyal Hizmetin
Hayaletleri-Başka Bir Sosyal Hizmet Mümkün (Ankara: SABEV: 2007); Sosyal
Çalışma Mesleği (Ankara: SABEV: 2008); 101 Soruda Sosyal Çalışma ve
Sosyal Hizmetler (Ankara: SABEV: 2009); Ayrılıklar Güzelse (Öykü,
Ankara: SABEV: 2009); Topluma Hizmet Uygulamaları (Ankara: NOBEL: 2009)
Küreselleşme ve Sosyal Devlet Yeni Bir Sosyal Politika Arayışı.
(Söyleşiler, Ankara: SABEV: 2010); Sosyal Hizmetlerde Etik (Ankara:
SABEV: 2011). Bir Anadolu Ozanı -Yaşar Kemal- (Ankara: eğitenkitap yay.
2011)
Kitap Adı: Bir Anadolu Ozanı / Yaşar Kemal
Yazar: Aziz Şeker. Yayın evi: Eğiten Kitap Yayınları. Ankara, Nisan
2011. 1. Baskı. 497 syf. Fiyat: 22 TL.
İstek: iletişim@egitenkitap.com / egitenkitap@gmail.com
İstek: seckin.com.tr
Tel: 03124330893 |
|
UYARI!
©Sitemize ait yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep etmekteyiz.Her hakkı saklıdır.
|
|
